در پی عملیات نظامی در ونزوئلا و بازداشت نیکلاس مادورو، رئیسجمهور این کشور، خبرگزاری رویترز در گزارشی تفصیلی بهنقل از مقامها و منابع آگاه آمریکایی، برخی از جزئیات برنامهریزی، اجرا و ابعاد این عملیات را منتشر کرده است.
مقدمات و تدارک این عملیات، بهگفتهٔ این منابع، ماهها زمان برد و با مشارکت نیروهای ویژه، سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا و دهها هواپیمای نظامی انجام شد.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، بامداد شنبه ۱۳ دیماه اعلام کرد که نیروهای آمریکایی در عملیاتی گسترده و پیچیده، نیکلاس مادورو رئیسجمهور ونزوئلا و همسرش را در کاراکاس دستگیر کردهاند.
ترامپ ساعت ۴:۲۱ بامداد شنبه با انتشار پیامی در شبکهٔ اجتماعی «تروث سوشال» خبر این عملیات را اعلام کرد؛ اقدامی که بسیاری را غافلگیر کرد. با این حال، بهگفتهٔ منابعی که با جزئیات این ماجرا آشنا هستند، برنامهریزی برای یکی از پیچیدهترین عملیاتهای ایالات متحده در سالهای اخیر، ماهها در جریان بوده و شامل تمرینهای دقیق بوده است.
بهگفتهٔ این منابع، نیروهای ویژهٔ آمریکا، از جمله یگان دلتا فورس ارتش، یک نمونهٔ کاملاً مشابه از خانهٔ امن نیکلاس مادورو ساخته بودند و بارها نحوهٔ ورود به این اقامتگاه بهشدت محافظتشده را تمرین کرده بودند.
بر اساس گفتههای یکی از منابع مطلع، سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیآیای) از ماه اوت یک تیم کوچک را در محل مستقر کرده بود که توانسته بود الگوی رفتوآمد و زندگی مادورو را بهدقت زیر نظر بگیرد. این اطلاعات نقش کلیدی در موفقیت عملیات داشت.
دو منبع دیگر به رویترز گفتهاند که سیآیای همچنین فردی نزدیک به مادورو را بهعنوان منبع در اختیار داشت که تحرکات او را زیر نظر میگرفت و در جریان عملیات، محل دقیق حضور او را مشخص میکرد.
پس از فراهم شدن همهٔ مقدمات، ترامپ چهار روز پیش از ۱۳ دیماه دستور اجرای عملیات را صادر کرد، اما به توصیهٔ برنامهریزان نظامی و اطلاعاتی، اجرای آن تا بهبود شرایط جوی و کاهش پوشش ابری به تعویق افتاد.
عملیات بامداد شنبه آغاز شد. ترامپ که به همراه مشاورانش در اقامتگاه مارالاگو در پامبیچ فلوریدا حضور داشت، روند عملیات را بهصورت زنده تماشا میکرد.
آنچه از نحوهٔ پیشرفت این عملیات چندساعته روایت میشود، بر پایهٔ گفتوگو با چهار منبع آگاه و همچنین اطلاعاتی است که خود ترامپ در ساعات پس از پایان عملیات منتشر کرده است.
ترامپ تنها چند ساعت پس از پایان مأموریت در گفتوگو با شبکهٔ فاکسنیوز گفت: «کارهای بزرگی انجام دادهام، اما هرگز چیزی شبیه این ندیده بودم.»
عملیات «عظیم»
پنتاگون طی ماههای اخیر یک آرایش گستردهٔ نظامی در منطقهٔ دریای کارائیب ایجاد کرده بود؛ از جمله اعزام یک ناو هواپیمابر، ۱۱ ناو جنگی و بیش از ۱۰ جنگندهٔ اف-۳۵. در مجموع، بیش از ۱۵ هزار نیروی نظامی آمریکا وارد منطقه شده بودند؛ حضوری که مقامهای آمریکایی پیشتر آن را در قالب «عملیات ضد قاچاق مواد مخدر» توجیه کرده بودند.
بهگفتهٔ یکی از منابع، هستهٔ اصلی تیم تصمیمگیرنده شامل استیون میلر، مشاور ارشد ترامپ، مارکو روبیو وزیر خارجه، پیت هگست وزیر دفاع و جان رتکلیف رئیس سازمان سیا بوده است. این گروه ماهها با برگزاری نشستها و تماسهای منظم — گاه بهصورت روزانه — روی این پرونده کار میکردند و بهطور مرتب با رئیسجمهور در تماس بودند.
اواخر شامگاه جمعه و تا ساعات ابتدایی بامداد شنبه، ترامپ و مشاورانش در حالی گرد هم آمده بودند که شماری از هواپیماهای آمریکایی از پایگاههای مختلف برخاستند و بنا بر گفتهٔ یک مقام نظامی آمریکا، اهدافی را در داخل و اطراف کاراکاس، از جمله سامانههای پدافند هوایی، هدف حمله قرار دادند.
