هانری کاگان و کنسو سوآی، دو دانشمند فرانسوی و ژاپنی، بهطور مشترک و برای پژوهش دربارهٔ تصاویر آینهای مولکولها به عنوان برندگان نوبل شیمی ۲۰۲۶ انتخاب شدند.
آکادمی نوبل روز چهارشنبه ۱۵ مهر این خبر را اعلام کرد.
پژوهشهای این دو دانشمند، نقشی تعیینکننده در توسعه داروها داشته است.
هیئت داوران اعلام کرد این دو پژوهشگر «برای کشف اثرات غیرخطی و خودکاتالیز در سنتز آلی نامتقارن» شایسته دریافت این جایزه شناخته شدند.
هاینر لینکه، رئیس کمیته نوبل شیمی، با اعلام نام این دو دانشمند به عنوان برندگان نوبل شیمی، گفت: «جایزه امسال درباره شیمی بنیادی است. بسیاری از مولکولها در دو شکل متفاوت وجود دارند؛ مثل دستهای من. آنها تصویر آینهای یکدیگرند، شبیه هم به نظر میرسند، اما یکسان نیستند. من نمیتوانم دو دستم را کاملاً روی یکدیگر منطبق کنم. چنین مولکولهایی کایرال نامیده میشوند.»
این دو دانشمند مبلغ ۱۲ میلیون کرون سوئد، معادل حدود ۱.۲ میلیون دلار، را میان خود تقسیم خواهند کرد.
نوبل شیمی همیشه سومین جایزهای است که پس از جوایز پزشکی و فیزیک در هفته نوبل اعلام میشود.
جوایز نوبل که بر اساس وصیتنامه آلفرد نوبل، مخترع و بازرگان سوئدی، بنیان گذاشته شدند، از سال ۱۹۰۱ برای دستاوردهای علمی، ادبی و صلح اهدا میشوند و تنها در چند دوره، عمدتاً به دلیل جنگهای جهانی، اعطای آنها متوقف شده است.
نوبل که خود شیمیدان بود، در قرن نوزدهم از اختراعاتی که عمدتاً با جنگ ارتباط داشتند، بهویژه دینامیت، ثروت هنگفتی به دست آورد. جایزه اقتصاد بعدها به مجموعه جوایز نوبل اضافه شد و بانک مرکزی سوئد تأمین مالی آن را بر عهده دارد.
اگرچه برندگان نوبل شیمی گاهی در سایه برندگان مشهورتر رشتههای فیزیک، ادبیات و صلح قرار گرفتهاند، اما این جایزه به بسیاری از کشفیات تأثیرگذار، از جمله شکافت هستهای و روشهای توالییابی ژنتیکی، تعلق گرفته است.
برندگان نوبل روز دهم دسامبر، سالروز درگذشت آلفرد نوبل، در مراسمی در استکهلم مدالهای خود را از کارل شانزدهم گوستاف، پادشاه سوئد، دریافت خواهند کرد. پس از مراسم اهدای جوایز نیز ضیافتی باشکوه در تالار شهر استکهلم برگزار میشود.
جایزه صلح نوبل، تنها جایزه نوبلی که در سوئد اهدا نمیشود، بهطور جداگانه در اسلو اعطا میشود.