خبرگزاری رویترز روز چهارشنبه ۲۸ مرداد، بر مبنای دادههای ردیابی شرکتهای ناظر بر کشتیرانی، از کاهش تردد در تنگه هرمز طی روزهای اخیر خبر داد. این در حالی است که شبکهٔ خبری سیانان میگوید، با ادامهٔ صادرات نفت از خاورمیانه، حکومت ایران در حال از دست دادن کنترل خود بر این تنگه است.
بر مبنای دادههای شرکت کپلر، روز سهشنبه شش کشتی تجاری از تنگه هرمز عبور کردند که سه کشتی کمتر از رقم عبوری در روز دوشنبه بود. متوسط رفتوآمد در تنگه هرمز در هفتهٔ قبل ۱۱ کشتی بود.
کپلر گفته است سه نفتکش روز سهشنبه از تنگهٔ هرمز عبور کردند که یکی از آنها یک نفتکش غولپیکر خالی بود که از مسیر نزدیک به سواحل عمان وارد خلیج فارس شد.
در پی بنبست در مذاکرات تهران و واشینگتن برای رسیدن به توافق نهایی و تداوم محاصرهٔ دریایی ایران، سپاه پاسداران بر بسته بودن تنگهٔ هرمز تأکید کرده و گفته است عبور از این آبراه حیاتی تنها با اجازه و نظارت این نهاد نظامی ممکن است.
این در حالی است که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، بارها از باز بودن تنگهٔ هرمز خبر داده و حتی از تمایلش برای الحاق آن به «قلمرو آمریکا» صحبت کرده است.
در شرایطی که همچنان ابهامها دربارهٔ میزان تسلط طرفهای مختلف منازعهٔ خاورمیانه بر تنگه هرمز ادامه دارد، شبکهٔ خبری سیانان بر مبنای دادههای شرکت کپلر گزارش داد که ایالات متحده، «در حال پیشروی در نبرد بر سر کنترل تنگهٔ هرمز است و ایران بخش زیادی از کنترل خود را بر این آبراه حیاتی از دست داده است».
بر اساس دادههای کپلر، بیش از ۸۰ درصد کشتیهای شناساییشده هنگام رد شدن از تنگهٔ هرمز طی دو هفتهٔ گذشته از مسیر عمانی عبور کردهاند.
به نوشتهٔ سیانان، وضعیت فعلی تفاوت چشمگیری با یک ماه پیش دارد. آن زمان کپلر تقریباً تردد هیچ کشتیای را از مسیر نزدیک به سواحل عمان مشاهده نمیکرد. مسیر نزدیک به عمان مورد تأیید سازمان ملل است و ایران عبور از آن را نمیپذیرد.
بهگفتۀ مقامهای جمهوری اسلامی، ایجاد این مسیر برخلاف تفاهمنامهٔ اسلامآباد است که برای پایان جنگ به امضای رؤسای جمهور آمریکا و ایران رسید.
در بند پنجم این تفاهمنامه آمده بود: «با امضای این یادداشت تفاهم، جمهوری اسلامی ایران با بهکارگیری حداکثر تلاش خود، ترتیبات لازم را برای عبور ایمن کشتیهای تجاری، بدون دریافت هیچ هزینهای و صرفاً برای مدت ۶۰ روز، از خلیج فارس به دریای عمان و بالعکس فراهم خواهد کرد.»
آمریکا تفسیر ایران در مخالفت با ایجاد مسیر جنوبی در نزدیک سواحل عمان را رد میکند و میگوید ارتش این کشور با باز نگه داشتن این مسیر، به عبور کشتیها از تنگهٔ هرمز کمک میکند.
ایران و عمان طی هفتههای اخیر برای دستیابی به توافقی دربارهٔ نحوهٔ نظارت بر تردد کشتیها در تنگهٔ هرمز مذاکره کردهاند. مقامهای ایرانی میگویند این مذاکرات به مراحل پایانی رسیده، اما هنوز توافقی بهطور رسمی اعلام نشده است.
در همین حال، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، روز دوشنبه به عمان دربارهٔ توافق با ایران هشدار داد و حتی تهدید کرد که در صورت لزوم این کشور هدف حمله قرار خواهد گرفت.
سیانان گزارش داده است که برخی کشتیها هنگام استفاده از مسیر نزدیک به سواحل عمان، برای کاهش خطر هدف قرار گرفتن از سوی سپاه پاسداران، سامانههای ردیابی خود را برای مدت طولانی خاموش میکنند. به همین دلیل، آمار شرکتهای ردیابی لزوماً تصویر کاملی از حجم تردد در تنگهٔ هرمز ارائه نمیدهد.
کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، هفتهٔ گذشته گفت در هفت روز منتهی به آن روز، آمریکا و متحدانش در خلیج فارس بهطور میانگین روزانه حدود «۹ میلیون بشکه نفت» را از این آبراه عبور دادهاند.
رایت همچنین گفت تنها در روز یکشنبهٔ این هفته «بیش از ۲۰ میلیون بشکه نفت» از منطقهٔ خلیج فارس خارج شده است. بهگفتۀ او، این میزان به حجم متوسط نفتی نزدیک شده که پیش از آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران از تنگهٔ هرمز عبور میکرد.
پیش از جنگ، حدود ۲۰ درصد تجارت جهانی نفت خام و گاز طبیعی مایع از تنگهٔ هرمز عبور میکرد.
