رویترز: سه ابرنفتکش عربستان سعودی بعد از امضای توافق ایران و آمریکا از تنگه هرمز رد شدند
خبرگزاری رویترز بر اساس دادههای ردیابی کشتیها گزارش داد که سه ابرنفتکش با پرچم عربستان سعودی با ۶ میلیون بشکه نفت خام و کشتیهای دیگر روز پنجشنبه ساعاتی پس از امضای تفاهمنامه ایران و آمریکا از تنگه هرمز عبور کردند.
بر اساس این گزارش، کشتیها روز پنجشنبه، پس از هفتهها پنهان کردن عبور خود از تنگه هرمز با خاموش کردن فرستندههای خود، موقعیت خود را هنگام عبور از این آبراه حیاتی اعلام میکردند.
دادههای ردیابی شرکت کپلر هم افزایش ترافیک در تنگه هرمز را در روز پنجشنبه نشان میداد؛ به گونهای که سه نفتکش جداگانه در اطراف بندر فجیره امارات متحده عربی در خارج از تنگه در حال بارگیری نفت بودند و دو نفتکش دیگر نیز پس از عبور از تنگه هرمز با محمولههایی به سمت اروپا در حرکت هستند.
همزمان با این گزارشها، تلویزیون رسمی ایران گزارش داد که نیروی دریایی سپاه پاسداران عبور هرگونه کشتی از تنگه هرمز را ملزم به هماهنگی با این نهاد نظامی میداند و تصاویری از کشتیهای در انتظار برای دریافت اجازه عبور از تنگه هرمز را نمایش داد.
بر مبنای تفاهنامه ایران و آمریکا، جمهوری اسلامی باید عبور کشتیها از تنگه هرمز را ظرف مدت ۳۰ روز به میزان پیش از بسته شدن این آبراه برساند. تنگه هرمز پیش از جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، محل عبور حدود ۲۰ درصد از نفت و گاز مایع جهان بود.
گروسی از توافق ایران و آمریکا استقبال کرد؛ «کار فنی آغاز میشود»
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، از توافق موقت میان ایران و آمریکا استقبال کرد و گفت آژانس اکنون وارد مرحله گفتوگوهای فنی برای اجرای این توافق خواهد شد.
او روز پنجشنبه ۲۸ خرداد در ژنو به خبرنگاران گفت: «خوب است که این تفاهمنامه وجود دارد. اکنون کار فنی آغاز میشود.»
به گفته او، اشاره توافق به نظارت و کنترل آژانس بینالمللی انرژی اتمی اهمیت زیادی دارد، زیرا آژانس باید مشخص کند چه مواردی را باید مشاهده و به چه تأسیسات و اطلاعاتی دسترسی داشته باشد.
تفاهمنامه ۱۴ بندی که شامگاه چهارشنبه میان تهران و واشینگتن امضا شد، آتشبسی را که در فروردینماه اعلام شده بود برای ۶۰ روز دیگر تمدید میکند تا دو طرف برای دستیابی به توافق نهایی مذاکره کنند.
مقامهای ایران و آمریکا گفتهاند این تفاهمنامه به صورت دیجیتال و به زبانهای فارسی و انگلیسی توسط دونالد ترامپ و مسعود پزشکیان امضا شده است. وزارت خارجه ایران نیز اعلام کرده که این توافق از روز چهارشنبه اجرایی شده است.
مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی همچنین با اشاره به ناکامی مذاکرات پیشین گفت نباید از شکستهای گذشته دلسرد شد.
ترامپ با دفاع از توافق با ایران، منتقدان آن را «حسود یا احمق» خواند
دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، روز پنجشنبه پیش از مذاکرات در سوئیس برای اجرای مفاد تفاهنامه تهران و واشینگتن، با حمله به منتقدان این توافق، نوشت آنها «حسودند، یا آدمهای بدی هستند یا احمق.»
آقای ترامپ ساعاتی پس از امضای توافق در شبکه اجتماعی تروثسوشال نوشت: «نادانهایی که فکر میکنند من به اندازه کافی در مورد ایران سختگیر نبودهام، در حالی که بازار سهام به بالاترین حد خود رسیده و قیمت نفت در حال "سقوط" است، یا حسودند، یا آدمهای بدی هستند یا احمق.»
از زمان اعلام دستیابی ایران و آمریکا به توافقی برای امضای تفاهنامه پایان جنگ، فیمت نفت در بازارهای جهانی کاهش قابل توجهی پیدا کرده و ارزش سهام نیز در مناطق مختلف دنیا بالا رفته است. این افزایش در آمریکا منجر به ثبت رکوردهای تازه در بازارهای بورس شده است.
