پاراگراف اول: ایرانِ پس از سرکوب؛ از سناریوهای خوشبینانه تا فاجعهبار
«ایران تاریخ خود را مینویسد، جهان باید اقدام کند.» این جملهای آشناست؛ عبارتی که این روزها زیر مفهوم «مسئولیت حمایت» بارها و به اشکال گوناگون نوشته و خوانده میشود؛ مفهومی که از جامعهٔ جهانی میخواهد در برابر خشونتهای مرگبار سیاسی دیماه ۱۴۰۴ واکنشی فراتر از تماشا نشان دهد.
جامعهای که به بنبست رسیده است؛ جامعهای که حتی بخشی از نخبگانش نیز امروز به شکست در برابر حکومتی دینی و اقتدارگرا اقرار میکنند و به تعبیر محمد فاضلی، جامعهشناس در ایران، بیش از آنکه کنشگر باشد، به نظارهگر بار تاریخ تبدیل شده است.
در این میان، صدای شهروندان نیز در شبکههای اجتماعی بازتابی از همین وضعیت است؛ اما هستند کسانی مانند کاربری که مینویسد: «بیایید این جا به اندازهٔ ما فقیر باشید، به اندازهٔ ما بترسید، بعد دربارهٔ علاقهتان به جنگ حرف بزنید».
در برنامهٔ رادیویی «پاراگراف اول» با مهدیهٔ گلرو، دانشآموخته و پژوهشگر علوم سیاسی در دانشگاه مالمو سوئد و عضو همبستگی جمهوریخواهان ایران، و محسن مدیرشانهچی، پژوهشگر و کارشناس روابط بینالملل در اندیشکده نظم جهانی در استرالیا، در اینباره به گفتوگو نشستیم.
یک مقام کاخ سفید: ترامپ طیف گستردهای از گزینهها را برای رسیدگی به وضعیت ایران در اختیار دارد
یک مقام کاخ سفید به رادیو اروپای آزاد/رادیو آزادی گفت رئیسجمهور آمریکا طیف گستردهای از گزینهها را برای رسیدگی به وضعیت ایران در اختیار دارد.
این مقام کاخ سفید که خواست نامش فاش نشود، روز پنجشنبه ۹ بهمن گفت دونالد ترامپ ابراز امیدواری کرده که هیچ اقدامی لازم نشود، اما تأکید کرده که رژیم ایران باید «پیش از آنکه خیلی دیر شود» به توافق برسد.
بهگفتهٔ این مقام کاخ سفید، آقای ترامپ همچنین بهروشنی دربارهٔ پیامدهای قتل معترضان توسط رژیم ایران هشدار داده و با عملیات «چکش نیمهشب» و «عزم مطلق» نشان داده است که به گفتههای خود عمل میکند.
«چکش نیمهشب» عنوان عملیاتی بود که طی آن نیروی هوایی ایالات متحده بهدستور دونالد ترامپ تأسیسات مهم هستهای ایران شامل نطنز، فردو و فرآوری اورانیوم اصفهان را بمباران کرد. عملیات «عزم مطلق» نیز یک عملیات نظامی گستردهٔ ایالات متحده بود که در جریان آن نیروهای آمریکایی با حمله به کاراکاس، پایتخت ونزوئلا، نیکلاس مادورو و همسرش را دستگیر کردند و به آمریکا منتقل کردند.
مقام کاخ سفید به رادیو اروپای آزاد/رادیو آزادی همچنین گفت اعلام دونالد ترامپ مبنی بر اینکه هر کشوری که با ایران تجارت کند با تعرفه ۲۵ درصدی روبهرو خواهد شد و همچنین تحریمهای جدید اعمالشده علیه رژیم ایران، شواهد بیشتری است از اینکه رئیسجمهور آمریکا طیف گستردهای از گزینهها را برای رسیدگی به وضعیت ایران در اختیار دارد.
هشدار مقام وزارت بهداشت: تأخیر در درمان مجروحان اعتراضات منجر به عفونت زخمها میشود
معاون پرستاری وزارت بهداشت از مجروحان اعتراضات اخیر خواست «نترسند» و برای درمان به مراکز درمانی مراجعه کنند.
عباس عبادی روز پنجشنبه ۹ بهمن در گفتگو با خبرگزاری ایلنا هشدار داد: «در صورتی که درمان به تأخیر بیفتد، ممکن است زخمهای آنها عفونی شود و مشکلی که میتواند با یک درمان ساده حل شود، منجر به جراحیهای پیچیده و عوارض ناخواسته شود.»