ژنرال دن کین، عالیترین مقام نظامی ایالات متحده، روز شنبه به خبرنگاران گفت که در این عملیات بیش از ۱۵۰ هواپیما از ۲۰ پایگاه در سراسر نیمکرهٔ غربی به پرواز درآمدهاند؛ از جمله جنگندههای اف-۳۵ و اف-۲۲ و بمبافکنهای بی-۱.
ترامپ در گفتوگو با برنامهٔ «فاکس اند فرندز» شبکهٔ فاکسنیوز گفت: «برای هر سناریوی ممکن، یک جنگنده در نظر گرفته شده بود.»
منابع آگاه همچنین به رویترز گفتهاند که پنتاگون بهصورت محرمانه هواپیماهای سوخترسان، پهپادها و تجهیزات تخصصی جنگ الکترونیک را نیز به منطقه منتقل کرده بود.
مقامهای آمریکایی تأکید کردهاند که حملات هوایی صرفاً اهداف نظامی را هدف قرار داده است. تصاویر تهیهشده توسط رویترز در پایگاه هوایی لا کارلوتا در کاراکاس، خودروهای نظامی سوختهٔ یک یگان ضدهوایی ونزوئلا را نشان میدهد.
همزمان با ادامهٔ حملات هوایی، نیروهای ویژهٔ آمریکا با تجهیزات سنگین وارد کاراکاس شدند؛ از جمله ابزار برش فلز، در صورتی که برای ورود به محل اقامت مادورو نیاز به شکستن درهای فولادی وجود داشته باشد.
ژنرال کین گفت نیروها حدود ساعت یک بامداد به وقت شرق آمریکا، در حالی که زیر آتش قرار داشتند، به مجموعهٔ محل اقامت مادورو رسیدند. یکی از بالگردها هدف اصابت قرار گرفت، اما همچنان قادر به پرواز بود.
ویدئوهایی که ساکنان کاراکاس در شبکههای اجتماعی منتشر کردند، کاروانی از بالگردها را نشان میدهد که در ارتفاع پایین بر فراز شهر پرواز میکردند.
به گفتهٔ ترامپ، پس از رسیدن نیروها به خانهٔ امن مادورو، آنها به همراه مأموران افبیآی وارد این اقامتگاه شدند؛ محلی که رئیسجمهور آمریکا آن را «دژی بسیار بهشدت محافظتشده» توصیف کرد.
ترامپ گفت: «آنها بهسادگی وارد شدند و از جاهایی عبور کردند که عملاً نفوذناپذیر به نظر میرسید؛ درهایی فولادی که دقیقاً برای جلوگیری از چنین وضعیتی نصب شده بود. همهچیز ظرف چند ثانیه تمام شد.»
مادورو در بازداشت
ژنرال کین گفت پس از ورود نیروها، نیکلاس مادورو و همسرش تسلیم شدند. ترامپ نیز گفت رئیسجمهور ونزوئلا تلاش کرده بود به اتاق امن برسد، اما موفق نشده است.
ترامپ گفت: «او میخواست وارد اتاق امن شود، اما آنقدر سریع غافلگیر شد که اصلاً فرصت این کار را پیدا نکرد.»
به گفتهٔ ترامپ، شماری از نیروهای آمریکایی در جریان عملیات هدف قرار گرفتند، اما هیچکدام کشته نشدند.
همزمان با پیش رفتن عملیات، مارکو روبیو وزیر خارجهٔ آمریکا روند اطلاعرسانی به قانونگذاران را آغاز کرد. با این حال، مقامهای آمریکایی به رویترز گفتهاند که این اطلاعرسانی تنها پس از شروع عملیات انجام شد و نه پیش از آن؛ برخلاف رویهٔ معمول در مورد قانونگذاران کلیدیِ ناظر بر نهادهای امنیتی.
ژنرال کین گفت هنگام خروج نیروها از خاک ونزوئلا، آنها درگیر «چندین درگیری دفاعی» شدند. به گفتهٔ او، تا ساعت ۳:۲۰ بامداد به وقت شرق آمریکا، بالگردها به فراز آبهای آزاد رسیده بودند و مادورو و همسرش در آنها حضور داشتند.
تقریباً هفت ساعت پس از نخستین اعلام ترامپ در «تروث سوشال»، او پست دیگری منتشر کرد؛ این بار تصویری از نیکلاس مادورو که با چشمبند و دستبند و با شلوار گرمکن خاکستری دیده میشد.
ترامپ در توضیح این تصویر نوشت: «نیکلاس مادورو روی عرشهٔ ناو یواساس ایوو جیما»، و به ناو تهاجمی آبی–خاکی آمریکا اشاره کرد.
