وزیر خارجه ایالات متحده، در آستانه دور دیگری از مذاکرات ایران و آمریکا، خودداری جمهوری اسلامی از مذاکره بر سر برنامه موشکی خود را «مانعی بزرگ» توصیف کرد.
مارکو روبیو، روز چهارشنبه ششم اسفند، با اشاره به اینکه مذاکرات روز پنجشنبه عمدتاً بر برنامهٔ هستهای ایران متمرکز خواهد بود، موشکهای بالستیک ایران را «تهدیدی جدی» برای آمریکا توصیف کرد.
او هشدار داد که تهران «در مسیر» ساخت موشکهایی است که در نهایت به خاک آمریکا خواهد رسید.
مارکو روبیو توضیح داد: «شاهد بودید که [رهبران حکومت ایران] برای افزایش برد موشکهایی که دارند تلاش میکنند و به شکلی آشکار به سوی دستیابی به جنگافزارهایی پیش میروند که قابلیت رسیدن به آمریکا را داشته باشند. آنها همین حالا اسلحهای دارند که بردش به بخشهای بزرگی از اروپا میرسد.»
تهدید موشکی مورد اشاره وزیر خارجه آمریکا از سوی ایران موضوعی است که دونالد ترامپ هم در سخنرانی سالانه «وضعیت کشور» در کنگره به آن اشاره کرد.
مارکو روبیو در ادامه درباره موشکهای بالستیک کوتاهبردی سخن گفت که هماینک تهران در اختیار دارد و، به گفته او، «تهدیدی برای منافع آمریکا» در منطقه به شمار میروند.
وزیر خارجه آمریکا تصریح کرد که جمهوری اسلامی هزاران موشک کوتاهبرد در اختیار دارد که میتوانند به پایگاههای آمریکا در منطقه، به عربستان سعودی و قطر و بحرین و امارات متحده عربی، برسند؛ وضعیتی که آقای روبیو آن را تهدیدی برای واشینگتن توصیف کرد.
وزیر خارجه دولت ترامپ در عین حال بر دیپلماسی و گفتوگو با حکومت ایران تأکید کرد و گفت که آقای ترامپ همچنان «دیپلماسی را ترجیح میدهد».
مارکو روبیو در ادامه ابراز امیدواری کرد که گفتوگوهای پنجشنبه «مفید باشند»، اما در عین حال اضافه کرد: «نهایتاً باید درباره چیزی بیش از برنامه هستهای به گفتوگو بنشینیم.» او تصریح کرد که اگر نتوانیم درباره برنامه اتمی ایران پیشرفت داشته باشیم، درباره برنامه موشکی تهران هم به دشواری میتوان به پیشرفتی رسید.
در همین حال، لیندزی گراهام، سناتور ارشد جمهوریخواه، شامگاه چهارشنبه، در یادداشتی در شبکه اجتماعی ایکس درباره دادن هرگونه حق غنیسازی به تهران هشدار داد.
آقای گراهام نوشت: «اگر گزارشهای رسانهای درست باشد که به منظور حفظ ظاهر، در حال بررسی اجازه دادن به ایران برای برخورداری از سطح بسیار اندکی از غنیسازی اورانیوم هستند، این امر «بههیچوجه قابل قبول نیست».
این سناتور ارشد جمهوریخواه افزود: «این رژیم متشکل از افرادی با ایدئولوژی افراطی مذهبی است که بزرگترین حامی دولتی تروریسم محسوب میشود. این رژیم خون آمریکاییها را بر دستان خود دارد و تنها به این دلیل که شهروندانش خواهان پایان دادن به سرکوب هستند، بیش از ۳۰ هزار تن از مردم خود را کشته است.»
اشاره سناتور لیندزی گراهام به گزارشهایی در رسانههای بینالمللی است که اوایل اسفند ماه منتشر شده بود با این ادعا که مقامهای آمریکایی در حال بررسی دادن حق غنیسازی «نمادین» به جمهوری اسلامی هستند.
آقای گراهام در یادداشت اخیر خود بار دیگر ابراز امیدواری کرد که همانطور که دونالد ترامپ وعده داده بود، «کمک برای مردم ایران در راه باشد.»
