زنده ایران می‌گوید شروع مذاکره برای توافق نهایی با آمریکا منوط به اجرای بندهای تفاهم است

بانک جهانی پیش‌بینی کرد جنگ جاری ایران باعث شود رشد اقتصاد جهانی به «ضعیف‌ترین سطح خود» از زمان همه‌گیری کرونا برسد.

بر اساس گزارشی که پنج‌شنبه ۲۱ خرداد توسط بانک جهانی منتشر شد، پیش‌بینی شده در صورت تشدید دوباره درگیری‌ها، این رشد حتی بیش از این کاهش یابد.

در این گزارش آمده است که رشد اقتصاد جهانی در سال جاری میلادی ۲.۵ درصد پیش‌بینی می‌شود که نسبت به رشد ۲.۹ درصدی در سال ۲۰۲۵ نشان‌دهنده کاهش است.

بانک جهانی هشدار داد: «تشدید دوباره درگیری‌ها یا اختلالات طولانی‌تر در جریان عرضه کالاهای اساسی می‌تواند قیمت این کالاها را بیش از پیش افزایش دهد، فشارهای تورمی و ناامنی غذایی را تشدید کند، موجب تنش‌های مالی شود و رشد اقتصادی را کاهش دهد.»

این نهاد افزود: «اگر اختلال در عرضه انرژی شدیدتر از آنچه فرض شده باشد و همزمان با فشار قابل‌توجه بر بازارهای مالی همراه شود، رشد اقتصاد جهانی در سال ۲۰۲۶ ممکن است تنها به ۱.۳ درصد برسد.»

مسدود ماندن تنگه هرمز به‌دلیل جنگ ایران، موجب افزایش قیمت نفت، گاز و کودهای شیمیایی در مناطق مختلف جهان شده است.

بانک جهانی همچنین اعلام کرد که به‌دلیل جنگ ایران، رشد اقتصادی تمامی کشورهای در حال توسعه در مقایسه با سال ۲۰۲۵ ضعیف‌تر خواهد بود.

بر اساس این گزارش، درآمد سرانه در کشورهای در حال توسعه، به استثنای چین و هند، احتمالاً تا پس از سال ۲۰۲۸ به سطح پیش از همه‌گیری کرونا بازنخواهد گشت.

روزنامه اعتماد در داخل ایران به نقل از یک عضو رسانه‌ای هیئت مذاکره‌کننده جمهوری اسلامی و وب‌سایت اکسیوس در خارج به نقل از یک دیپلمات از یک کشور میانجی و یک مقام آمریکایی روز جمعه، ۲۲ خردادماه، گزارش‌هایی از محتوای احتمالی تفاهم‌نامه میان ایران و آمریکا منتشر کردند.

این دو گزارش تا اندازه‌ای به یکدیگر نزدیک هستند، اما گزارش اعتماد با وجود جزئیات بیشتر به نقطه نظر حکومت ایران نزدیک است، در حالی که متن اکسیوس برخی از موارد را منوط به آینده مذاکرات گزارش کرده است، مانند تعلیق تحریم‌ها که اکسیوس می‌گوید مشروط به پایبندی تهران به تفاهم‌نامه است.

روزنامه اعتماد به نقل از «عضو کمیته رسانه هیئت مذاکراتی ایران» از تفاهم‌نامه‌ای ۱۴ ماده‌ای می‌گوید که در آن بر «بازگشایی تنگه هرمز ظرف ۳۰ روز با ترتیبات ایرانی» و «تعلیق تحریم‌های فروش نفت، محصولات پتروشیمی و مشتقات و دسترسی کامل ایران به منابع مالی آن» تأکید شده است.

این در حالی است که در گزارش اکسیوس آمده است که تنگه هرمز «بلافاصله بدون دریافت عوارض از طرف ایران بازگشایی می‌شود» و «ظرف ۳۰ روز» تعداد کشتی‌های عبوری از این تنگه به زمان پیش از جنگ بازمی‌گردد.

