زنده ایران می‌گوید شروع مذاکره برای توافق نهایی با آمریکا منوط به اجرای بندهای تفاهم است

خبرنگار رادیو اروپای آزاد/رادیو آزادی در زوریخ مطلع شد که جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، همچنان قصد دارد روز یکشنبه به زوریخ سفر کند.

ونس امروز شنبه ۳۰ خرداد به فاکس‌نیوز گفته بود احتمالاً این یکی دو روز عازم سوئیس خواهد شد.

ساعتی پیش هیئت مذاکره‌کنندهٔ جمهوری اسلامی به ریاست محمدباقر قالیباف و با حضور عباس عراقچی عازم زوریخ شد.

بر اساس گزارش‌های قبلی، استیو ویتکاف نیز راهی سوئیس شده تا به جرد کوشنر و تیم آمریکایی طرف مذاکره بپیوندد.

در پی امضای «تفاهم‌نامه اسلام‌آباد» بین ایران و آمریکا، قرار است مذاکرات فنی برای رسیدن به توافق نهایی ذیل مفاد این تفاهم‌نامه با میزبانی سوئیس و با میانجی‌گری قطر از روز یکشنبه ۳۱ خرداد آغاز شود.

رسانه‌های ایران گزارش دادند که هیئت مذاکره‌کنندهٔ جمهوری اسلامی به ریاست محمدباقر قالیباف و با حضور عباس عراقچی عازم سوئیس شده است.

بر اساس این گزارش، عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی، و علی باقری کنی، معاون بین‌الملل دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی، نیز در این سفر حضور خواهند داشت.

کاظم غریب‌آبادی، معاون وزیر خارجه، اسماعیل بقائی، سخنگوری وزارت خارجه، و حمید بورد، معاون وزیر نفت، نیز از دیگر اعضای هیئت ایرانی هستند که عازم سوئیس شده‌اند.

پیش از انتشار این گزارش، بقائی تداوم جنگ در لبنان را «نقض صریح تفاهم» امضاشده بین ایران و آمریکا خوانده و در عین حال گفته بود هیئت ایرانی برای پیگیری و مطالبهٔ تعهدات طرف مقابل عازم سوئيس خواهد شد.

بر اساس گزارش‌های قبلی، استیو ویتکاف نیز راهی سوئیس شده تا به جرد کوشنر و تیم آمریکایی طرف مذاکره بپیوندد.

پاکستان قبلاً اعلام کرده بود مذاکرات فنی ایران و آمریکا از روز یکشنبه ۳۱ خرداد در سوئیس آغاز خواهد شد.

این گزارش‌ها در حالی است که قرارگاه خاتم‌الانبیاء بعدازظهر شنبه در بیانیه‌ای تند ادعا کرد که تنگه هرمز در واکنش به تداوم جنگ در لبنان بسته شد. سنتکام اما ساعتی بعد در بیانیه‌ای از برقراری عبور و مرور کشتی‌ها از این تنگه خبر داد.

جی‌دی ونس، معاون دونالد ترامپ نیز روز شنبه اعلام کرد احتمالاً «طی چند روز آینده» به سوئیس سفر خواهد کرد.

ستاد فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا، سنتکام، اعلام کرد تردد کشتی‌های تجاری در تنگه هرمز روز ۳۰ خرداد افزایش یافته و ۵۵ کشتی باری از این آبراه بین‌المللی عبور کرده‌اند.

سنتکام در پیامی که در شبکه ایکس منتشر کرد، همچنین نوشت این کشتی‌ها بیش از ۱۷ میلیون بشکه نفت و مقادیر زیادی کالا را به بازارهای جهانی منتقل کرده‌اند.

به گفته سنتکام، عبور و مرور ایمن در تنگه هرمز همچنان برقرار است و مرکز مشترک اطلاعات دریایی نیز این هفته با انتشار اطلاعیه‌ای، ایمنی مسیر تعیین‌شده برای تردد کشتی‌ها را تأیید کرده است.