با این حال او به علت ترس مجروحان از مراجعه به بیمارستانها اشارهای نکرد. این در حالی است که گزارشهای متعددی از حملۀ نیروهای امنیتی به بیمارستانها، ضربوجرح مجروحانِ تحت درمان و ربودن آنها منتشر شده است.
تصاویر منتشرشده از شماری از پیکرهای کشتهشدگان در مراکز پزشکی قانونی کشور از جمله کهریزک در تهران، نشان میداد که کماکان لولههای تنفسی در دهان آنها و تجهیزات پایش قلب بر روی سینۀ آنها وجود داشت.
ضمن اینکه بر اساس گزارشها، جمهوری اسلامی شماری از پزشکانی که در خارج از مراکز درمانی به مداوای مجروحان پرداختهاند را نیز بازداشت کرده است.
با این حال معاون پرستاری وزارت بهداشت گفته: «اگر به مرکز درمانی مراجعه کنید و نامتان را به صورت دیگری اعلام کنید، کسی شما را تفتیش نمیکند و تنها در صورتی که از بیمه بخواهید استفاده کنید، احراز هویت نیاز است.»
او بیمارستانها در تمام نقاط جهان را «محیطی امن برای ارائه خدمات به همه انسانها، بدون توجه به رنگ، نژاد، عقیده و ایدئولوژی» عنوان کرده، اما به حملات نیروهای امنیتی به مراکز درمانی ایران و برخورد خشونتبار با مجروحان تحت درمان و ضرب و جرح همراهان آنها اشارهای نکرده است.
محمدباقر قالیباف مذاکره با آمریکا را با استدلال «تحمیلی» بودن آن رد کرد
رئیس مجلس شورای اسلامی ایران در گفتوگو با شبکه سیانان بار دیگر مذاکره با ایالات متحده را با این استدلال که رئیسجمهور آمریکا «فقط میخواهد اراده خود را به دیگران تحمیل کند»، رد کرد.
محمدباقر قالیباف گفت اگرچه تهران آماده مذاکره است، اما فکر نمیکند که این «نوع صحبتی باشد که رئیسجمهور ایالات متحده به دنبال آن است؛ او فقط میخواهد (اراده خود را به دیگران) تحمیل کند»؛ موضعی که در چندین ماه گذشته حتی در جریان برگزاری مذاکرات هستهای ایران و آمریکا پیش از جنگ ۱۲ روزه نیز بارها از زبان مقامات جمهوری اسلامی مطرح شده است.
دونالد ترامپ روز هشتم بهمن با اعلام اینکه ناوگانی عظیم در حال حرکت به سوی ایران است و این ناوگان در صورت لزوم، آماده انجام مأموریت خود «با سرعت و خشونت» است، ابراز امیدواری کرد که ایران هرچه زودتر «پای میز مذاکره بیاید» و دربارهٔ یک توافق منصفانه و عادلانه مذاکره کند، بدون سلاح هستهای، که به نفع همه طرفین باشد.
این هشدار تند آقا ترامپ واکنشهای گستردهای در میان مقامات جمهوری اسلامی برانگیخت و محمدباقر قالیباف نیز در گفتوگو با سیانان متقابلاً به واشینگتن هشدار داد که در صورت حمله به ایران، حکومت ایران تلافی خواهد کرد و «هزاران نظامی آمریکایی را در معرض خطر قرار خواهد داد».
رئیس مجلس شورای اسلامی در بخش دیگری از اظهارات خود با تکرار ادعای دیگر مقامات جمهوری اسلامی که اعتراضات را «طراحیشده در خارج از کشور» توصیف کردهاند، گفت حکومت «هرگز از انتقام خون» کشتهشدگان اعتراضات عقبنشینی نخواهد کرد.
این در حالی است که حکومت ایران در روایت رسمی خود مبنی بر کشته شدن ۳۱۱۷ نفر در اعتراضات میگوید از این تعداد دو هزار و ۴۲۷ نفر از «مردم» و «حافظان نظم و امنیت» جان خود را از دست دادند. هرچند منابع حقوقبشری تا امروز موفق شدهاند کشتهشدن بیش از شش هزار نفر را تأیید کنند و میگویند همچنان در حال بررسی برای تأیید هویت چندین هزار کشته دیگر هستند.