در مقابل این اقدام، آمریکا هم محاصره دریایی بنادر ایران را که بر صادرات نفت ایران اثر قابل توجه دارد حذف می‌کند.

اکسیوس به نقل از منبع دیپلماتیک خود می‌نویسد: «هیچ تاریخی برای تعلیق تحریم‌ها تعیین نشده و تعلیق منوط است به اجرای توافق [از طرف ایران].»

به نوشته اکسیوس، تعلیق تحریم زمانی افزایش می‌یابد که ایران «تفاهم‌نامه را اجرا کند و در مذاکرات بعدی از خود حسن نیت نشان دهد».

تفاوت دیگر بین دو گزارش از محتوای احتمالی به آزاد شدن یا نشدن اموال بلوکه‌شده ایران مربوط است. اعتماد به نقل از منبع خود می‌گوید: «آزادسازی ۲۴ میلیارد دلار پول‌های بلوکه شده ایران در دوره ۶۰ روزه مذاکرات نهایی. نیمی از این مبلغ قبل از شروع مذاکرات باید در دسترس ایران قرار گیرد.»

این در حالی است که دونالد ترامپ پیشتر به طور مشخص با آزاد کردن پول‌های ایران پیش از مذاکره یا رسیدن به توافق مخالفت کرده و به طور کلی به این کار به دلیل سابقه‌اش با باراک اوباما در توافق برجام حساسیت ویژه دارد.

گزارش اکسیوس در این زمینه سکوت می‌کند و می‌نویسد که «مشخص نیست» که متن تفاهم‌نامه حاوی اطلاعاتی درباره پول‌های ایران هست یا خیر.

درباره برنامه هسته‌ای ایران، اکسیوس نوشته است که تفاهم‌نامه شامل «تعهداتی»‌از طرف ایران خواهد بود، مهم‌تر از همه این که ایران هرگز به دنبال سلاح اتمی نخواهد رفت و بن‌بست در مورد اورانیوم غنی‌شده را حل خواهد کرد، دو موضوعی که ترامپ بر آن تمرکز دارد.

به نوشته اکسیوس، ترامپ موافقت کرده است که یکی از گزینه‌ها برای حل این مسئله رقیق کردن اورانیوم در داخل ایران «زیر نظر کارشناسان سازمان ملل» است، نکته‌ای که پیشتر روزنامه نیویورک تایمز هم خبر داده بود.

منبع اعتماد تنها به این شکل به این موضوعات اشاره کرده است: «۶۰ روز مذاکره برای رسیدن به توافق نهایی مبتنی بر موضوعات هسته‌ای و لغو کامل تحریم‌های اولیه، ثانویه، آمریکا و قطعنامه‌های شورای امنیت سازمان ملل و شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی» و «تکرار تعهد ایران در پیمان ان‌پی‌تی مبنی بر عدم تولید سلاح هسته‌ای».

در این بخش از گزارش روزنامه اعتماد به موضوع سرنوشت مواد غنی‌شده اشاره نشده است.

به طور کلی، بر اساس گزارش اکسیوس، تفاهم‌نامه در صورت امضا شدن آتش‌بس جنگ را، از جمله در لبنان، تا ۶۰ روز تمدید می‌کند، دو ماهی که قرار است تهران و واشینگتن مذاکرات هسته‌ای را برگزار کنند.

آن طور که اکسیوس نوشته است، ایران و آمریکا بر سر متن تفاهم‌نامه توافق کرده‌اند، و این متن توسط مقامات عالی‌رتبه در جمهوری اسلامی نیز تأیید شده، اما «احتمالا هنوز تأیید مجتبی خامنه‌ای را ندارد». بنابراین در حال حاضر گفته سخنگوی وزارت خارجه ایران که تفاهم‌نامه هنوز نهایی نشده به واقعیت نزدیک‌تر است.

