معاون دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران می‌گوید جمهوری اسلامی برای ورود به مرحلهٔ تازه‌ای از دیپلماسی با آمریکا به «تعهدات کاغذی» واشینگتن اکتفا نمی‌کند و ابتدا باید اقدامات عملی طرف آمریکایی را ببیند.
علی باقری کنی، روز جمعه ۱۵ آبان، آمریکا را متهم کرد که در یک سال‌ونیم گذشته، چهار بار روند مذاکرات با جمهوری اسلامی را با «اقدامات خصمانه و نقض عهد» بر هم زده و افزود: «این حق جمهوری اسلامی ایران است که برای ورود به یک عرصهٔ دیپلماسی جدید، دیگر به تعهدات کاغذی آمریکایی‌ها اکتفا نکند.»
او با تأکید بر این‌که حکومت ایران باید «اقدامات عملی را از سوی آمریکایی‌ها» ببیند، گفت در صورت تحقق این اقدامات، زمینه برای «گشایش سرفصل جدید» در روند دیپلماسی فراهم خواهد شد.
این اظهارات در شرایطی مطرح می‌شود که تماس‌های غیرمستقیم تهران و واشینگتن با میانجی‌گری کشورهای منطقه ادامه دارد، اما اختلاف بر سر ترتیب اجرای تعهدات و شروط ایران برای ازسرگیری مذاکرات همچنان پابرجاست.
در تازه‌ترین تحول دیپلماتیک، قطر روز جمعه اعلام کرد که تمیم بن حمد آل ثانی، امیر این کشور، در گفت‌وگوی تلفنی با دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، دربارهٔ تلاش‌های میانجی‌گرانه برای پایان دادن به بحران منطقه رایزنی کرده است.
بر اساس گزارش خبرگزاری رسمی قطر، دو طرف دربارهٔ ابتکارهای دوحه برای نزدیک کردن مواضع طرف‌های درگیر و پیشبرد مذاکرات با هدف دستیابی به توافقی جامع گفت‌وگو کردند.
امیر قطر همچنین بر اهمیت ادامهٔ گفت‌وگو و استفاده از راهکارهای دیپلماتیک برای حل اختلافات و جلوگیری از تشدید تنش‌ها تأکید کرد.
رایزنی‌های دیپلماتیک در شرایطی ادامه دارد که تهدیدهای نظامی متقابل میان تهران و واشینگتن نیز شدت گرفته است. دونالد ترامپ روز پنج‌شنبه از احتمال ازسرگیری حملات گسترده به ایران سخن گفت و تأکید کرد که تصمیم خود را به‌زودی اعلام خواهد کرد.
در مقابل، سخنگوی ارتش جمهوری اسلامی روز جمعه بار دیگر هشدار داد که در صورت حملهٔ دوبارهٔ آمریکا، نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران هیچ محدودیت جغرافیایی برای گسترش درگیری نخواهند داشت.
در میانهٔ این تحولات، محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، روز پنج‌شنبه در سفری از پیش اعلام‌نشده به مسکو با ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، دیدار کرد.
رضایی پس از این دیدار به صداوسیما گفت که تهران هفت شرط به آمریکا ارائه کرده و تا زمانی که واشینگتن این شروط را اجرا نکند، تنگه هرمز باز نخواهد شد و مذاکره‌ای انجام نخواهد گرفت.
مقام‌های جمهوری اسلامی در روزهای اخیر بارها بر لزوم اجرای این شروط تأکید کرده‌اند. لغو تحریم‌ها، پایان محاصرهٔ دریایی ایران، آزادسازی دارایی‌های مسدودشده و پایان جنگ در همهٔ جبهه‌ها از جمله خواسته‌های مطرح‌شده از سوی تهران بوده است.
در همین حال، خبرگزاری‌های تسنیم و فارس، نزدیک به سپاه پاسداران، و خبرگزاری صداوسیما با بازنشر گزارشی از شبکهٔ المیادین، خبرهای مربوط به ارائهٔ ابتکار سیاسی تازه از سوی محسن رضایی به ولادیمیر پوتین را رد کردند.
المیادین به نقل از یک منبع ارشد امنیتی ـ سیاسی ایرانی که نامش اعلام نشده، این گزارش‌ها را «کاملاً ساختگی» توصیف کرد.
این منبع همچنین تأکید کرد که جمهوری اسلامی پیش از اجرای کامل و هم‌زمان شروط هفت‌گانهٔ خود، هیچ فایده‌ای در برداشتن گام‌های تازه برای پیشبرد دیپلماسی نمی‌بیند.
در همین زمینه، روزنامهٔ نیویورک‌تایمز روز پنج‌شنبه به نقل از پنج مقام مطلع گزارش داد که ایران در حال بررسی مجموعه‌ای از پیشنهادهای مشخص میانجی‌گران است.
به نوشتهٔ این روزنامه، تلاش‌های اخیر به رهبری قطر، پس از هفته‌ها مقاومت مقام‌های جمهوری اسلامی در برابر ازسرگیری مذاکرات هسته‌ای، نشانه‌هایی از انعطاف بیشتر تهران را آشکار کرده است.
خبرگزاری رویترز نیز به نقل از یک مقام ارشد ایرانی که نامش فاش نشده، گزارش داد که تهران پیشنهادی هسته‌ای از طریق قطر به واشینگتن ارسال کرده و آمریکا در حال بررسی آن است.
این مقام گفته است که پیشنهاد یادشده تنها پس از تحقق شروط هفت‌گانهٔ تهران می‌تواند موضوع مذاکره قرار گیرد. او جزئیات بیشتری دربارهٔ محتوای پیشنهاد ارائه نکرد.
وب‌سایت اکسیوس نیز به نقل از منابع مطلع گزارش داده که میانجی‌گران قطری در حال رایزنی با تهران و واشینگتن دربارهٔ طرحی دو‌روزه برای اعتمادسازی متقابل هستند.
بر اساس این طرح، قرار است آمریکا در روز نخست محاصرهٔ دریایی ایران را لغو و بخشی از دارایی‌های مسدودشدهٔ جمهوری اسلامی را آزاد کند. در مقابل، ایران از آژانس بین‌المللی انرژی اتمی برای بازرسی از تأسیسات هسته‌ای بمباران‌شده دعوت خواهد کرد.
در روز دوم نیز تنگه هرمز بازگشایی خواهد شد و پس از آن مذاکرات هسته‌ای با تمرکز بر ذخایر اورانیوم با غنای بالای ایران از سر گرفته می‌شود.
جزئیات این پیشنهادها هنوز به‌طور رسمی از سوی تهران و واشینگتن تأیید نشده است.
