سازمان جهانی بهداشت روز دوشنبه ۲۵ آبان هشدار داد که افزایش مقاومت در برابر آنتیبیوتیکها و سایر داروها طی ۲۵ سال آینده میتواند جان ۳۹ میلیون نفر را بگیرد.
چندین دهه است که از آنتیبیوتیکها در درمان بیماریهای باکتریایی استفاده میشود، اما باکتریها نیز به طور مداوم تواناییهای خود برای بیاثر کردن این داروها را افزایش دادهاند و این امر موجب نگرانیهای جدی در جامعه پزشکی شده است.
ژان پییر نیهمازی، کارشناس سازمان جهانی بهداشت، گفت: «مقاومت آنتیبیوتیکی، و در معنای گستردهتر مقاومت میکروبی، گسترده است و آیندهٔ پزشکی مدرن را تهدید میکند».
به گزارش خبرگزاری آلمان، بیماران مبتلا به سرطان و افراد دارای بیماریهای مزمن نیز با خطر بیشتری از ناحیهٔ عفونتهای ناشی از باکتریها، ویروسها یا قارچهایی روبهرو هستند که دیگر به درمانهای موجود پاسخ نمیدهند.
سازمان جهانی بهداشت در هفته آگاهیبخشی که از ۲۸ آبان تا ۳ آذر (۱۸ تا ۲۴ نوامبر) برگزار میشود، از کشورها میخواهد تلاشهای خود را برای مقابله با مقاومت میکروبی افزایش دهند.
مقاومت دارویی طی یک سال جان یک میلیون نفر را گرفت
نیهمازی گفت: «برخلاف کووید-۱۹ که بسیار عیان بود، عفونتهای مقاوم به دارو سالهاست جان مردم را میگیرند، بیآنکه متوجه آن شویم و آنطور که باید زنگ خطر را به صدا درآوریم».
او افزود: برآورد میشود که در سال ۲۰۲۱ بیش از یک میلیون نفر مستقیماً بر اثر مقاومت میکروبی جان خود را از دست داده باشند.
به گفته این کارشناس، اگر روندهای فعلی ادامه یابد، مدلسازیها نشان میدهد این پدیده طی ۲۵ سال آینده میتواند به مرگ ۳۹ میلیون نفر در سراسر جهان منجر شود.
شمار باکتریهای مقاوم در برابر داروهای رایج در حال افزایش است، در حالی که آنتیبیوتیکهای جدید بهاندازه کافی تولید نمیشود.
بررسی سازمان جهانی بهداشت در ۱۸۳ کشور درباره پیشرفت مبارزه با مقاومت میکروبی در سال جاری نشان داد که نزدیک به ۹ کشور از هر ده کشور دارای برنامه اقدام ملی برای مقابله با این پدیده هستند. این رقم در سال ۲۰۱۷ تنها حدود چهار کشور از هر ده کشور بود.
پراوارشا پراکاش، کارشناس مقاومت میکروبی در این نهاد جهانی، گفت: «کشورها در هر مرحله در حال پیشرفت هستند، اما برای دستیابی به اهداف ۲۰۳۰ همچنان باید سرعت اقدام را افزایش داد».
به گفته پراکاش، «پیشگیری از عفونت یکی از مؤثرترین راهها برای کاهش نیاز به آنتیبیوتیک است».
با این حال، تنها کمی بیش از یکسوم کشورها رهنمودهای سازمان جهانی بهداشت درباره پیشگیری از عفونت را بهطور کامل در سطح ملی اجرا کردهاند.
به گفتهٔ سازمان جهانی بهداشت، بسیاری از کشورها همچنان از دستیابی به اهدافی که مجمع جهانی بهداشت در سال ۲۰۲۴ برای تحقق تا سال ۲۰۳۰ تعیین کرده، فاصله زیادی دارند.
این اهداف شامل پیشگیری از عفونت، مصرف دارو در بیمارستانها، ظرفیت آزمایش و پایش مقاومت میکروبی است.
عدم دسترسی به ابزارهای تشخیص
یکی از نقاط ضعف اصلی عدم دسترسی به ابزارهای تشخیص است. تنها ۳۶ درصد از کشورها آزمایشگاه مرجع ملی دارند که بتواند مقاومت را در تمام باکتریها و قارچهای تحت پایش سازمان جهانی بهداشت آزمایش کند؛ رقمی که با هدف ۸۰ درصدی تعیینشده برای سال ۲۰۳۰ فاصله زیادی دارد.
سیلویا برتانیولو، مسئول پایش مقاومت میکروبی در سازمان جهانی بهداشت، گفت: «بدون آزمایش، پزشکان مجبورند بدون اطلاع از عامل عفونت یا اینکه کدام آنتیبیوتیک مؤثر خواهد بود، درمان را آغاز کنند».
آخرین دادههای پایش جهانی نشان میدهد در سال ۲۰۲۳، از هر شش عفونت باکتریایی تأییدشده در آزمایشگاه که به سازمان جهانی بهداشت گزارش شده بود، یک مورد به آنتیبیوتیک مورد استفاده برای درمان آن مقاوم بود.
در پی این وضعیت، سازمان جهانی بهداشت از انتشار دو ابزار جدید خبر داده است که برای کمک به کشورها در تقویت ظرفیتهای تشخیصی طراحی شدهاند.
ابزار نخست آزمایشهایی را تعریف میکند که باید در تمام سطوح نظام سلامت، از مراکز مراقبتهای اولیه تا بیمارستانهای ارجاعی، در دسترس باشد.
ابزار دوم مجموعهای از ۷۳ روش آزمایشگاهی را گردآوری کرده است؛ از نمونهگیری تا شناسایی عوامل بیماریزا و آزمایش حساسیت آنتیبیوتیکی.