شصت و دومین دوره از کنفرانس امنیتی مونیخ از روز جمعه، ۲۴ بهمن، کار خود را با حضور دهها سران کشور در شهر مونیخ آلمان، تحت تدابیر شدید امنیتی، آغاز کرد.
حدود ۷۰ نفر از سران کشورها و بیش از ۱۴۰ وزیر، از جمله وانگ یی، وزیر خارجه چین، ولودیمیر زلنسکی، رئیس جمهور اوکراین، امانوئل مکرون، رئیس جمهور فرانسه و کییر استارمر، نخست وزیر بریتانیا، در مونیخ حضور خواهند داشت.
روسیه همچون چند سال گذشته در این نشست حاضر نیست، و عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، هم پس از سرکوب مرگبار اعتراضات در دیماه ۱۴۰۴ امتیاز حضور در این گردهمآیی را از دست داد.
این کنفرانس سالانه برای گردهمایی سیاستمدارانی از چهار گوشه دنیا مهمترین رویداد در عرصه سیاست جهانی است که فرصتی ایجاد میکند تا سیاست بینالمللی در فضایی غیررسمی بررسی شود، گرچه تمرکز اصلی این رویداد از زمان آغاز به کار آن بر روابط دو سوی اقیانوس اطلس میان کشورهای اروپایی و ایالات متحده آمریکا بوده است.
فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، در سخنرانی افتتاحیه کنفرانس امنیتی مونیخ اعلام کرد نظم قدیم جهانی «دیگر وجود ندارد»، نسبت به تهدیدهای ناشی از روسیه و چین هشدار داد و تأکید کرد برای مقابله با این چالشها باید روابط آمریکا و اروپا ترمیم شود.
مرتس در سخنرانی اصلی خود در این گردهمایی سالانه گفت نظمی جهانی که «بر حقوق و قواعد استوار بود»، «با همه کاستیهایی که حتی در بهترین دوران خود داشت»، دیگر از میان رفته است.
او افزود: «ما از آستانه ورود به عصری عبور کردهایم که بار دیگر آشکارا با سیاست قدرت و رقابت قدرتهای بزرگ تعریف میشود.»
او جنگ روسیه علیه اوکراین را روشنترین نمونه این واقعیت سخت جدید دانست و گفت چین نیز «بهطور نظاممند از وابستگیهای دیگران سوءاستفاده میکند.»
تمام جلسات کنفرانس زنده در وبسایت آن پخش میشود:
ولفگانگ ایشینگر، دیپلمات کهنهکار آلمانی که بار دیگر ریاست کنفرانس امنیتی مونیخ را بر عهده دارد، در آستانه برگزاری این کنفرانس به شبکه خبری آلمانی «زد دِ اِف» گفت که از دید او «اوضاع خوب نیست» و «این کنفرانس با بزرگترین چالشهای سیاست امنیتی در تمام این مدت روبهرو است».
اشاره آقای ایشینگر به چالشهایی از جمله ادامه جنگ روسیه در اوکراین و رویکرد متفاوت واشینگتن در پی روی کار آمدن دونالد ترامپ به شیوه حل این بحران است.
آمریکا و کنفرانس امنیتی مونیخ
هیئت آمریکایی امسال به ریاست مارکو روبیو، وزیر امور خارجه ایالات متحده، در این نشست حضور دارد؛ او از «لحظهای سرنوشتساز» در جهانی سخن گفت که «بسیار سریع، درست در برابر چشمان ما در حال تغییر است.»
آقای روبیو پیش از ترک آمریکا به مقصد مونیخ گفت: «جهان قدیم از میان رفته است -صادقانه بگویم، همان جهانی که من در آن بزرگ شدم- و ما اکنون در عصر جدیدی از ژئوپولیتیک زندگی میکنیم. این وضعیت از همه ما میخواهد دوباره بررسی کنیم این جهان جدید چه شکلی دارد و نقش ما در آنچه خواهد بود.»
او ساعاتی پس از ورود به مونیخ، با وانگ یی، وزیر خارجه چین، دیدار دوجانبهای برگزار کرد. او پیش از عزیمت گفته بود احتمالاً با ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، نیز دیدار خواهد کرد، هرچند «صددرصد» از این موضوع مطمئن نیست.
