دبیر شورای عالی فضای مجازی می‌گوید حکومت چند سامانه برای شناسایی پایانه‌های استارلینک و قطع ارتباط آن‌ها با ماهواره‌ها آماده کرده و در جریان اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ نیز از یکی از این فناوری‌ها استفاده کرده است.
هم‌زمان، سخنگوی دولت اعلام کرد که مقام‌های مسئول، به‌دلیل ادامهٔ «شرایط جنگی و تهدید حملات سایبری»، عمداً سرعت اینترنت در ایران را کاهش می‌دهند.
محمدامین آقامیری که ریاست مرکز ملی فضای مجازی را هم بر عهده دارد، روز سه‌شنبه ۲۱ مهر در نشستی خبری گفت که چند سامانهٔ داخلی، هم برای شناسایی پایانه‌های استارلینک و هم قطع ارتباط آن‌ها با ماهواره‌ها طراحی و آزمایش شده و تجهیزات مربوط به آن‌ها آمادهٔ استفاده است.
این در حالی است که پیشتر محمد حافظ حکمی، معاون وزیر ارتباطات، گفته بود حکومت برای قطع کردن استارلینک مجبور است کل برق یک منطقه را قطع کند.
آقامیری همچنین استفاده از «یکی از این فناوری‌ها» در اعتراضات دی‌ماه سال گذشته را تأیید کرد و گفت این اقدام بر اساس تصمیم مقام‌های مسئول در منطقه‌ای مشخص انجام شد و این امکان وجود دارد که در دیگر مناطق نیز استفاده شود.
دبیر شورای عالی فضای مجازی در این باره به گزارش‌های خارجی دربارهٔ اختلال شدید در ارتباطات استارلینک استناد کرد.
گزارش‌های مستقل از اختلال شدید در ارتباطات استارلینک در برخی مناطق ایران در جریان اعتراضات دی‌ماه حکایت داشت، اما تاکنون شواهد مستقلی دربارهٔ توانایی جمهوری اسلامی برای قطع کامل و سراسری این شبکه منتشر نشده است.
آقامیری همچنین مدعی شد که امکان مقابله با فناوری استارلینک هم «از سمت زمین» و هم «از سمت آسمان» وجود دارد، اما جزئیات فنی این ادعا و سامانه‌های مورد استفاده را ارائه نکرد.
این ادعا در حالی مطرخ می‌شود که حکومت ایران تاکنون چند بار به هیئت مقررات رادیویی اتحادیه مخابرات بابت فعالیت استارلینک در ایران اعتراض کرده است.
در گزارش تازه‌ترین نشست این هیئت که در ژوئیه سال جاری میلادی برگزار شد، دربارهٔ بررسی خواسته جمهوری اسلامی به‌روشنی اشاره شده که حکومت ایران به دلیل «ساختار این ابزار کوچک قادر به شناسایی یا مکان‌یابی تمام ترمینال‌های استارلینک در قلمرو سرزمینی وسیع» ایران نیست.
یک هفته پیش از آن نیز محمد حافظ حکمی، معاون وزیر ارتباطات، در مصاحبه‌ای گفته بود از آن‌جا که «استارلینک به عنوان ابزار جدید حاکمیت‌گریز، اساسا دیگر مبتنی بر شبکه ما نیست»، حکومت برای قطع کردن آن مجبور است کل برق یک منطقه را قطع کند.
او همچنین هشدار داده بود که «فراگیری استارلینک میخ آخر را بر تابوت حکمرانی فضای مجازی می‌کوبد».
اینترنت ماهواره‌ای استارلینک، متعلق به شرکت آمریکایی اسپیس‌ایکس، از شامگاه ۱۸ دی سال گذشته و هم‌زمان با قطع گستردهٔ اینترنت در جریان اعتراضات سراسری، به یکی از معدود راه‌های انتقال اخبار و تصاویر سرکوب خونبار معترضان به خارج از ایران تبدیل شد.
در آن دوره گزارش‌های متعددی دربارهٔ تلاش جمهوری اسلامی برای مختل کردن ارتباط استارلینک از طریق اخلال الکترونیکی و دست‌کاری سیگنال‌های موقعیت‌یابی ماهواره‌ای منتشر شد.
مقام‌های قضایی و امنیتی جمهوری اسلامی پس از اعتراضات دی‌ماه و آغاز جنگ، بارها از بازداشت افرادی به اتهام نگهداری یا فروش تجهیزات استارلینک خبر داده‌اند.
