روزنامه شرق در گزارشی از «موج تازه» تشکیل پروندههای انضباطی و صدور احکام سنگین برای دانشجویان در چند دانشگاه ایران خبر داده است؛ موجی که به نوشته این روزنامه، از اسفند ۱۴۰۴ و تنها چند روز پس از بازگشایی دانشگاهها آغاز شد و اکنون در خرداد ۱۴۰۵، همزمان با ادامه تعطیلی دانشگاهها بهدلیل جنگ، دوباره شدت گرفته است.
همزمان، کانال تلگرامی «خبرنامه امیرکبیر» روز دوشنبه ۱۱ خرداد خبر داد که ۵۳ تشکل، نشریه و نهاد دانشجویی دانشگاه صنعتی شریف، در نامهای مشترک به رئیس این دانشگاه، به احکام اخیر کمیتههای انضباطی اعتراض کردند و خواستار لغو فوری احکام صادرشده و توقف روند جاری رسیدگیها شدند.
امضاکنندگان این نامه گفتهاند در هفتههای اخیر شماری از دانشجویان، از جمله بهدلیل فعالیت در فضای مجازی، به کمیتههای انضباطی احضار شده و برای برخی از آنان احکام بدوی و تجدیدنظر صادر شده است. آنها روند رسیدگی را همراه با نقض ضوابط شکلی و اصول مندرج در شیوهنامه انضباطی دانستهاند.
این نامه پس از آن منتشر میشود که شورای صنفی دانشجویان شریف پیشتر از احضار دستکم ۳۰ دانشجو و صدور حداقل شش حکم اخراج خبر داده بود؛ پروندههایی که بنا بر گزارشها، بخشی از آنها به محتوای صفحات شخصی، پیام در گروههای خصوصی و بازنشر مطالب در شبکههای اجتماعی مربوط است.
دور تازه فشارها بر دانشجویان
بر اساس گزارش روزنامه شرق، در دانشگاه صنعتی شریف پنج تا هفت دانشجو حکم اخراج گرفتهاند و بیش از ۲۰ دانشجو نیز با احکام تعلیق یک تا سه ترم از تحصیل روبهرو شدهاند. دانشجویان این دانشگاه گفتهاند احضارها گاه بدون ارائه توضیح درباره اتهام انجام شده و در برخی موارد، جلسه تفهیم اتهام و صدور رأی در یک روز برگزار شده است.
به نوشته شرق، بخشی از اتهامات در دانشگاه شریف به فعالیت دانشجویان در فضای مجازی مربوط است. یک دانشجو گفته است سه نفر تنها بهدلیل فعالیت در تلگرام و شبکه ایکس حکم اخراج گرفتهاند و در یک مورد، مصداق حکم، عکس پروفایل دانشجو بوده است. دانشجویان همچنین میگویند در جلسات کمیته انضباطی، بهجای ارائه سند روشن، به گزارش افراد موسوم به «مطلع» استناد شده است.
در دانشگاه شهید بهشتی نیز بنا بر این گزارش، سامانۀ آموزشی حدود ۲۵ دانشجو مسدود شده است. یک دانشجوی این دانشگاه گفته است این محدودیتها بدون تشکیل جلسه رسمی کمیته انضباطی اعمال شده و باعث شده دانشجویان در انتخاب واحد، حذف و اضافه، ثبت نمرات و حتی دسترسی به کلاسهای مجازی دچار مشکل شوند.
در دانشگاه تهران، به گفته دانشجویان، برای حدود ۱۰۰ تا ۲۰۰ نفر پرونده تشکیل شده و برخی دانشجویان شهرستانی، تلفنی تفهیم اتهام شدهاند و از آنها خواسته شده دفاعیه خود را ایمیل کنند. در دانشگاه علم و صنعت نیز گزارش شده که برای بیش از ۱۰۰ دانشجو پرونده انضباطی تشکیل شده و برخی جلسات بهصورت مجازی برگزار شده است.
شرق مینویسد این روند با نقض مواردی از شیوهنامه انضباطی دانشجویان، از جمله اصل برائت، اصل بیطرفی، منع تجسس و لزوم تفهیم اتهام حضوری همراه بوده است. بر اساس این گزارش، وزارت علوم تاکنون در این باره اظهارنظری نکرده و تلاشهای روزنامه شرق برای گفتوگو با مسئولان وزارت علوم و معاونان دانشجویی دانشگاهها بینتیجه مانده است.
در ماههای اخیر، فضای دانشگاهی ایران همزمان با جنگ، تعطیلیهای طولانی و محدودیتهای امنیتی با فشارهای دیگری نیز روبهرو بوده است. از جمله، خبرگزاری میزان، وابسته به قوه قضائیه، روز ۲۱ اردیبهشت از اعدام عرفان شکورزاده به اتهام «جاسوسی مشترک» برای آمریکا و اسرائیل خبر داد؛ فردی که به گزارش سازمان حقوق بشر ایران، دانشجوی ۲۹ سالهٔ کارشناسی ارشد مهندسی هوافضا در دانشگاه علم و صنعت بود.
همزمان، محدودیتهای گسترده اینترنت و پیامدهای جنگ نیز دانشگاهها را تحت تأثیر قرار داده است. در شصتوپنجمین روز قطعی سراسری اینترنت، رئیس دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران گفته بود استادان برای استفاده از اینترنت ناچارند بهصورت نوبتی و در صف از امکانات محدود دانشگاه استفاده کنند و شبها عملاً امکان فعالیت علمی ندارند.
از سوی دیگر، دانشگاه صنعتی شریف بامداد ۱۷ فروردین هدف حمله قرار گرفت و تصاویر منتشرشده از آسیب به محوطه و بخشهایی از این دانشگاه حکایت داشت.
در جریان جنگ اخیر نیز وزارت علوم اعلام کرده بود که بهدلیل تداوم جنگ، کلاسها و جلسات دفاع پایاننامهها از ۱۵ فروردین تا اطلاع ثانوی بهصورت مجازی برگزار میشود؛ تصمیمی که در شرایط قطعی و محدودیت اینترنت، فعالیت آموزشی دانشگاهها را با دشواری مضاعف روبهرو کرد.