هرانا شمار کشتهشدگان تأییدشده در اعتراضات را ۶۳۷۳ نفر اعلام کرد
خبرگزاری هرانا بر اساس تازهترین دادههای تجمیعی خود در روز سیودوم از آغاز اعتراضات، اعلام کرد که شمار کشتهشدگان تأییدشده به ۶۳۷۳ نفر رسیده است.
بر اساس این گزارش که پنجشنبه، نهم بهمن منتشر شده، از این تعداد ۵۹۹۳ نفر معترض، ۱۱۳ نفر کودک زیر ۱۸ سال، ۲۱۴ نفر نیروهای وابسته به حکومت و ۵۳ نفر غیرمعترض/غیرنظامی هستند.
هرانا شمار جانباختگان در حال بررسی را نیز ۱۷ هزار و ۹۱ نفر اعلام کرده است.
بر اساس این گزارش، مجموع بازداشتشدگان اعتراضات به ۴۲ هزار و ۴۸۶ نفر رسیده. شمار مجروحان با جراحات شدید ۱۱ هزار و ۱۸ نفر، تعداد پخش اعترافات اجباری ۲۷۰ مورد و تعداد احضارشدگان به نهادهای امنیتی بیش از ۱۱ هزار نفر گزارش شده است.
خبرگزاری فعالان حقوق بشر همچنین نوشته که مجموع رخدادهای اعتراضی ثبتشده ۶۵۸ مورد در ۲۰۲ شهر و ۳۱ استان بوده است.
بهدلیل عدم دسترسی به داخل ایران بهدلیل قطع اینترنت و فشار حکومت بر خانوادههای کشتهشدگان، اعلام دقیق شمار جانباختگان با دشواری روبرو است.
سازمانهای حقوق بشری پیشبینی میکنند دهها هزار نفر در جریان سرکوب خشونتبار معترضان در ایران کشته شده باشند.
بیانیۀ فعالان سیاسی مدنی برای «تشکیل جبهۀ فراگیر ملی و برگزاری رفراندوم»
۱۷ تن از فعالان سیاسی و مدنی با انتشار سومین بیانیۀ خود، خواستار تشکیل جبهۀ فراگیر ملی برای برگزاری رفراندوم و تشکیل مجلس مؤسسان شده تا «همه مردم ایران از تمام سلایق سیاسی بتوانند در فرآیندی دموکراتیک و آگاهانه برای آینده سیاسی خود تصمیم بگیرند».
آنها مسئول اصلی «روزگار هولناک» ایران را شخص رهبر جمهوری اسلامی و «ساختار سرکوبگر نظام حاکم» عنوان کردهاند.
قربان بهزادیاننژاد، جعفر پناهی، امیرسالار داودی، ویدا ربانی، محمد رسولاف، حسین رزاق، نسرین ستوده، ابوالفضل قدیانی، حاتم قادری، عباس صادقی، منظر ضرابی، بنیاد نرگس، مهدی محمودیان، سعید مدنی، عبدالله مومنی، محمد نجفی، صدیقه وسمقی امضاکنندگان این بیانیه هستند.
این فعالان در این بیانیه که خطاب به «مردم شریف، شجاع و داغدار ایران» نوشته شده، نوشتهاند: «کشتارِ گسترده و جمعیِ جانبهلبرسیدگانِ حقطلبی که شجاعانه راهی خیابان شدند تا به این نظام نامشروع پایان دهند، یک جنایت سازمانیافته حکومتی علیه بشریت بود.»
در این بیانیه آمده «شلیک مستقیم گلولههای جنگی به مردم، ستاندنِ دههاهزار جان، تعقیب و بازداشت چنددههزار تن، تعرض به زخمیها، جلوگیری از درمان و حتی کشتن آنان، نامی جز اقدام علیه امنیت ملت ایران و خیانت به وطن ندارد.»
آنها با اشاره به اینکه «ساختار خودکامه» جمهوری اسلامی «برای بقا از کشته پشته ساخته»، علت استفادۀ حکومت از «انگهای رسوایی» چون «فتنهگر» «اغتشاشگر و تخریبگر» و یا «تروریست و وابسته به دشمن» برای معترضان را «سلب حق بنیادین تعیین سرنوشت از مردم» نامیدهاند.