در حالی که ترامپ از امضای تفاهم‌نامه احتمالا در روزهای شنبه و یک‌شنبه حرف زده بود، به نوشته اکسیوس، چهار هواپیمای نیروی هوایی آمریکا روز پنج‌شنبه برای انتقال تجهیزات سفر جی‌دی ونس، معاون ترامپ، به ژنو در سوئیس برای شرکت در مراسم امضا «در روزهای آینده» پرواز کردند.

بیشتر در این باره:

ترامپ: توافق با ایران احتمالاً آخر هفته امضا می‌شود؛ تهران می‌گوید هنوز قطعی نیست

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در یک گردهمایی انتخاباتی که به شکل تلویزیونی در ایالت جورجیا پخش شد اعلام کرد ایالات متحده به جنگ پایان داده و ایران موافقت کرده است که هرگز سلاح هسته‌ای نداشته باشد.

ترامپ در این گردهمایی با فرماندار ایالت جورجیا که بامداد جمعه به وقت ایران برگزار شد گفت: «نمی‌دانم شنیده‌اید یا نه، اما ما امروز به جنگ با ایران پایان دادیم. و آنها موافقت کردند که هرگز سلاح هسته‌ای نداشته باشند. چیزی که ما بر آن اصرار داشتیم.»

او در ادامه افزود: «این تمام هدف بود، ۹۵ درصد آن بود و آنها این کار را به قدرتمندترین روشی که می‌توان انجام داد، انجام داده‌اند.»

رئیس‌جمهور آمریکا ساعتی پیشتر گفته بود که ایالات متحده و ایران می‌توانند به زودی در این آخر هفته یک توافق صلح امضا کنند که تنگه هرمز را برای کشتیرانی بازگشایی کند.

سخنگوی وزارت خارجۀ جمهوری اسلامی در واکنش اما گفت صحبت‌هایی که دربارۀ توافق پایان جنگ مطرح می‌شود، «گمانه‌زنی است» و هنوز جزئیات تفاهم‌نامه نهایی نشده است.

مصر از ایالات متحده و ایران خواست از «فرصت موجود» برای دستیابی به توافقی جهت پایان‌دادن به جنگ استفاده کنند.

وزارت خارجۀ مصر این موضع را پس از آن اعلام کرد که دونالد ترامپ از تصمیمش برای لغو حملات بیشتر به ایران خبر داد.

وزارت خارجۀ مصر با انتشار بیانیه‌ای ابراز امیدواری کرد که «از فرصت موجود برای دستیابی به یک توافق دربارۀ موضوعات مختلف مورد اختلاف و همچنین جهت آماده‌سازی فضا برای پایان جنگ و آغاز فصل جدیدی از ثبات منطقه‌ای استفاده شود».

در پی اظهار نظر پنجشنبه‌شب دونالد ترامپ حاکی از پایان یافتن جنگ با ایران و احتمال امضای توافق طی روزهای آتی، بازارهای آسیا با استقبال از این تحول، شاهد رشد شاخص‌های بورس سهام بودند.

در همین حال قیمت نفت هم در بازارهای آسیایی روندی کاهش به‌خود گرفت و از جمله هر بشکه نفت خام برنت دریای شمال، با یک و ۴۵ صدم درصد کاهش به ۸۹ دلار و ۷ سنت رسید.

نفت شاخص غرب تگزاس هم با کاهشی معادل یک و ۳۵ صدم درصد به ۸۶ دلار و ۵۳ سنت در هر بشکه رسید.

شاخص بازار بورس توکیو، Nikkei 225 هم شاهد بیشترین رشد در میان بازارهای آسیایی بود و ۳ و ۴۷صدم درصد رشد را تجربه کرد.

نیروهای نظامی ایالات متحده، دو پهپاد تهاجمی ایرانی را در خلیج فارس رهگیری و منهدم کردند.

یک مقام آمریکایی که خواست هویتش محفوظ بماند در گفت‌وگو با رویترز تأیید کرد که به نظر می‌رسد این دو پهپاد ایرانی قصد حمله به «کشتی‌های تجاری عبوری از تنگۀ هرمز» را داشته‌اند. زمان دقیق رهگیری این پهپادها اعلام نشده است.