از دیگر سو، جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، هم روز چهارشنبه تکرار کرد که دونالد ترامپ همچنان راهحل دیپلماتیک با ایران را ترجیح میدهد. او ابراز امیدواری کرد که ایرانیها این موضوع را در مذاکرات روز پنجشنبه «جدی بگیرند».
آقای ونس در گفتوگو با شبکه فاکسنیوز گفت رئیسجمهور آمریکا بهصراحت اعلام کرده که ایران نباید به جنگافزار هستهای دست پیدا کند و میخواهد این هدف را از مسیر دیپلماسی محقق کند، اما «ابزارهای دیگری نیز در اختیار دارد».
او در عین حال از پاسخ به این پرسش که آیا آمریکا خواهان کنارهگیری علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، است یا نه، خودداری کرد. جیدی ونس تصریح کرد: «ما در حال برگزاری دور دیگری از مذاکرات دیپلماتیک با ایرانیها هستیم تا به یک توافق معقول دست پیدا کنیم.»
همزمان، وبسایت اکسیوس گزارش داد که استیو ویتکاف، فرستاده ویژه کاخ سفید، روز سهشنبه در یک نشست خصوصی گفته است دولت دونالد ترامپ از ایران میخواهد هرگونه توافق هستهای محتمل میان دو کشور «نامحدود و بدون تاریخ انقضا» باقی بماند.
اکسیوس نوشت که یک مقام آمریکایی و دو منبع آگاه به این وبسایت گفتند که آقای ویتکاف این موضع را در جمع حامیان مالی «آیپک»، کمیته روابط عمومی آمریکا و اسرائیل، در واشینگتن اعلام کرده است.
دونالد ترامپ و دیگر منتقدان توافق هستهای موسوم به «برجام»، «بند غروب» را یکی از اصلیترین ضعفهای آن توافق میدانستند. مطابق «بند غروب» پس از ۱۰ سال ایران میتواند سانتریفوژهای غنیسازی را افزایش دهد و پس از ۱۵ سال هم اجازه دارد حجم اورانیوم کمتر غنیشده خود را افزایش دهد. آقای ترامپ در دور اول حضور خود در کاخ سفید، ایالات متحده آمریکا را از برجام خارج کرد.
به گزارش اکسیوس، استیو ویتکاف دو روز پیش از برگزاری دور سوم مذاکرات بین تهران و واشینگتن گفت: «ما با این پیشفرض با ایرانیها مذاکره را آغاز میکنیم که هیچ بند غروبی وجود ندارد. چه به توافق برسیم چه نه، پیشفرض ما این است: شما باید تا پایان عمرتان رفتار درست داشته باشید.»
او همچنین گفت مذاکرات کنونی آمریکا و ایران در حال حاضر بر موضوعات هستهای متمرکز است اما اگر توافقی حاصل شود، دولت ترامپ مایل است گفتوگوهای بعدی دربارهٔ برنامه موشکی ایران و حمایت از گروههای نیابتی مسلح نیز برگزار شود.
به گفته او، در آن مرحله آمریکا تمایل دارد کشورهای دیگر منطقه هم در مذاکرات مشارکت داشته باشند. آقای ویتکاف افزود در مذاکرات فعلی دو موضوع کلیدی مطرح است: توانایی ایران برای غنیسازی اورانیوم و سرنوشت ذخایر موجود اورانیوم غنیشده تا سطح ۶۰ درصد.
به نوشته اکسیوس، درخواست ایران برای ادامه غنیسازی اورانیوم در خاک خود یکی از موانع اصلی مذاکرات بهشمار میرود.
به گفته مقامهای آمریکایی که در این گزارش از آنها نقل قول شده، جمهوری اسلامی تحت فشار زیادی از سوی میانجیهای منطقهای مانند عمان، قطر، مصر و ترکیه قرار دارد تا بهسمت توافقی با آمریکا حرکت کند که از وقوع جنگ جلوگیری کند. با این حال، بسیاری از مقامهای رسمی در آمریکا و منطقه همچنان تردید دارند که ایران حاضر باشد به سطح بالایی از تعهدات که آقای ترامپ تعیین کرده است تن دهد.