در ادامه این روند قیمت نفت خام روز پنجشنبه بیش از سه درصد کاهش یافت و قیمت نفت وست تگزاس اینترمدیت به کمتر از ۷۵ دلار در هر بشکه رسید.
این در حالی است که در داخل آمریکا، موج انتقادها از محتوای توافق واشینگتن با تهران بالا گرفته و حتی برخی سیاستمداران جمهوریخواه آن را زیر سوال بردهاند. در اسرائیل نیز مواضع نسبت به این توافق عموما منفی بوده است.
وزیر دفاع آمریکا: ارتش چماق بزرگ پشت مذاکرات خواهد بود
پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، روز پنجشنبه در یک موضعگیری درباره تفاهمنامه اسلامآباد تأکید کرد که ارتش آمریکا قرار است «چماق بزرگ پشت مذاکرات» باشد.
او همچنین تأکید کرد که هر گونه تغییر در اندازه حضور نظامی آمریکا در خاورمیانه «بسته به شرایط» خواهد بود.
این نخستین اظهار نظر هگست در پی امضای تفاهمنامه اسلامآباد میان تهران و واشینگتن است که بامداد پنجشنبه توسط رئیس جمهور ایران هم امضا شد و رسمیت یافت. دونالد ترامپ ساعتی پیش از مسعود پزشکیان سند را امضا کرده بود.
متن تفاهمنامهای که دولت آمریکا به امضایش رضایت داد حتی از چند روز پیش از امضا شدن هم انتقادهایی در پی داشت، انتقادهایی که با انتشار متن کامل آن افزایش یافت.
به نظر میرسد که سخنان وزیر دفاع آمریکا هم تا اندازهای پاسخ به همین انتقادها باشد.
به گفته پیت هگست، آمریکا «از موضع قدرت به توافق با ایران رسید».
او در ادامه ضمن اشاره به این که قدرت ارتش آمریکا «چماق بزرگ» خواهد بود تا مذاکرات ۶۰ روزه با ایران به نتیجه برسد، هشدار داد که اگر حکومت ایران به تعهدات خود عمل نکند، ارتش آماده است که عملیات خود را از سر بگیرد.
هگست گفت: «اگر ایران به تعهدات خود پایبند نماند، ما کاملا قادریم محاصره دریایی آهنین را دوباره برقرار کنیم.»
در مقابلِ ترامپ که خود را پیروز این جنگ نامید، مقامات ارشد در جمهوری اسلامی هم از شکست آمریکا حرف میزنند و خود را پیروز جنگی میدانند که میلیاردها دلار خسارت برای ایران به جا گذاشته است.
محمدباقر قالیباف که نامش بهعنوان رئیس هیئت مذاکرهکننده ایران اعلام شده و با سفری به اسلامآباد در ابتدای اردیبهشت در مقابل معاون دونالد ترامپ آغازگر مذاکره بود، روز چهارشنبه یادداشت تفاهم با آمریکا را «نشانۀ شکست ایالات متحده» خواند.
این واکنشی است که ظاهرا اکنون بیشتر در میان همحزبیهای رئیس جمهور آمریکا تکرار میشود، واکنشهایی بهشدت انتقادی که انتشار متن کامل تفاهمنامه ۱۴ بندی نه تنها به پایان آنها نینجامید، بلکه به افزایش این انتقادات دامن زد.
بهدلیل بحران تنگه هرمز، «برخی کشورها در حال بازنگری سیاستهای انرژی خود هستند»
مدیر آژانس بینالمللی انرژی میگوید بازگشایی تنگه هرمز باید به گونهای انجام شود که همهٔ طرفها به امنیت این آبراه راهبردی اطمینان داشته باشند.
فاتح بیرول، روز پنجشنبه ۲۸ خرداد، از توافق موقت ایران و آمریکا برای پایان جنگ استقبال کرد و خواستار بازگشایی «بیقیدوشرط» تنگه هرمز شد.
او همچنین گفت چندین کشور در پی بحران اخیر در حال بازنگری در سیاستهای انرژی خود هستند، زیرا بسته شدن تنگه هرمز در جریان جنگ نشان داد که این مسیر حیاتی انتقال انرژی ممکن است بار دیگر نیز مسدود شود.