این مقام آمریکایی تأکید کرد که «تردد کشتی‌ها در تنگۀ هرمز ادامه دارد».

پیشتر و در پی بالاگرفتن تنش‌ها بین ایران و آمریکا در منطقۀ خلیج فارس، سپاه پاسداران اعلام کرده بود که تنگۀ هرمز به روی «همه» شناورها بسته شده و در کنترل کامل این نیرو است.

ساعاتی پیش و به‌دنبال صحبت‌های دونالد ترامپ دربارۀ احتمال امضای قریب‌الوقوع توافق با ایران هم، صدای انفجارهایی از سمت سیریک به گوش رسید. مقام‌های ایرانی اعلام کردند که این صداها، ناشی از شلیک تیر اخطار سپاه پاسداران برای بازگرداندن یک نفت‌کش «متخلف» به مسیر مورد نظر سپاه بوده است.

رسانه‌های ایران از شنیده‌شدن صدای دو انفجار از اطراف بندرعباس و سیریک در جنوب میناب خبر دادند. در این گزارش‌ها به منشاء یا دلیل شنیده‌شدن این صداها اشاره‌ای نشده است.

دقایقی بعد خبرگزاری فارس، نزدیک به سپاه پاسداران، بدون ارائۀ جزئیات نوشت که «نیروهای مسلح ایران مانع از ورود «یک نفتکش متخلف» به تنگۀ هرمز، بدون هماهنگی و مجوز لازم شدند».

رسانه‌های رسمی ایران به نقل از منابع نظامی می‌گویند صداهای انفجار شنیده‌شده در نزدیکی سیریک، مربوط به «مقابله با «نفتکش متخلف» بوده است».

این در حالی‌است که ساعاتی پیشتر، فرماندهی مرکزی نیروهای نظامی ایالات متحده در خاورمیانه، سنتکام، از آزادی عبور و مرور شناورها در تنگۀ هرمز خبر داده بود.

دفتر نخست‌وزیری اسرائیل با اشاره به تأکید دونالد ترامپ بر خروج اورانیوم غنی‌شده از ایران بر اساس توافق تازه، از تعهد رئیس‌جمهور ایالات متحده به محدودسازی برنامه‌های هسته‌ای و موشکی ایران استقبال و قدردانی کرد.

دفتر بنیامین نتانیاهو پس از گفت‌وگوی تلفنی او با دونالد ترامپ، با انتشار مطلبی در شبکۀ ایکس نوشت: «نخست‌وزیر قدردانی خود از تعهد رئیس‌جمهور ترامپ به این مهم که توافق نهایی پس از تکمیل مذاکرات با ایران شامل خارج‌کردن اورانیوم غنی‌شده از ایران، از کار انداختن تأسیسات غنی‌سازی، محدودسازی تولید موشک و پایان حمایت ایران از گروه‌های نیابتی تروریستی‌اش در منطقه خواهد بود، را ابراز کرد».

این در حالی‌است که ایران همچنان تأکید می‌کند حاضر به کوتاه آمدن از خطوط قرمز خود نیست.

سخنگوی وزارت خارجۀ جمهوری اسلامی می‌گوید صحبت‌هایی که دربارۀ توافق پایان جنگ مطرح می‌شود، «گمانه‌زنی است» و هنوز جزئیات، نهایی نشده است.

اشاره اسماعیل بقایی به صحبت‌های دونالد ترامپ رئیس‌جمهور ایالات متحده است که از احتمال امضای «توافق بزرگ» در آخر همین هفته و در اروپا سخن گفته است.

سخنگوی وزارت خارجۀ ایران تأکید کرد که تهران «از خطوط قرمزش کوتاه نخواهد آمد». او با تأیید این موضوع که «بخش بزرگی از متن مورد مذاکره نهایی شده»، گفت «اما آمریکایی‌ها مرتب نظرشان را تغییر می‌دهند».