مارکو روبیو در ادامه با صدراعظم آلمان، فریدریش مرتس، دیدار کرد و به گفته وزارت خارجه آمریکا، طرفین دربارهٔ «چالشهای فوری جهانی از جمله تأمین امنیت زنجیرههای تأمین، پیشبرد تلاشها برای پایان دادن به جنگ روسیه و اوکراین، و تقویت شراکت میان ایالات متحده و اروپا» گفتوگو کردند.
پیشبینی میشد دهها قانونگذار آمریکایی او را در این سفر همراهی کنند، اما بسیاری از آنها به دلیل رأیگیری مجلس نمایندگان در مورد تأمین بودجه وزارت امنیت از شرکت در این کنفرانس بازماندند.
حضور آقای روبیو که قرار است بامداد شنبه، ۲۵ بهمن، در کنفرانس سخنرانی کند، یک سال پس از حضور پرحاشیه جی دی ونس، معاون رئیس جمهور ایالات متحده، در مونیخ رخ میدهد.
آقای ونس در جریان کنفرانس سال گذشته با زبانی تند به شرکای اروپاییِ ایالات متحده تاخت و آنها را به سرکوب آزادی بیان و اتخاذ سیاستهای اشتباه مهاجرتی متهم کرد.
این سخنرانی تا ماهها بعد در اروپا موضوع بحث سیاستگذاران بود و عناصری از آن در سند استراتژیک امنیت ملی ایالات متحده هم که چندی پیش منتشر شد بازتاب داشت.
ناظران پیشبینی میکنند که سخنرانی امسال مارکو روبیو در کنفرانس امنیتی مونیخ ساختاری مصالحهجویانه داشته باشد، اگرچه چالشهای دوطرف همچنان پابرجاست و مسائلی مانند جنگ در اوکراین و همچنین پوشش دفاعی برای اروپاییها بر روابط دو سوی اقیانوس اطلس سایه افکنده است.
وزیر خارجه ایالات متحده در جریان حضور در مونیخ همچنین قرار است دیدارهای دوجانبه متعددی داشته باشد و ابراز امیدواری کرده است که از جمله با ولودیمیر زلنسکی رئیس جمهور اوکراین گفتوگو کند.
ایران در کنفرانس امنیتی مونیخ
کنفرانس امنیتی مونیخ امسال در حالی برگزار شد که ایران در ماه گذشته، دیماه، شاهد مرگبارترین دور سرکوب اعتراضات در دهههای اخیر بود، رخدادی که باعث حذف نماینده ایران یعنی عباس عراقچی از برنامه حضور در این کنفرانس شد.
پس از آنکه سال گذشته دعوت و سپس عدم دعوت از شاهزاده رضا پهلوی در کنفرانس امنیتی مونیخ خبرساز شده بود، امسال این کنفرانس از او برای شرکت در این رویداد دعوت کرده است.
قرار است آقای پهلوی در روز اول کنفرانس، جمعه، در یک جلسه پرسش و پاسخ که بخشی از پَنل یک ساعته درباره ایران است شرکت کند. انتظار میرود موضوع ایران و رویکرد جامعه بینالمللی به این مسئله از جمله سرفصلهای مهم گفتوگوهای غیررسمی در مونیخ باشد.
اما خارج از دیوارهای هتل «بایریشه هوف» هم ایران یکی از پررنگترین صداها را خواهد داشت.
پلیس مونیخ پیشبینی میکند که دهها هزار ایرانی، بهویژه در روز شنبه ۲۵ بهمن، که روز «اقدام جهانی» برای ایران خوانده شده، در مونیخ در یک گردهمآیی بزرگ شرکت کنند. ایرانیان خارج از کشور قرار است روز شنبه ۱۴ فوریه با فراخوان شاهزاده رضا پهلوی، ولیعهد پیشین ایران، تجمعی با محوریت شهرهای مونیخ، تورنتو و لسآنجلس برای همبستگی با معترضان داخل کشور برگزار کنند.
در عین حال گردهمآییهای کوچکی نیز در نقاط مختلف شهر مونیخ در جریان سه روز برگزاری کنفرانس امنیتی در جریان خواهد بود.