پرس تیوی، شبکه تلویزیونی انگلیسیزبان وابسته به صداوسیمای جمهوری اسلامی، روز چهارشنبه ۵ فروردین به نقل از یک «مقام ارشد سیاسی-امنیتی» اعلام کرد که ایران به پیشنهاد آمریکا برای پایان دادن به جنگ جاری پاسخ منفی داده است.
این مقام که نامش فاش نشده است، گفت: «ایران زمانی به جنگ پایان خواهد داد که خود تصمیم بگیرد و زمانی که شرایط خودش برآورده شود.»
ساعاتی بعد اما، وزیر امور خارجه ایران در واکنش به اظهارات روزهای اخیر مقامهای ارشد آمریکایی، ضمن تکذیب هرگونه مذاکره، تأیید کرد که پیامهایی با واشینگتن ردوبدل شده است.
دقایقی پس از انتشار خبر پرستیوی، یک مقام ارشد ایرانی دیگر به خبرگزاری رویترز گفت که پاسخ اولیه ایران به پیشنهاد آمریکا برای پایان دادن به جنگ «مثبت» نبوده، اما تهران همچنان در حال بررسی آن است.
این مقام افزود که پاسخ اولیه تهران به پاکستان تحویل داده شده تا به واشینگتن منتقل شود.
با این حال پرس تیوی به نقل از مقام ارشد ایرانی اعلام کرد جمهوری اسلامی برای پایان دادن به جنگ پنج شرط اعلام کرده است؛ شروطی که عراقچی در اظهارات خود هیچ اشارهای به آن نکرد.
این پنج شرط بهگفتهٔ پرستیوی و بهنقل یک مقام ایرانی عبارتاند از: «تجاوز و ترور توسط دشمن پایان یابد»، «شرایطی عینی ایجاد شود که جنگ بار دیگر تکرار نخواهد شد»، «پرداخت خسارتها و غرامت جنگ تضمین شده و به روشنی تعیین تکلیف شود»، «خاتمه جنگ در همه جبههها و در مورد همه گروههای مقاومت که در این نبرد مشارکت داشتند، در سراسر منطقه به اجرا درآید»، «اعمال حاکمیت ایران بر تنگه هرمز حق طبیعی و قانونی ایران بوده و خواهد بود و نیز تضمین اجرایی شدن تعهدات طرف مقابل است و باید به رسمیت شناخته شود».
ساعاتی پس از انتشار این خبر، عباس عراقچی شامگاه چهارشنبه در گفتوگو با تلویزیون حکومتی ایران گفت: «با قاطعیت میگویم هیچ مذاکره و گفتوگویی تا الان با طرف آمریکایی نداشتهایم.»
وزیر خارجه ایران در عین حال گفت دولت آمریکا در روزهای اخیر «از طریق کشورهای دوست پیامهای مختلف فرستاده است».
او افزود: «اینکه پیام آمده و ماهم در جواب هشدار بدهیم یا مواضع خودمان را اعلام کنیم، نامش مذاکره و گفتوگو نیست، این تبادل پیام است.»
عراقچی همچنین گفت که طرف آمریکا در پیامها «ایدههایی» مطرح کرده است که به «مقامات عالی» منتقل شد.
او درباره هویت این مقامها توضیح نداد. این در حالی است که مجتبی خامنهای، رهبر جدید جمهوری اسلامی، از زمان انتخاب به این سمت تا به حال در انظار عمومی ظاهر نشده، عکس یا تصویری نیز از او منتشر نشده و تنها پیامهای مکتوب منتشر کرده است.
عباس عراقچی در اظهارات اخیر خود به طرح ارائهشده آمریکا که به گزارش رسانهها توسط پاکستان به تهران تحویل داده شده و همچنین شرطهای اعلامشده توسط صداوسیما اشارهای نکرد.
گزارشها درباره ارائه طرح آمریکا توسط پاکستان
ساعاتی پیش خبرگزاری رویترز بهنقل از یک مقام ارشد ایرانی اعلام کرده بود که پاکستان پیشنهادی از سوی ایالات متحده به ایران ارائه کرده است و پاکستان یا ترکیه میتوانند محل مذاکرات احتمالی برای توقف جنگ باشند.
بر اساس این گزارش، این مقام که نامش اعلام نشد، از بیان جزئیات بیشتر خودداری کرد و بهخصوص به این سؤال پاسخ نداد که آیا پیشنهادهای ارائهشده از سوی آمریکا همان ۱۵ بند مطرحشده در رسانهها است یا نه.
اما خبرگزاری فرانسه از قول «مقامها» گزارش داد که «طرح ۱۵ بندی» آمریکا برای پایان گرفتن جنگ از طریق پاکستان به ایران منتقل شده است.
