روسیه با شدیدترین کمبود سراسری سوخت در سالهای اخیر دستوپنجه نرم میکند. دستکم ۱۷ منطقهٔ این کشور محدودیتهای اجباری برای فروش بنزین و گازوئیل اعمال کردهاند و دهها منطقهٔ دیگر نیز از کمبود سوخت یا محدودیتهای اعمالشده از سوی شرکتهای خصوصی عرضهکنندهٔ سوخت خبر دادهاند.
افزایش کمبود سوخت عمدتاً ناشی از گسترش حملات پهپادی اوکراین به پایانههای نفتی، پالایشگاهها و خطوط لولهٔ روسیه است.
پالایشگاه «کاپوتنیا»، بزرگترین تأمینکنندهٔ سوخت منطقهٔ مسکو، در ماه جاری دو بار هدف حمله قرار گرفت و بهگفتۀ برخی مقامهای ناشناس در گفتوگو با رویترز، دستکم تا پایان سال ۲۰۲۶ از مدار تولید خارج خواهد بود.
این کمبودها به مشکلی فزاینده برای کرملین تبدیل شده است، آن هم در شرایطی روسیه، با وجود افزایش نشانههای بیصبری در میان شهروندان این کشور، چهار سال پس از آغاز جنگ، همچنان هیچ نشانهای از عقبنشینی یا کاهش شدت حملات همهجانبه به اوکراین نشان نداده است.
بر اساس آمار گردآوریشده توسط رادیو اروپای آزاد/رادیو آزادی، تا سوم تیرماه امسال، دستکم ۵۵ مورد از ۸۳ ادارهٔ فدرال روسیه، شامل جمهوریها، سرزمینها، استانها و شهرهای فدرال، یا محدودیتهای اجباری دولتی برای فروش بنزین و گازوئیل اعمال کردهاند یا جایگاههای سوخت تحت مدیریت شرکتهای خصوصی، فروش را محدود کردهاند.
در بیش از ۲۰ منطقهٔ دیگر نیز رسانههای محلی یا کاربران شبکههای اجتماعی مانند تلگرام و ویکی از کمبود سوخت خبر دادهاند.
سرگئی واکولنکو، تحلیلگر بخش انرژی در مرکز کارنگی روسیه اوراسیا، نوشت: «تابآوری صنعت نفت روسیه بهشکلی خطرناک در حال تحلیل رفتن است.»
پنج منطقهٔ اوکراین که روسیه بهطور کامل یا جزئی آنها را اشغال کرده نیز با کمبود شدید سوخت روبهرو هستند. هفتهٔ گذشته، فرماندار منصوب روسیه در کریمه پس از چند هفته حملات پهپادی اوکراین به بزرگراهها، پلها و دیگر مسیرهای تأمین کالا به این شبهجزیره، از توقف کامل فروش بنزین خبر داد.
حملات هوایی اوکراین پس از سالها بمباران این کشور از سوی روسیه شدت گرفته است. مسکو از اواخر سال ۲۰۲۲ با استفاده از زرادخانهٔ گستردهٔ خود، شامل موشکهای کروز و بالستیک، بمبهای هدایتشوندهٔ موسوم به «گلاید» و پهپادهای انتحاری، نهتنها مواضع نظامی اوکراین بلکه تأسیسات انرژی و زیرساختهای نفتی غیرنظامی را نیز هدف قرار داده است. در نتیجهٔ این حملات، هزاران غیرنظامی جان خود را از دست دادهاند.
زمستان گذشته برای اوکراین، از زمان آغاز تهاجم روسیه، سختترین زمستان بود و میلیونها نفر ماهها با قطع برق و سرمای شدید دستوپنجه نرم کردند.
در مقابل، اوکراین نیز با شتاب صنعت پهپادی خود را توسعه داده و اکنون شمار زیادی پهپاد پیشرفته و قدرتمند، همچنین موشکهای کروز بومی تولید میکند که با اثربخشی فزایندهای به کار گرفته میشوند.
این زرادخانه شامل پهپادهای دوربرد مجهز به مواد منفجرهٔ سنگین و سامانههای ضد اخلال الکترونیکی است که به آنها امکان میدهد از سامانههای پدافند هوایی روسیه عبور کنند.
پهپادهای اوکراینی پایانههای نفتی و تأسیسات صادراتی روسیه در دریای بالتیک و دریای سیاه را هدف قرار دادهاند و توان مسکو برای صادرات هیدروکربنها و تأمین مالی جنگ را محدود کردهاند.
همچنین از ماه مارس تاکنون بیش از دو دهه حملهٔ اوکراین پالایشگاههای روسیه را هدف قرار داده که هشت مورد از ۱۰ پالایشگاه بزرگ این کشور نیز در میان آنها بودهاند.
تحلیلگران برآورد میکنند که بیش از ۲۰ درصد از ظرفیت پالایش نفت روسیه از مدار فعالیت خارج شده است. آژانس بینالمللی انرژی در گزارشی که این هفته منتشر کرد، اعلام کرد: «چنین سطحی از اختلال در جریان جنگ روسیه و اوکراین تاکنون سابقه نداشته است.»