بیانیۀ سنتکام ساعتی پس از آن منتشر شد که قرارگاه مرکزی خاتم‌الانبیاء اعلام کرد که در واکنش به تداوم حملات اسرائیل به جنوب لبنان، تنگه هرمز را به روی تردد شناورها می‌بندد.

سنتکام در بیانیۀ خود تأکید کرد نیروهای آمریکایی همچنان در منطقه حضور دارند و برای اطمینان از اجرای کامل توافق با ایران و حفظ آزادی کشتیرانی به فعالیت خود ادامه می‌دهند.

این نهاد نظامی پیش‌تر اعلام کرده بود که در چارچوب توافق اخیر با ایران، اجرای محاصره دریایی بنادر ایران را متوقف کرده است.

سخنگوی وزارت خارجه ایران تداوم جنگ در لبنان را «نقض صریح تفاهم» امضاشده بین ایران و آمریکا خواند و در عین حال گفت هیئت ایرانی برای پیگیری و مطالبهٔ تعهدات طرف مقابل عازم سوئيس خواهد شد.

اسماعیل بقائی بعدازظهر شنبه ۳۰ خرداد گفت سفر برنامه‌ریزی‌شدهٔ عباس عراقچی به سوئیس که قرار بود روز جمعه انجام شود، پس از امضای دیجیتال یادداشت تفاهم میان رؤسای جمهور ایران و آمریکا لغو شد، زیرا به‌گفتهٔ او دیگر «فوریت اجرایی» نداشت.

او افزود سفر جدید هیئت ایرانی با هدف پیگیری اجرای تعهدات آمریکا و روشن شدن نحوه پایبندی طرف مقابل به مفاد تفاهم‌نامه انجام می‌شود.

آقای بقائی با اشاره به بند ۱۳ این تفاهم‌نامه گفت آغاز مذاکرات برای دستیابی به توافق نهایی، مشروط به آغاز و تداوم اجرای برخی تعهدات از سوی طرف مقابل است و این شرط هنوز محقق نشده است.

سخنگوی وزارت خارجه ایران گفت بند نخست تفاهم‌نامه، یعنی «خاتمه جنگ در همه جبهه‌ها از جمله لبنان»، مهم‌ترین بخش تعهدات متقابل طرفین است. او گفت ایران و آمریکا به تعهدات خود در «خاتمه محاصره دریایی و بازگشایی تنگه هرمز» عمل کرده‌اند، اما آمریکا نتوانسته اسرائیل را به توقف عملیات نظامی در لبنان وادار کند و از این رو تفاهم‌نامه «به‌صراحت نقض شده است».

دقایقی پیش از این اظهارات، قرارگاه مرکزی خاتم‌الانبیاء در بیانیه‌ای اعلام کرد که در واکنش به تداوم حملات اسرائیل به جنوب لبنان، تنگه هرمز را به روی تردد شناورها می‌بندد.

حملات اسرائیل به لبنان روز شنبه، تنها چند ساعت پس از اعلام آتش‌بس میان اسرائیل و حزب‌الله، از سر گرفته شد و بنا بر گزارش‌ها بیش از ۱۰ نفر کشته شدند. اسرائیل اعلام کرده است که این حملات در پاسخ به شلیک راکت و موشک از سوی حزب‌الله انجام شده است.

همزمان، وزارت خارجه سوئیس روز شنبه اعلام کرد گفت‌وگوها درباره اجرای تفاهم‌نامه میان ایران و آمریکا همچنان در بورگن‌اشتوک ادامه دارد. این وزارتخانه با اشاره به محرمانه بودن مذاکرات، از ارائه جزئیات درباره شرکت‌کنندگان و محتوای گفت‌وگوها خودداری کرد.