او با اشاره به پیامدهای این رویداد گفت «گلدان شکسته است» (اعتماد پیشین از بین رفته است) و اکنون همهٔ بازیگران بازار انرژی میدانند که وقتی تنگه هرمز یک بار بسته شده، ممکن است دوباره نیز بسته شود. این در حالی است که بهگفتهٔ مدیر آژانس بینالمللی انرژی، اعتماد عامل کلیدی در بازارهای جهانی انرژی است.
بر اساس توافق اعلامشده، ایران تنگه هرمز را بازگشایی خواهد کرد و ایالات متحده نیز محاصره دریایی ایران را لغو میکند؛ اقدامی که میتواند به یکی از بزرگترین اختلالها در عرضه نفت در تاریخ پایان دهد.
آژانس بینالمللی انرژی برآورد کرده است که جنگ ایران که در پی حملات آمریکا و اسرائیل به ایران در ۹ اسفند ۱۴۰۴ آغاز شد، موجب اختلال در عرضه بیش از ۱۴ میلیون بشکه نفت در روز از خاورمیانه شده است.
درخواست از دولت آمریکا برای مذاکره درباره آمریکاییهای زندانی در ایران
بنیاد میراث جیمز فولی، با استقبال از تلاشها برای پایان دادن به خصومتها میان ایالات متحده و ایران و کاهش خطر تشدید بیشتر تنشها، نسبت به وضعیت آمریکاییهای زندانی در ایران ابراز نگرانی کرد.
این بنیاد یک سازمان غیرانتفاعی آمریکایی است که به یاد روزنامهنگار فقید، جیمز فولی، برای مبارزه با گروگانگیری در سراسر جهان از جمله ایران، حمایت از آزادی گروگانها و ترویج شجاعت اخلاقی فعالیت میکند.
بنیاد فولی پیگیر وضعیت روزنامهنگاران و اتباع آمریکایی بازداشتشده در سایر کشورها مانند ایران است و از دولت آمریکا میخواهد آزادی آنها را در اولویت دیپلماتیک قرار دهد.
این بنیاد در بیانیه خود افزوده: «عمیقاً نگران است که آمریکاییهای زندانی در ایران یا افرادی که از خروج از کشور منع شدهاند، ظاهراً در تفاهمنامه گزارششده مورد اشاره قرار نگرفته باشند.»
این ابراز نگرانی در شرایطی صورت میگیرد که به گفته این بنیاد، در تفاهمنامه میان ایران و آمریکا به «سایر مسائل مهم» پرداخته شده و «برخی موضوعات حلنشده، از جمله برنامه هستهای ایران، را به مذاکرات آینده موکول» شده است.
بنیاد میراث جیمز فولی تأکید کرده که «این گفتوگوهای آتی فرصتی مهم برای در اولویت قرار دادن آزادی و بازگشت امن آمریکاییها فراهم میکند.»
این بنیاد برآورد کرده که دستکم پنج شهروند آمریکایی یا بهطور ناعادلانه در ایران زندانی هستند یا مشمول ممنوعیتهای غیرمنصفانه خروج از کشور شدهاند که مانع بازگشت آنها به خانه میشود.
دو نفر از این افراد، رضا ولیزاده، روزنامهنگار سابق رادیو فردا، و کامران حکمتی، از سوی مارکو روبیو، وزیر خارجه بهعنوان «بازداشتشدگان ناعادلانه» معرفی شدهاند و همچنان در زندان اوین در ایران نگهداری میشوند.
بنیاد میراث جیمز فولی ابراز نگرانی کرده که شمار نامعلومی از آمریکاییهای دیگر، فراتر از مواردی که علناً گزارش شدهاند، نیز به شکلی مشابه در بازداشت جمهوری اسلامی باشند.
آنها از مقامات آمریکا خواستهاند آزادی تمامی این افراد را در ادامه مذاکرات گستردهتر با جمهوری اسلامی در بالاترین اولویت قرار دهند.
کشتیهای آلمانی عازم مأموریتِ کمک به مینروبی در تنگه هرمز شدند
بوریس پیستوریوس، وزیر دفاع آلمان، اعلام کرد که برلین در حال اعزام دو کشتی به دریای سرخ است تا برای یک مأموریت نظامی احتمالی در تنگه هرمز آماده شوند.
او هنگام ورود به بروکسل برای شرکت در نشست با همتایان خود در ناتو، به خبرنگاران گفت: «در همین لحظه، ناو مینروب فولدا و کشتی پشتیبانی موزل ما از کانال سوئز عبور کرده و به سمت دریای سرخ در حرکت هستند.»