امضاکنندگان این بیانیه با اشاره به «تکرار تلخ تجارب چند دهۀ اخیر»، «مانع اصلی نجات ایران از مهلکۀ حاضر» را «شخص علی خامنهای و نظام استبداد دینی» دانستهاند که «هر روز بقای آن، گرد مرگ و نابودی بیشتر میپاشد، فروپاشی جامعه را گستردهتر میکند و سقوط میهن را در ورطهٔ ویرانی عمیقتر.»
بیانیه ضمن تأکید بر لزوم دادخواهی کشتهشدگان و آزادی همه زندانیان سیاسی، «تنها راه نجات ایران را محاکمه تمامی آمران و عاملان دستگاه سرکوب و پایانبخشی به نظام ناجمهوری و غیر انسانی حاکم» دانستهاند.
کنارهگیری کارگردان فیلم «آرامبخش» از شرکت در جشنوارۀ فجر
سعید زمانیان، نویسنده و کارگردان فیلم «آرامبخش» که یکی از فیلمهای اعلامشدۀ جشنواره فجر است، از حضور در این رویداد کنارهگیری کرد.
این نخستین انصراف یکی از کارگردانان فیلمهای امسال جشنوارۀ فجر محسوب میشود.
جواد گنجی، سینماگر کشتهشده در جریان اعتراضات دیماه ۱۴۰۴، دستیار اول کارگردان این فیلم بود.
آقای زمانیان نوشته که «به احترام همۀ خونهای ریختهشده و یاد عزیزانی که در جریان اعتراضات اخیر جان خود را از دست دادند»، این تصمیم را گرفته است.
فرهادی: هیچ بهانهای توجیهگر این تراژدی خونین نیست
اصغر فرهادی، کارگردان شناخته شدۀ ایرانی در واکنش به کشتار معترضان در ایران، نوشت که این کابوس با هیچ زبانی قابل توصیف نیست.
آقای فرهادی در یک استوری اینستاگرامی، هرگونه توجیه و بهانه برای ریختن خون معترضان را نیز غیرقابل پذیرش دانسته است.
او در این استوری کوتاه با مردم عزادار ایران ابراز همدردی کرده است.
۱۵ سال زندان برای مردی به اتهام تلاش برای ترور مسیح علینژاد
دادگاهی در نیویورک روز چهارشنبه، مردی به نام کارلایل ریورا را به اتهام برنامهریزی و تلاش برای ترور مسیح علینژاد، روزنامهنگار مخالف حکومت ایران به ۱۵ سال زندان محکوم کرد.
دادگاه یکی دیگر از متهمان این پرونده قرار است در ماه آوریل (اردیبهشتماه) برگزار شود.
مسیح علینژاد پس از صدور رای دادگاه از دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا خواست تا علیه مسئولان حکومت جمهوری اسلامی اقدام کند و علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی را بازداشت کند.
جان آیزنبرگ، دستیار دادستان کل در امور امنیت ملی، هم در بیانیهای گفت: «حکم امروز، پیامدهای توطئه با رژیمی را برجسته میکند که برای بقا به خشونت و ارعاب متکی است.»
این سومین پرونده رسیدگی به طرحهای ترور مسیح علینژاد در آمریکاست.
پیام نوریزاد از اوین به رهبران حکومت ایران: زود سرنگون میشوید
محمد نوریزاد، فعال سیاسی زندانی در زندان اوین، در پیامی تلفنی خطاب به مقامهای جمهوری اسلامی میگوید: «ما برای فروپاشی شما چارهای جز تن سپردن به مرگ و آتش نداریم.»
آقای نوریزاد در این پیام که چهارشنبه شب، ۸ بهمن، منتشر شده، در واکنش به کشتار معترضان در ایران، خطاب به رهبران حکومت گفته: «ما را از اعدام نترسانید. از کشتن نترسانید. از سوزاندن نترسانید. ما را سالهاست که کشتهاید، سوزاندهاید.»
او در بخش دیگری از این پیام، با استفاده از استعاره «خاکستر و جوانه»، اضافه کرده که «از میان خاکستر ما جوانههایی سر بر میآورند… به دست همانان زودا زودا به گور خودکنده خود سرنگون میشوید.»
این زندانی سیاسی در عین حال تأکید کرده است که سخنانش «شعار نیست، تهدید نیست. سرنوشت محتوم و شایسته شمایان است… ما ایرانیان زندهتر از آنی که با هزار هزار بار مردن از پا درآییم.»