پیشتر وب‌سایت اکسیوس گزارش داده بود که استیو ویتکاف، فرستاده ویژه دونالد ترامپ، و عباس عراقچی برای گفت‌وگو درباره اجرای تفاهم‌نامه راهی سوئیس خواهند شد. جی‌دی ونس، معاون دونالد ترامپ، نیز بعدزاظهر شنبه اعلام کرد احتمالاً «طی چند روز آینده» به سوئیس سفر خواهد کرد.

قرارگاه مرکزی خاتم‌الانبیاء در بیانیه‌ای اعلام کرد که در واکنش به تداوم حملات اسرائیل به جنوب لبنان، تنگه هرمز را به روی تردد شناورها می‌بندد.

بر اساس این بیانیه‌ که خبرگزاری صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران بعدازظهر شنبه ۳۰ خرداد آن را منتشر کرد، این تصمیم در واکنش به «بدعهدی و پیمان‌شکنی آشکار آمریکا» در اجرای بند نخست تفاهم‌نامه پایان جنگ و همچنین «نقض مستمر آتش‌بس توسط اسرائیل در جنوب لبنان» اتخاذ شده است.

در این بیانیه همچنین به ادامه حضور نیروهای اسرائیلی در جنوب لبنان اشاره شده و ادعا شده است که بستن تنگه هرمز «گام اول» پاسخ ایران به آنچه «عهدشکنی دشمن» نامیده شده، محسوب می‌شود.

قرارگاه خاتم‌الانبیاء همچنین تهدید کرده است که در صورت ادامه آن‌چه این قرارگاه آن را «تجاوز» خوانده، اقدامات بیشتری برای وادار کردن طرف مقابل به اجرای تعهداتش در دستور کار قرار خواهد داد.

مقام‌های آمریکا و اسرائیل هنوز واکنشی به این خبر نشان نداده‌اند.

ساعاتی پیش از انتشار این بیانیه، خبرگزاری تسنیم، نزدیک به سپاه پاسداران، در واکنش به گزارش‌ها از احتمال سفر عباس عراقچی به سوئیس برای دیدار و گفت‌وگو با هیئت آممریکایی، یادداشتی را به‌عنوان تیتر یک خود منتشر کرده و در آن خطاب به عباس عراقچی نوشته بود با توجه به تداوم درگیری‌ها در لبنان، «دیدار با ویتکاف توجیه ندارد؛ باید تنگه هرمز را ببندید».

حملات اسرائیل به مناطق مختلف لبنان در روز شنبه ۳۰ خرداد، تنها چند ساعت پس از اعلام آتش‌بس میان اسرائیل و حزب‌الله، دست‌کم ۱۰ کشته بر جا گذاشت و تداوم درگیری‌ها این آتش‌بس اعلامی را نیز با ابهام مواجه کرده است.

خبرگزاری رویترز به‌نقل از وزارت خارجه سوئیس اعلام کرد که گفت‌وگوها دربارهٔ اجرای تفاهم‌نامه میان ایران و آمریکا همچنان در بورگن‌اشتوک ادامه دارد.

این وزارتخانه روز شنبه ۳۰ خرداد در بیانیه‌ای نسبتاً مبهم اعلام کرد که سوئیس همچنان «فضایی محرمانه و قابل اعتماد» برای تسهیل این گفت‌وگوها فراهم می‌کند و به دلیل محرمانه بودن مذاکرات، اطلاعات بیشتری منتشر نخواهد شد.

سوئیس در این بیانیه از ارائه جزئیات دربارهٔ شرکت‌کنندگان و محتوای مذاکرات خودداری کرده است.

صبح شنبه اکسیوس نوشت استیو ویتکاف، فرستاده ویژه دونالد ترامپ، و عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، راهی سوئیس شده‌اند. اما بعدازظهر شنبه وزارت خارجه جمهوری اسلامی ایران تصاویری از دیدار وزیر کشور پاکستان با عباس عراقچی منتشر کرد و نوشت این دیدار «عصر روز شنبه» در تهران انجام شده است.

