پس از ماهها رشد خیرهکنندهٔ سهام شرکتهای فعال در حوزهٔ هوش مصنوعی، بازارهای مالی جهان اکنون با موجی از فروش سهام شرکتهای فناوری روبهرو شدهاند.
بورسهای آسیا روز جمعه ۲۶ تیر یکی از بدترین روزهای خود در ماههای اخیر را پشت سر گذاشتند و برخی تحلیلگران میگویند این تنها یک نوسان معمولی نیست و میتواند نشانهای از افزایش تردیدها در مورد آیندهٔ سرمایهگذاریهای عظیم در صنعت هوش مصنوعی باشد.
در معاملات روز جمعه، شاخص نیکی ژاپن شش درصد سقوط کرد و بورس تایوان نیز بیش از پنج درصد پایین آمد. سهام بسیاری از بزرگترین شرکتهای فناوری و تولیدکنندگان تراشه، از جمله سافتبنک، ادونتست، توکیو الکترون و تیاسامسی، افت قابلتوجهی را تجربه کردند.
این افت تنها به آسیا محدود نماند. بازارهای آمریکا نیز از شب گذشته تحت فشار قرار گرفته بود و کاهش ارزش سهام انویدیا، آمازون و نتفلیکس بر فضای منفی بازارها افزود.
چرا سرمایهگذاران نگران شدهاند؟
از زمان فراگیر شدن هوش مصنوعیِ مولد، شرکتهای فناوری صدها میلیارد دلار برای ساخت مراکز داده، خرید تراشههای پیشرفته و توسعهٔ زیرساختهای هوش مصنوعی هزینه کردهاند. همین روند باعث شد ارزش سهام بسیاری از این شرکتها در مدت کوتاهی چند برابر شود.
اما اکنون این پرسش جدیتر از همیشه مطرح شده که این سرمایهگذاریهای سنگین چه زمانی به سود واقعی تبدیل خواهد شد.
به بیان ساده، بازار تاکنون بر پایهٔ «انتظار سودهای آینده» رشد کرده است، اما هنوز بسیاری از شرکتها نتوانستهاند نشان دهند این هزینههای عظیم چه زمانی درآمد قابلتوجهی ایجاد خواهد کرد.
همین تردیدها موجب شده سرمایهگذاران بخشی از سهام فناوری را بفروشند و سودهای خود را شناسایی کنند.
سقوط از اوج
شاخص نیمههادی فیلادلفیا که یکی از مهمترین شاخصهای صنعت تراشه در جهان محسوب میشود، از اوج خود در ماه ژوئن حدود ۱۹ درصد عقبنشینی کرده است.
در ژاپن، سهام شرکت کیوکسیا، تولیدکنندهٔ تراشههای حافظه، در یک روز ۱۶ درصد سقوط کرد. ارزش این شرکت اکنون بیش از نصف رکوردی است که تنها یک ماه پیش ثبت کرده بود.
در تایوان نیز سهام شرکت تیاسامسی حدود پنج درصد کاهش یافت؛ این در حالی است که این شرکت تنها یک روز قبل از ثبت سودی بیسابقه در سهماههٔ دوم سال خبر داده و همچنین اعلام کرده بود ۱۰۰ میلیارد دلار دیگر در ایالت آریزونای آمریکا سرمایهگذاری خواهد کرد.
این موضوع نشان میدهد حتی انتشار گزارشهای مالی بسیار قوی نیز نتوانسته نگرانی سرمایهگذاران را برطرف کند.
آیا حباب هوش مصنوعی در حال ترکیدن است؟
همهٔ تحلیلگران چنین نظری ندارند. فؤاد رزاقزاده، تحلیلگر ارشد شرکت «فارکس دات کام»، به خبرگزاری فرانسه گفته است بهاعتقاد او آنچه اکنون در حال رخ دادن است، میتواند صرفاً یک دورهٔ اصلاح طبیعی پس از ماهها رشد سریع باشد.
بهگفتۀ او، بسیاری از سرمایهگذاران ترجیح میدهند پس از رشد چشمگیر سهام شرکتهای نیمههادی، سود خود را نقد کنند و سرمایه را به صنایع دیگری منتقل کنند که ارزشگذاری پایینتر و درآمد باثباتتری دارند.
استیون اینس، تحلیلگر مؤسسهٔ «اسپیآی اَسِت منیجمنت»، نیز میگوید سهام هوش مصنوعی برای سقوط لزوماً به خبر بد نیاز ندارد؛ کافی است خریداران دیگر حاضر نباشند هر قیمتی را برای این سهام بپردازند.
به عبارت دیگر، زمانی که قیمتها بسیار سریع افزایش پیدا میکنند، حتی کاهش تقاضا نیز میتواند افت قابلتوجهی ایجاد کند.
جنگ ایران؛ عامل جدید نگرانی بازارها
همزمان با نگرانیها دربارهٔ بخش فناوری، تشدید دوبارهٔ درگیریهای نظامی میان آمریکا و ایران نیز بر فضای بازارها سایه انداخته است.
در روز جمعه و در پی شش روز حملات متقابل دو کشور و کاهش شدید عبور نفتکشها از تنگهٔ هرمز، قیمت نفت حدود یک درصد دیگر افزایش یافت.
افزایش قیمت نفت میتواند تورم جهانی را دوباره تشدید کند و ممکن است بانکهای مرکزی را وادار کند به اینکه نرخهای بهره را برای مدت طولانیتری بالا نگه دارند یا حتی دوباره افزایش دهند.
چنین شرایطی معمولاً به زیان بازار سهام، بهویژه سهام شرکتهای فناوری، است که ارزش آنها بیشتر بر سودهای آینده استوار است.
آیا روند صعودی پایان یافته است؟
برخی تحلیلگران معتقدند آنچه در بازار رخ داده، صرفاً یک اصلاح موقت است و سرمایهگذاری در هوش مصنوعی همچنان یکی از مهمترین روندهای اقتصادی جهان باقی خواهد ماند.
در مقابل، گروهی دیگر هشدار میدهند که اگر شرکتها نتوانند در ماهها و فصلهای آینده نشان دهند سرمایهگذاریهای سنگین آنها به درآمد و سود واقعی تبدیل شده است، فشار فروش بر سهام فناوری ممکن است ادامه پیدا کند.
در نتیجه، سرمایهگذاران اکنون بیش از هر زمان دیگری، بهجای وعدههای آینده، به دنبال نشانههای ملموس از بازده اقتصادی هوش مصنوعی هستند. این موضوع میتواند مسیر بازارهای جهانی را در ماههای آینده تعیین کند.
