بهدنبال اظهارات مقامهای دولتی درباره ضرورت «اصلاح» قیمت بنزین، محسن حاجی میرزایی، رئیس دفتر مسعود پزشکیان، روز دوشنبه، دوم شهریور، به صراحت اعلام کرد که نه تنها قیمت بنزین آزاد در ایران گران میشود، بلکه سهمیه بنزین خودروها کاهش مییابد.
حاجی میرزایی با بیان اینکه دولت در حال بررسی قیمت بنزین غیرسهمیهای است، افزود: «قطعاً سهمیه بنزین تا حدی کاهش پیدا میکند. قیمت بنزین سهمیهای تغییر نمیکند اما قیمت بنزین غیر سهمیهای افزایش مییابد.»
او با این حال میزان این افزایش قیمت را به آینده موکول کرد و گفت که دولت در حال بررسی این مسئله است.
اسماعیل سَقاب اصفهانی، رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی، هم در شبکه ایکس با استقبال از نقد کارشناسان درباره افزایش قیمت بنزین، افزود که «البته باید عاقلانه شرایط را دید».
او افزود: «دیگر نمیتوان پشت پرده آمار غلط داد یا سناریوهای کمهزینه و پرهزینه را جابهجا کرد. از این پس، نظرسنجیهای معتبر میتواند مبنای تصمیمگیری باشد.»
این معاون رئیسجمهور ایران اضافه کرد که نظر رئیسجمهور در این زمینه، «عدم غافلگیری مثل ۹۸ است». اشاره او به افزایش ناگهانی قیمت بنزین در آبان سال ۱۳۹۸ است که منجر به اعتراضات سراسری در ایران شد و واکنش حکومت به آن اعتراضات نیز سرکوبی خونین بود.
خیز دولت پزشکیان برای افزایش قیمت بنزین در حالی است که عبدالرضا سپهوند، سخنگوی کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی، در روزهای اخیر گفته بود: «گران شدن قیمت بنزین قطعی نیست و در دولت در دست مطالعه است.»
سپهوند در پاسخ به سؤالی مبنی بر اینکه تا چه زمانی قیمت بنزین افزایش پیدا نمیکند؟ گفته بود: «فعلاً منتفی است تا روشهای غیرقیمتی اعمال شوند.»
از زمان طرح جدیتر افزایش قیمت بنزین که با محاصره دریایی ایران در خلیج فارس احتمال انجام آن بیشتر شده است، شماری از کارشناسان و فعالان سیاسی و رسانهای، با توجه به شرایط کشور و تجربه اعتراضات دیماه ۱۳۹۸، نسبت به «تبعات» آن هشدار میدهند.
شماری از فعالان رسانهای نزدیک به حکومت، از جمله علی قلهکی نیز در شبکه ایکس نوشته بودند که با توجه به همین موضوع، «تصمیم فعلی دولت بر عدم تغییر قیمت بنزین تا آخر سال بوده و به دلیل مشکلاتی که تامین سوخت را با سختی مواجه کرده است در میزان سهمیه بنزین هر ایرانی، تغییراتی رخ خواهد داد.»
در هفتههای اخیر قیمت بنزین آزاد در کرمان بهطور آزمایشی افزایش یافت، اما چند ساعت پس از اجرای این طرح، بهطور ناگهانی متوقف شد که علت آن نیز جلوگیری از «غافلگیری» شهروندان عنوان شد.
محسن حاجی میرزایی، رئیس دفتر مسعود پزشکیان روز دوشنبه در حالی از قصد دولت برای افزایش قیمت بنزین خبر داده که محمدرضا عارف، معاون اول رئیسجمهور ایران، روز اول شهریور، حذف یارانه بنزین را «اقدامی خوب» خواند اما گفت اگر مردم با افزایش قیمت سوخت مخالف باشند، این اقدام انجام نخواهد شد.
این اظهارات در پی انتشار گزارشهایی درباره تصمیم احتمالی دولت مسعود پزشکیان برای تعیین قیمت آزاد بنزین برای «سهمیه چهارم» خودروها مطرح میشود.
برخی نمایندگان مجلس میگویند ممکن است برای چند درصد از مصرفکنندگان که مصرفشان بالاست یا خودروهای لوکس دارند و همین الان هم از بنزین سوپر استفاده میکنند، یک نرخ چهارمی هم عرضه شود که در جایگاههای سراسر کشور این سوخت موجود باشد تا افراد با مشکل تردد مواجه نشوند.
مسعود پزشکیان دو روز پیش با اشاره به به تأثیر محاصره دریایی آمریکا و «محدودیتهای مالی» صادرات و واردت گفته بود: «چه کسی گفته دولت باید بنزین ۱۳۰ هزار تومانی بخرد و بعد آن را ۱۵۰۰ تومان بفروشد؟»
مقامهای جمهوری اسلامی از کمبود بنزین در ایران با عنوان «ناترازی» نام میبرند و آنچه «اصلاح قیمت» مینامند را یکی از راههای اصلی جبران آن عنوان میکنند.
این در حالی است که خبرگزاری مهر به نقل از کارشناسان نوشته «مسئله ناترازی تولید و مصرف بنزین پیچیدهتر از آن است که با افزایش قیمت حل شود.»
رضا وفایی یگانه، معاون اقتصادی اتاق تعاون ایران و متخصص بینالمللی بهرهوری، هم در یادداشتی در خبرگزاری دولت جمهوری اسلامی، ایرنا، نوشته اصلاح قیمت بنزین باید با «شوک قیمتی» متفاوت باشد و در طول یک دوره دستکم سه تا پنجساله صورت بگیرد.
رحیم زارع، نماینده مجلس هم در این زمینه میگوید مقایسه قیمت بنزین در ایران با کشورهای توسعهیافته «صحیح نیست»، چرا که «اقتصاد ما به شدت به قیمت بنزین وابسته و تا حد زیادی دلاریزه شده است؛ به همین دلیل امروز حتی مطرح شدن موضوع افزایش قیمت بنزین نیز از سوی برخی مسئولان، پیش از اجرای آن، آثار تورمی خود را در بازار بر جای میگذارد».
برخی کارشناسان پیشنهاد میکنند دولت به جای افزایش قیمت سوخت، عوامل دیگری چون اصلاح ساختار مصرف انرژی، افزایش بهرهوری، نوسازی ناوگان حملونقل، توسعه حملونقل عمومی و مقابله با قاچاق سوخت را در دستور کار قرار دهد.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، به فاصله کوتاهی پس از محاصره بنادر ایران، پیشبینی کرده بود که کشور با بحران بنزین روبهرو خواهد شد.
در هفتههای اخیر نیز گزارشهای شهروندی در شبکههای اجتماعی حاکی از کمبود بنزین در برخی مناطق و تشکیل صفهای طولانی بنزین در برخی پمپ بنزینها بوده است.