با این حال پیستوریوس گفت که پیش از هرگونه مشارکت در عملیات مینروبی، موافقت ایران و عمان ضروری خواهد بود.
او همچنین افزود که انجام هر مأموریتی همچنین به روند و نتایج مذاکرات بیشتر میان ایران و ایالات متحده بستگی دارد.
چند روز پیش از این بلومبرگ گزارش داده بود که رهبران اروپایی آمادهاند پس از اجرای توافق اعلامشده میان آمریکا و جمهوری اسلامی، تجهیزات و نیروهای دریایی خود را برای کمک به بازگشایی تنگه هرمز مستقر کنند.
بر اساس گزارش بلومبرگ، کشتی پشتیبانی لایم بی بریتانیا، حامل سامانههای خودکار مینیابی، در شرق مدیترانه تمرین میکند. ناو شارل دوگل فرانسه نیز در نزدیکی تنگه مستقر شده است. آلمان نیز چند واحد دریایی از جمله مینروب فولدا را آماده کمک به مینروبی در تنگه هرمز کرده بود.
ادامۀ روند کاهش بهای نفت
بهدنبال امضای یادداشت تفاهم ایران و ایالات متحده بهدست روسای جمهور دو کشور، بهای نفت در بازارهای آسیایی باز هم کاهش یافت.
بر این اساس هر بشکه نفت برنت دریای شمال با کاهشی معادل ۱.۴ درصد، به ۷۸ دلار و ۴۲ سنت رسید. نفت شاخص وست تگزاس هم یا سقوطی به میزان ۱.۷ درصد به ۷۵ دلار و ۴۷ سنت برای هر بشکه رسید.
در پس امضای یادداشت تفاهم از سوی سران دو کشور، ارزش برابری دلار آمریکا در مقابل سایر ارزهای عمده هم شاهد جهشی قابل توجه بود؛ اما ساعتی بعد، اعلام تصمیم «فدرال ریزرو» باعث کاهش مجدد و نسبی آن شد.
بانک مرکزی ایالات متحده اعلام کرد که هرچند نرخ بهره را فعلاً ثابت نگه میدارد، اما در ماههای آینده برای مقابله با تورم و افزایش قیمتها، احتمال افزایش این نرخ بالا است.
پاکستان: تنگۀ هرمز بلافاصله باز میشود و محاصرۀ بنادر ایران هم خاتمه مییابد
پاکستان بهعنوان میانجی اصلی میان ایران و ایالات متحده میگوید در پی امضای روسای جمهور دو کشور، توافقنامۀ اولیه تهران و واشینگتن بلافاصله اجرایی شده است.
شهباز شریف نخستوزیر پاکستان صبح پنجشنبه در شبکۀ ایکس نوشت: «ایران بدون فوت وقت تنگۀ هرمز را باز میکند و ایالات متحده هم بیدرنگ محاصرۀ دریایی بنادر ایران را برمیچیند».
شهباز شریف در ادامه نوشته بود که پاکستان به همراه قطر، دیگر میانجی بین دو کشور، روز جمعه در سوئیس میزبان مراسم رسمی مربوط به «این تحول تاریخی» خواهد بود تا گفتوگوهای فنی دو کشور آغاز شود.
دقایقی بعد اما بخش مربوط به سوئیس از این مطلب حذف شد. به نظر میرسد این موضوع به ابراز تردید ایران دربارۀ نیاز به برگزاری مراسمی رسمی، با توجه به امضا شدن اسناد بهدست روسای جمهور ایران و آمریکا باشد.
مقامهای ایرانی البته تأکید کردهاند که مذاکرات فنی، بلافاصله در سوئیس آغاز خواهد شد.
انتشار تصاویر امضای توافق بهدست سران دو کشور
کاخ سفید و خبرگزاری رسمی جمهوری اسلامی، ایرنا، تصاویری از امضای سند کاغذی توافق بهدست روسای جمهوری دو کشور منتشر کردند.
کاخ سفید در حساب خود در شبکۀ ایکس، ویدیویی را منتشر کرده که دونالد ترامپ را در حال امضای نسخۀ کاغذی این سند نشان میدهد.
از سوی دیگر، خبرگزاری ایرنا هم عکسهایی را از امضای این سند بهدست مسعود پزشکیان منتشر کرده است. در شماری از این عکسها، رئیسجمهور ایران برگههای سند را مقابل دوربینها گرفته است؛ در حالیکه امضای خودش و رئیسجمهور ایالات متحده بر آنها بهچشم میخورد.