یک روز پس از آن که یک عضو شورای عالی امنیت ایران «هفت شرط» جمهوری اسلامی برای آمریکا را برشمرد، رئیس مجلس ایران تأکید کرد که تا این شروط محقق نشود، تنگه هرمز شانسی برای باز شدن نخواهد داشت.
به گفته محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، جمهوری اسلامی «شروط» خود برای توقف جنگ با آمریکا و مذاکره را از طریق قطر منتقل کرده و منتظر پاسخ رئیسجمهور ایالات متحده است.
رضایی میگوید در مصاحبهاش هفت شرط را عنوان کرده، اما او بر سه شرط تأکید داشته، سه شرطی که رسانههای حکومتی به عنوان «شروط اصلی» ایران از آنها یاد کردهاند.
محسن رضایی روز شنبه ۲۸ شهریور در گفتوگو با شبکه الجزیره گفت این سه شرط «اصلی» شامل پایان دادن به جنگ در تمامی جبههها، آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران و پایان دادن به محاصرهٔ دریایی جزایر ایران است.
به نوشته تسنیم، «توقف دخالت آمریکا در امور داخلی ایران» از جمله دیگر شرایط تهران برای واشینگتن است.
سه شرطی که او اکنون بهطور کلی برای پایان جنگ اعلام کرده، سه تعهد از موارد مندرج در تفاهمنامهٔ اسلامآباد است که خرداد امسال دو طرف امضا کردند اما سه هفته بعد در پی حملات سپاه به چند نفتکش در جنوب تنگه هرمز و سپس حملات چند روزه و گستردهٔ آمریکا در واکنش به آن عملاً فروپاشید.
این موضع یک روز بعد از آن اعلام شده که دونالد ترامپ خبر داد حکومت ایران خواهان توافق با ایالات متحده است، اما تأکید کرد که اگر توافق درستی در کار نباشد، «حتی به آن فکر هم نمیکنم».
رضایی اعلام کرد رایزنیهای ایران با میانجیهای قطری و پاکستانی همچنان ادامه دارد و تهران منتظر پاسخ دونالد ترامپ است. او در عین حال با این ادعا که حکومت ایران «برای یک جنگ سرنوشتساز» آماده است، تهدید کرد به نفع آمریکا است که شرایط جمهوری اسلامی را برای پایان جنگ بپذیرد.
اظهارات محسن رضایی همزمان است با اظهارات سخنگوی وزارت کشور که روز شنبه تأکید کرد هدف تهران، در مذاکرات غیرمستقیم جاری، بازگرداندن آمریکا به تفاهمنامهٔ اسلامآباد است.
علی زینیوند گفت کشورهای مختلف همچنان برای میانجیگری بین ایران و آمریکا تلاش میکنند و افزود: «مطالبهٔ ما بازگشت طرف مقابل به همین تفاهم است و ما همین موضع را در مذاکرات به صراحت اعلام میکنیم.»
در همین زمینه محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس، نیز روز یکشنبه، ۲۹ شهریورماه، بر لزوم محقق شدن شرایط ایران تأکید کرد، وگرنه به گفته او «روزنهای» برای باز شدن تنگه هرمز وجود نخواهد داشت.
او روز یکشنبه در نطق پیش از دستور خود گفت: «انتقال پیامها و تبیین شروط ما از طریق میانجیها با صراحت به طرف مقابل انجام شده... و تا زمانی که این شروط محقق نشده و حقوق حقه ملت ایران به رسمیت شناخته نشود و تعهدات آمریکاییها اجرا نشود، هیچ روزنهای برای بازگشت به شرایط پیشین مذاکره و باز شدن تنگه هرمز وجود نخواهد داشت.»
مسعود پزشکیان رئیسجمهور ایران نیز اخیراً اعلام کرد اگر ایالات متحده به تفاهمنامهٔ اسلامآباد بازگردد، تهران نیز حاضر است تعهدات خود را از سر بگیرد.