پیشتر گزارش شده بود که تشدید درگیری‌ها میان اسرائیل و حزب‌الله در روزهای گذشته باعث لغو سفر برنامه‌ریزی‌شدهٔ جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، به سوئیس شده و ابهام‌هایی دربارهٔ آینده مذاکرات ایجاد کرده بود.

وب‌سایت اکسیوس روز شنبه نوشت ویتکاف برای پیوستن به جرد کوشنر که هم‌اکنون در سوئیس حضور دارد، عازم این کشور شده و عباس عراقچی نیز قرار است روز شنبه وارد سوئیس شود. به نوشته اکسیوس، این تحولات می‌تواند نشانه آمادگی دو طرف برای آغاز مذاکرات فنی با هدف دستیابی به توافقی پایدارتر باشد.

کاخ سفید به پرسش‌های رویترز درباره سفر آقای ویتکاف پاسخی نداده است. با این حال، یک مقام ارشد آمریکایی به این خبرگزاری گفته است که آتش‌بس میان اسرائیل و حزب‌الله با میانجی‌گری آمریکا و قطر و با کمک ایران حاصل شده است.

این در حالی است که حملات اسرائیل به لبنان روز شنبه، تنها چند ساعت پس از اجرایی شدن آتش‌بس با حزب‌الله، بار دیگر آغاز شد و دست‌کم ۱۰ کشته بر جا گذاشت. اسرائیل مدعی است این حملات در پاسخ به پرتاب موشک‌ها و راکت‌هایی از سوی گروه حزب‌الله انجام شده است.

خبرگزاری تسنیم، نزدیک به سپاه پاسداران، در واکنش به این گزارش‌ها یادداشتی بدون امضا را به‌عنوان تیتر یک خود منتشر کرد و خطاب به عباس عراقچی نوشت با توجه به تداوم درگیری‌ها در لبنان، «دیدار با ویتکاف توجیه ندارد؛ باید تنگه هرمز را ببندید».

روزنامه آمریکایی وال استریت جورنال در گزارشی اختصاصی که روز جمعه منتشر شد نوشت که دولت آمریکا در چارچوب مفاد تفاهم‌نامه اسلام‌آباد برای آزادسازی میلیاردها دلار پول مسدودشده ایران با حکومت قطر همکاری می‌کند.

این روزنامه به نقل از افراد مطلع که به نام‌شان اشاره نکرد نوشته است که هدف از این طرح که هنوز به مرحله اجرا نرسیده دادن دسترسی به حکومت ایران به پولی است که در گوشه و کنار دنیا به دلیل تحریم‌ها مسدود شده است.

تخمین زده می‌شود که کل پول مسدودشده ایران صد میلیارد دلار است که در خارج از کشور به دلیل تحریم‌ها بلوکه شده و جمهوری اسلامی به آن دسترسی ندارد.

آمریکا و قطر در مرحله اول تلاش می‌کنند شش میلیارد دلاری را آزاد کنند که در زمان ریاست جمهوری جو بایدن در قطر بلوکه شده است.

این شش میلیارد دلار در سال ۲۰۲۳ توسط دولت جو بایدن پس از آزادی پنج آمریکایی زندانی به قطر انتقال داده شد. ایران حدود یک میلیارد دلار هم در عمان دارد. اما هر دو مبلغ در پی حمله گروه افراطی حماس به اسرائیل در اکتبر ۲۰۲۳ «به طور غیررسمی» بار دیگر در قطر و عمان بلوکه شد.

به نوشته وال استریت جورنال، بانک مرکزی ایران خواهد توانست پول غذا و دارو و دیگر اقلام بشردوستانه را از محل این شش میلیارد دلار بپردازد.

قیمت دلار و دیگر ارزهای خارجی که در پی نتیجه موقت مذاکرات ایران و آمریکا کاهش یافته بود بار دیگر افزایشی شد.

روز شنبه، ۳۰ خردادماه، قیمت دلار آمریکا در بازار به ۱۶۲ هزار و ۵۰۰ تومان رسید. قیمت یک یوروی اروپا نیز در این روز به ۱۸۶ هزار و ۴۰۰ تومان رسید.