اسماعیل بقایی در بخش دیگری از سخنانش هم گفت «وضعیت در تنگۀ هرمز به‌دلیل اقدامات آمریکا، بی‌ثبات تر شده است».

اسماعیل بقایی همزمان، با اشاره به تلاش‌های قطر و پاکستان برای میانجی‌گری، گفت اقدامات آمریکا، روند دیپلماتیک را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

رئیس‌جمهور ایالات متحده روز پنج‌شنبه ۲۱ خرداد اعلام کرد که انتظار می‌رود مراسم امضای توافق میان آمریکا و ایران این آخر هفته در اروپا برگزار شود و جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور، در این مراسم شرکت خواهد کرد.

دونالد ترامپ از دستیابی به یک «توافق بزرگ» با ایران برای پایان دادن به جنگ خاورمیانه خبر داد و در دفتر بیضی کاخ سفید به خبرنگاران گفت: «ما به‌تازگی به یک توافق بزرگ درباره جنگ با ایران دست یافتیم».

او افزود که «مشروط به نهایی شدن اسناد، که باید طی چند روز آینده انجام شود، احتمالاً مراسم امضا، در اروپا برگزار خواهد شد».

ترامپ اعلام کرد که به محض امضای توافق با ایران «تنگه هرمز به شکل رسمی باز خواهد شد».

رئیس‌جمهور آمریکا با اشاره به این که خودش نمی‌تواند در مراسم امضای این توافق شرکت کند، گفت جی‌دی ونس به این منظور به اروپا سفر خواهد کرد.

ترامپ از اواسط ماه مارس بارها گفته که دستیابی به توافقی با ایران برای پایان دادن به جنگ نزدیک است.

دو طرف در طول این هفته دست به حملاتی علیه یکدیگر زدند که آتش‌بس میان آن‌ها را بسیار شکننده کرده است. با این حال، منابع ایرانی و غربی پیش‌تر در روز پنج‌شنبه اعلام کردند که تلاش‌ها برای دستیابی به یک توافق موقت جهت پایان دادن به درگیری‌ها تشدید شده است.

او ساعتی پیش با انتشار پستی در شبکه اجتماعی تروث سوشال خبر داد با توجه به پیشرفت مذاکرات با ایران برای دستیابی به توافق پایان جنگ، حملات برنامه‌ریزی‌شده برای شامگاه پنجشنبه، که پیش‌تر درباره آن خبر داده بود را لغو کرده است.

به گزارش خبرگزاری رویترز، سه منبع ایرانی اعلام کردند که یک تفاهم سیاسی حاصل شده، اما برخی مسائل همچنان نیازمند بررسی جزئی‌تر است؛ از جمله سازوکاری برای آزادسازی ده‌ها میلیارد دلار از درآمدهای نفتی ایران که در بانک‌های خارجی مسدود شده است.

به گفته این منابع، این توافق به‌طور موقت کنترل ایران بر تنگه هرمز را کاهش داده و به محاصره بنادر ایران از سوی آمریکا پایان خواهد داد. همچنین، مسائل حل‌نشده درباره برنامه توسعه هسته‌ای تهران و ذخایر اورانیوم با غنای بالا به مذاکرات آینده موکول خواهد شد.

این در حالی‌است که دونالد ترامپ بار دیگر تأکید کرد که بر اساس این توافق، ایران هرگز سلاح هسته‌ای نخواهد داشت؛ نه از طریق تولید، نه خرید، و نه هیچ شکل دیگر.

در همین حال، در حالی‌که رئیس‌جمهور ایالات متحده تأکید می‌کند که ایران شرایط واشینگتن را پذیرفته است، برخی منابع ایرانی ادعا می‌کنند که این آمریکا است که طرح پیشنهادی ایران را پذیرفته است. از سوی دیگر، ساعتی پیش برخی منابع اسرائیلی از دستیابی ایران و واشینگتن به توافق اظهار بی‌اطلاعی کرده بودند. از سوی دیگر، دونالد ترامپ تأکید کرده که در این مورد با بنیامین نتانیاهو رایزنی کرده است.