از زمانی که تفاهمنامهٔ اسلامآباد در تیرماه و در پی حملات متقابل ایران و آمریکا عملاً فروپاشید، طرفین تاکنون به شکل پراکنده درگیر حملات نظامی متقابل به یکدیگر بودهاند.
در آخرین دور از این درگیریها که چند روزی است فروکش کرده، ارتش آمریکا اوایل شهریور چند نفتکش ایرانی را در خلیج فارس و دریای عمان منهدم کرد و ایران نیز پایگاه نظامی در اردن را هدف قرار داد که به گزارش رسانههای آمریکایی به چند هواپیمای نظامی آمریکا خسارت وارد کرد.
اما همزمان با فروکش کردن درگیری میان ایران و آمریکا، تشدید درگیری میان عربستان سعودی و حوثیهای مورد حمایت ایران در یمن، قیمت نفت را در روزهای اخیر به بالا ۱۰۰ دلار در هر بشکه رسانده است.
با این حال ارتش آمریکا ساعاتی پیش اعلام کرد طی ماههای اخیر به انتقال بیش از یک میلیارد بشکه نفت کشورهای خلیج فارس از تنگه هرمز کمک کرده و ایران حتی یک بشکه نفت نیز صادر نکرده است.
تهدید به خروج ایران از انپیتی
دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران در بخش دیگری از مصاحبه خود با الجزیره تهدید به خروج از معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای (انپیتی) کرد.
او گفت که «اقدامات آمریکا و اسرائیل» به تهران «اجازه میدهد» از این معاهده خارج شود، اما افزود: «تاکنون تصمیمی برای خروج از معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای نگرفتهایم و این موضوع به رفتار واشینگتن بستگی دارد.»
او به «فتوا»ی صادرشده توسط علی خامنهای، رهبر کشتهشده جمهوری اسلامی در جنگ اخیر، اشاره کرد و گفت جمهوری اسلامی «دکترین هستهای» خود را تغییر نداده است. او اضافه کرد: «اما نمیدانیم در آینده چه اتفاقی خواهد افتاد.»
دونالد ترامپ و سایر مقامات ارشد آمریکا گفتهاند جنگ ۴۰ روزه و همچنین حملات هوایی ایالات متحده به سه مرکز هستهای ایران در جریان جنگ ۱۲ روزه در تیر ماه سال گذشته برای جلوگیری از دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح هستهای بوده و واشینگتن تحت هیچ شرایطی اجازه دستیابی ایران به چنین سلاحی را نخواهد داد.
رئیسجمهور ایالات متحده همچنین در شهریور ماه چند بار تهدید کرد که ارتش آمریکا ممکن است به تأسیسات هستهای ایران در کوه کلنگ گزلا حمله کند.
کوه کلنگ گزلا در نزدیکی تأسیسات غنیسازی اورانیوم نطنز قرار دارد و نهادهای اطلاعاتی غربی احتمال میدهند ایران در حال ساخت یک تأسیسات غنیسازی اعلامنشده در عمق این کوه باشد.
آژانس بینالمللی انرژی اتمی روز ۱۹ شهریور اعلام کرد تصاویر از وجود فعالیتهای تازهٔ ساختوساز در محل کلنگگزلا حکایت دارد، اما گفت هنوز اطلاعات مشخصی دربارهٔ فعالیتهایی که ممکن است در داخل مجموعهٔ زیرزمینی انجام شود در اختیار ندارد.
این در حالی است که مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، هفته گذشته در جریان سفر به هند تأکید کرد که جمهوری اسلامی در پی دستیابی به سلاح هستهای نیست و اظهار داشت: «اگر دنبال سلاح هستهای بودیم، عضو انپیتی نمیشدیم.»
اما همزمان یک نماینده مجلس از آماده شدن طرح خروج ایران از پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای خبر داد و حتی خواستار انجام «آزمایشهای لازم» برای دستیابی به سلاح هستهای شد.