این در حالی است که در طی روند کاهشی قیمت ارزهای خارجی در بازار آزاد ایران، روز چهارشنبه ۲۷ خرداد قیمت هر دلار آمریکا به حدود ۱۵۳ هزار تومان رسیده و قیمت سکه طلا هم در محدوده ۱۶۰ میلیون تومان اعلام شده بود.

روزنامه هم‌میهن روز شنبه قیمت سکه امامی را در بازار طلای ایران ۱۶۹ میلیون تومان گزارش کرد.

از زمان اعلام تفاهم‌نامه ایران و آمریکا در تلاش برای پایان جنگ، قیمت ارزهای خارجی و سکه طلا در بازار آزاد ایران شاهد کاهش قابل توجهی بود.

رسانه‌های داخل ایران روز شنبه خبر دادند که محسن نقوی، وزیر کشور پاکستان، بار دیگر به ایران سفر کرده است. به نوشته خبرگزاری صداوسیما، او ابتدا توقفی در شهر مشهد دارد.

آن طور که در خبرها آمده است، وزیر کشور پاکستان «پیشبرد مذاکرات بین ایران و آمریکا را در تهران پیگیری خواهد کرد».

مذاکرات میان ایران و آمریکا که قرار است در دوره‌ای ۶۰ روزه اتفاق بیفتد هنوز شروع نشده، اما گزارش‌ها از سفر مقامات مربوطه‌ دو کشور به سوئیس حکایت دارد.

تفاهم‌نامه موسوم به «تفاهم‌نامه اسلام‌آباد» که بامداد پنج‌شنبه هفته گذشته به امضا رسید عملا آتش‌بس میان ایران و آمریکا را تا ۶۰ روز تمدید کرد تا دو کشور در این مدت به مسائل باقی‌مانده،‌ به‌ویژه مسائل مربوط به فعالیت هسته‌ای ایران، بپردازند.

دولت پاکستان نقش میانجی دو طرف را ایفا کرد.

حسین صمصامی، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی، در گفت‌وگو با سایت خبری تابناک افشا کرد که در هفت سال گذشته بیش از ۱۳۰ میلیارد دلار ارز حاصل از صادرات به کشور بازنگشته است.

او توضیح داد: «طبق قوانین و مقررات، صادرکنندگان موظفند ارز حاصل از صادرات خود را در بازه زمانی مشخصی به چرخه رسمی اقتصاد کشور بازگردانند.»

با این حال، بر اساس آمار موجود، «از سال ۱۳۹۷ تا خرداد ۱۴۰۵ مجموع ارز صادراتی که به چرخه رسمی اقتصاد کشور بازنگشته، به بیش از ۱۳۰ میلیارد دلار رسیده است.»

صمصامی گفت: «این رقم معادل حدود ۳۶ درصد از کل صادرات کشور در این بازه زمانی است.»

این در حالی است که حکومت برای بازگرداندن ۲۴ میلیارد دلار دارایی مسدودشده کشور وارد چانه‌زنی فراوان با دولت ایالات متحده شده است، امری که نشان می‌دهد تا چه حد به این پول نیاز دارد.

حسین صمصامی خود محاسبه کرده است که این مبلغ تنها یک‌پنجم ۱۳۰ میلیارد دلاری است که صادرکنندگان در خارج از کشور نگه داشته‌اند.

در این میان بیشترین میزان عدم بازگشت ارز صادرات مربوط به سال ۱۴۰۴ است.

به گفته صمصامی، «در سال گذشته میزان عدم بازگشت ارزهای صادراتی به رقمی معادل ۲۲ میلیارد و ۸۵۱ میلیون یورو رسیده است که از این میزان، حدود ۱۶ میلیارد و ۸۹۴ میلیون یورو مربوط به تعهدات ارزی‌ای است که مهلت قانونی بازگشت آنها سپری شده اما همچنان به چرخه رسمی اقتصاد بازنگشته‌اند.»