دبیر شورای عالی فضای مجازی در بخش دیگری از اظهاراتش گفت جمهوری اسلامی آمادگی دارد فناوری مقابله با استارلینک را در اختیار «کشورهای همسو» قرار دهد و افزود که همکاری‌هایی نیز در این زمینه در جریان است. او نام این کشورها را اعلام نکرد.
تأیید کاهش عمدی سرعت اینترنت در ایران
در همین روز، فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت مسعود پزشکیان، نیز کاهش عمدی سرعت اینترنت در ایران را تأیید کرد و آن را ناشی از ادامهٔ «شرایط جنگی» و «ضرورت مقابله با حملات سایبری» دانست.
مهاجرانی در نشست خبری هفتگی خود گفت ایران همچنان «در میانهٔ یک جنگ» قرار دارد و تنها «آتشباری در برخی از حوزه‌ها متوقف شده» است.
او دربارهٔ کاهش سرعت اینترنت گفت: «بدیهی است دستگاه‌های متولی در این زمینه به جهت اهمیتی که پایگاه‌های دادهٔ ما و خدماتی که مبتنی بر اینترنت است، یک وقت‌هایی مجبور شوند سرعت اینترنت را پایین بیاورند.»
سخنگوی دولت دستگا‌های متولی را معرفی نکرد اما ابراز امیدواری کرد که کشور به شرایط صلح پایدار برسد تا دیگر هدف حملات سایبری قرار نگیرد.
به‌دنبال آغاز حملات مشترک آمریکا و اسرائیل به ایران در نهم اسفند سال گذشته، ارتباط اینترنتی ایران با جهان خارج به‌شدت محدود شد و قطع گستردهٔ اینترنت به مدت ۸۸ روز ادامه یافت.
سازمان پایش اینترنت، نت‌بلاکس، این خاموشی را طولانی‌ترین قطع سراسری اینترنت در تاریخ معاصر جهان توصیف کرده است.
مقام‌های جمهوری اسلامی ادعا می‌کردند قطع اینترنت به‌دلیل «ملاحظات امنیتی و جلوگیری از بهره‌برداری دشمن از اینترنت» انجام گرفته، اما منتقدان می‌گویند اینترنت با هدف اختلال در جریان آزاد اطلاعات در میان مردم قطع شد.
آقامیری در نشست خبری روز سه‌شنبه همچنین وقوع حملات سایبری علیه ایران در دوران جنگ را تأیید کرد، اما مدعی شد این حملات تنها در بخش‌هایی موفق بوده‌اند که به گفتهٔ او «وابستگی ساختاری به دشمن» داشته‌اند.
او جزئیات فنی یا نام سامانه‌هایی را که به اعتقادش به دلیل چنین وابستگی‌هایی آسیب دیده‌اند، اعلام نکرد.
در دوران جنگ و ماه‌های پس از آن، گزارش‌هایی از حملات سایبری به زیرساخت‌های بانکی، وب‌سایت‌های رسانه‌های حکومتی و برخی سامانه‌های ارتباطی ایران منتشر شده است.
از جمله در خردادماه، حملهٔ سایبری به زیرساخت ارتباطی مشترک چهار بانک ملی، تجارت، صادرات و توسعهٔ صادرات باعث اختلال در بخشی از خدمات بانکی شد.
در نخستین روزهای جنگ نیز گزارش‌هایی دربارهٔ نفوذ به برخی وب‌سایت‌های خبری و اپلیکیشن‌های ایرانی منتشر شد.
از سوی دیگر، مقام‌های نظامی آمریکا در آغاز جنگ از انجام عملیات سایبری برای مختل کردن توان ارتباطی و واکنش نیروهای نظامی ایران خبر داده بودند.
شورای عالی فضای مجازی از نهادهای اصلی سیاست‌گذاری و کنترل اینترنت در جمهوری اسلامی است. این شورا در سال ۱۳۹۰ به دستور علی خامنه‌ای، رهبر پیشین جمهوری اسلامی، تشکیل شد و ریاست آن بر عهدهٔ رئیس‌جمهور است.
با این حال، مسعود پزشکیان روز ۲۲ اردیبهشت امسال، پس از جنگ ۴۰ روزه، با صدور حکمی «ستاد ویژه ساماندهی و راهبری فضای مجازی کشور» را تشکیل داد و معاون اول خود را به ریاست آن منصوب کرد.
تاکنون اعلام نشده است که شورای عالی فضای مجازی در چه وضعیتی است و مرز اختیارات دو نهاد نیز روشن نیست.