رویترز بهنقل از یک مقام ارشد امنیتی پاکستان نوشت در دسترس نبودن مقامات ارشد تهران چالش بزرگی در روند انتقال پیامها است. یک منبع پاکستانی گفت: «ایرانیها به ما گفتند امشب به ما پاسخ خواهند داد. رسانهها گزارش میدهند که آنها گفتهاند نه. اما ما هیچ تأیید رسمی از سوی ایران دریافت نکردهایم. بنابراین فقط منتظر هستیم. همهٔ آنها زیر زمین هستند و ارتباطات یک چالش بزرگ است.»
با این اوصاف، خبرگزاری رویترز میگوید که این اظهارات از معدود علائمی است که نشان میدهد حکومت ایران، بهرغم انکار علنی انجام مذاکره با دولت آمریکا، مایل به بررسی پیشنهادهای دیپلماتیک است.
شامگاه چهارشنبه نیز کارولین لویت، سخنگوی کاخ سفید، اعلام کرد که به رغم انتشار گزارشها درباره رد پیشنهاد آمریکا توسط ایران، مذاکرات تهران و واشینگتن همچنان ادامه دارد و آن را «سازنده» خواند.
او همچنین از تأیید وجود طرح ۱۵ مادهای خودداری کرد و در عین حال گفت که در گزارشهای رسانهای درباره جزئیات این طرح که خواستههای آمریکا از ایران را مشخص میکند، «عناصری از حقیقت» وجود دارد.
پیشتر رسانههای مختلف، از جمله روزنامهٔ نیویورکتایمز و خبرگزاری رویترز، گزارش داده بودند که آمریکا طرحی ۱۵ بندی از طریق پاکستان به ایران ارائه کرده است.
سه منبع در کابینهٔ اسرائیل هم گفتهاند که کابینهٔ بنیامین نتانیاهو در اسرائیل در جریان پیشنهاد آمریکا قرار گرفته است.
بهگفتۀ آنان، مفاد این طرح شامل حذف ذخایر اورانیوم با غنای بالا، توقف غنیسازی، محدود کردن برنامهٔ موشکهای بالستیک ایران و پایان دادن به حمایت مالی از متحدان منطقهای در ازای لغو همهٔ تحریمها علیه ایران و ارائهٔ کمکهایی برای توسعهٔ برنامهٔ هستهای غیرنظامی در بوشهر است.
در کنار پاکستان، ترکیه نیز در روزهای اخیر تلاشهای زیادی برای میانجیگری و انتقال پیام انجام داده است. یکی از مقامهای ارشد حزب حاکم در ترکیه، روز چهارشنبه به خبرگزاری رویترز گفت که آنکارا «نقش انتقال پیام» بین ایران و ایالات متحده را ایفا میکند.
پیشتر در روز چهارشنبه سفیر ایران در پاکستان تأکید کرد که هیچگونه گفتوگویی میان ایالات متحده و ایران، نه مستقیم نه غیرمستقیم، انجام نشده است.
رضا امیری مقدم گفت: «تلاشهای دوستانهٔ کشورها، به معنای مذاکره بین ایران و آمریکا نیست بلکه تلاش برای فراهم کردن زمینهٔ گفتوگو بین تهران و واشینگتن است.»
الیاس حضرتی، رئیس شورای اطلاعرسانی دولت، هم با «دروغگو» خواندن دونالد ترامپ گفت: «ایران امتیازی نداده و بندهایی که در فضای مجازی دربارهٔ امتیازات ایران به آمریکا منتشر میشود، آرزوهای ترامپ است.»
ابراهیم ذوالفقاری، سخنگوی قرارگاه خاتمالانبیا، نیز در پیام تلویزیونی خطاب به دونالد ترامپ گفت: «هیچکس مانند ما با شما معامله نخواهد کرد. نه الان. نه هرگز.»
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت خارجهٔ ایران، هم گفت: «هیچ مذاکره یا گفتوگویی بین ایران و ایالات متحده وجود ندارد».
یک منبع آگاه از برنامههای جنگی اسرائیل به رویترز گفت که این کشور میخواهد هرگونه توافق آمریکا و ایران، گزینهٔ اسرائیل برای انجام حملات پیشگیرانه را حفظ کند.
یک مقام ارشد دفاعی اسرائیل هم گفت که اسرائیل در مورد موافقت ایران با شروط مطرحشده تردید دارد و نگران است که این شرایط تنها نقاط شروع مذاکراتی باشد که طی آن مذاکرهکنندگان آمریکایی ممکن است امتیازاتی بدهند.
همزمان با تلاشهای دیپلماتیک، شلیک موشک از ایران به سمت اسرائیل و حملات هوایی اسرائیل و آمریکا به ایران ادامه پیدا کرده است و گزارشها حاکی از آن است که آمریکا در حال برنامهریزی برای اعزام چند هزار نیروی نظامی به خاورمیانه است.
