زنده ایران می‌گوید شروع مذاکره برای توافق نهایی با آمریکا منوط به اجرای بندهای تفاهم است

معاون رئیس‌جمهور ایالات متحده می‌گوید ایران پذیرفته است بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی را برای بازرسی دعوت کند.

جی‌دی ونس روز دوشنبه اول تیرماه قبل از ترک محل مذاکرات با ایران در بورگن‌اشتوک سوئیس به خبرنگاران گفت: مذاکرات فنی با ایران برای دستیابی به توافق نهایی هفته‌ها طول خواهد کشید و ما مبنای بسیار خوبی را برای یک توافق نهایی موفق پایه‌ریزی کردیم.

او با بیان این‌که ایران پذیرفته است بازرسان آژانس را به کشور دعوت کند، گفت این اتفاق احتمالاً این هفته یا حتی امروز رخ خواهد داد.

ونس افزود این «یک دستاورد مهم برای مردم آمریکا و نخستین گام در جهت خلع سلاح هسته‌ای دائمی یا پایان همیشگی برنامه تسلیحات هسته‌ای در ایران است».

آژانس بین‌المللی انرژی اتمی برآورد می‌کند که ایران ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد در اختیار داشته است، سطحی که به میزان مورد نیاز برای ساخت بمب نزدیک است.

ایران از زمان حملهٔ آمریکا به تاسیسات هسته‌ای فردو، نطنز و اصفهان در اول تیرماه ۱۴۰۴ در زمان جنگ ۱۲ روزه، مانع از دسترسی بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به این تاسیسات شده است و همکاری‌اش را با این نهاد زیر نظر سازمان ملل کاهش داده است.

مقام‌های تهران پیشتر بازگشت بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به ایران را رد کرده بودند.

اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، روز جمعه گفته بود: «بازرسی از تاسیساتی که دسترسی آژانس به آن‌ها به‌دلیل حملات نظامی متوقف گردید، منوط به روند مذاکرات و نتیجه آن خواهد بود».

ونس گفت انتظار دارد گفت‌وگوها درباره بازگشت بازرسان به ایران به‌زودی آغاز شود.

او گفت: «دست‌کم انتظار دارم این اتفاق همین هفته بیفتد، اما فکر می‌کنیم حتی برخی از این گفت‌وگوها با بازرسان... و با آژانس ممکن است همین امروز آغاز شود».

رافائل گروسی، مدیرکل آژانس، روز یکشنبه در شبکه ایکس نوشت که در بورگن‌اشتوک حضور دارد و با ایگناتسیو کاسیس، وزیر خارجه سوئیس، دیدار کرده است.

معاون رئیس‌جمهور آمریکا در بخش دیگری از اظهاراتش تأکید کرد مذاکرات با ایران در سوئیس «پیشرفت‌های بسیار خوبی» داشته است، و با اشاره به گفت‌وگوها در مورد آزادسازی دارایی‌های بلوکه‌شده تهران گفت ما خواهان ایجاد روندی شده‌ایم که اطمینان حاصل کنیم این دارایی‌ها به دست ایرانی‌ها خواهد رسید، نه این‌که خرج تروریسم شود.

او اظهار داشت: «توافق نهایی مثل خود خانه است. ما پی آن را گذاشته‌ایم؛ هنوز خانه را نساخته‌ایم، اما پایه‌ای موفق بنا کرده‌ایم تا به جایگاه خوبی برای مردم آمریکا برسیم».

ونس تصریح کرد: «مهم است که همه‌ ما درک کنیم چه کارهای زیادی انجام شده، اما واقعیت این است که هنوز کارهای زیادی باقی مانده است؛ در حالی که به پیشبرد گفت‌وگوهای هسته‌ای و مذاکرات اقتصادی ادامه می‌دهیم، و هم‌زمان تنگه‌ هرمز را از مین پاک‌سازی می‌کنیم تا اطمینان حاصل شود جریان رفت‌وآمد دوباره از سر گرفته می‌شود».

او گفت که آبراه راهبردی تنگه هرمز «باز است» و «میلیون‌ها و میلیون‌ها بشکه نفت خام و گاز طبیعی از آن عبور می‌کند... که پیش‌تر عبور نمی‌کردند».

سخنگوی قوه قضائیه جمهوری اسلامی روز دوشنبه اول تیرماه آمار کل کشته‌شدگان در جنگ ۴۰ روزهٔ آمریکا و اسرائیل با ایران را «۳۵۱۹» نفر اعلام کرد.

اصغر جهانگیر می‌گوید این رقم برمبنای آمار پزشکی قانونی است، و بدون اشاره به جزئیات بیشتر از جمله تفکیک احتمالی افراد نظامی و غیرنظامی گفت که از این تعداد ۳۰۰۲ نفر مرد و ۵۱۷ نفر زن بودند.

پزشکی قانونی ایران پیشتر در نخستین روزهای پس از برقراری آتش‌بس، شمار کشته‌های حملات هوایی آمریکا و اسرائیل به ایران را ۳۳۷۵ نفر اعلام کرده بود.

اصغر جهانگیر در اظهارات تازه‌اش بدون ارائه آمار کامل گفت «افرادی به اتهام همکاری با دشمن تحت تعقیب قرار گرفتند» که «۴۴ درصد آن‌ها هنوز در بازداشت موقت هستند».

مقام‌های جمهوری اسلامی از زمان نخستین حمله آمریکا و اسرائیل به ایران در ۹ اسفند پارسال، صدها نفر را به اتهام همکاری با آمریکا و اسرائیل بازداشت و در مواردی آن‌ها را به اتهام «جاسوسی» و «اقدام علیه امنیت ملی» اعدام کرده‌اند.

مرکز آمار ایران روز دوشنبه اول تیرماه گزارشی از رشد اقتصادی کشور در سال ۱۴۰۴ منتشر کرد که بر اساس آن، این رشد با نفت «۰.۲ درصد» و بدون نفت منفی «۰.۳ درصد» بوده است.

این گزارش می‌گوید که تولید ناخالص داخلی ایران در سال گذشته، بیش از ۱۰۰ هزار میلیارد ریال با نفت و ۷۵ هزار میلیارد ریال بدون احتساب نفت بوده است.

ایران در سال گذشته درگیر جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل، اعتراضات دی‌ماه و جنگ ۴۰ روزه با آمریکا و اسرائیل بوده است که این عوامل در کنار تحریم‌های شدید بین‌المللی و فساد گسترده می‌تواند از دلایل کاهش رشد اقتصادی کشور باشد.

برخی اقتصاددانان نسبت به ادامه کاهش رشد اقتصادی ایران در سال جاری هشدار داده‌اند که می‌تواند نرخ تورم را در بدبینانه‌ترین حالت وارد محدوده سه رقمی کند که به معنای کاهش شدید ارزش پول ملی و تشدید نااطمینانی خواهد بود.

حجت‌الله میرزایی، مدیر سابق صندوق‌های بازنشستگی کشور، خرداد امسال با اشاره به این موضوع اعلام کرد که در سناریوهای جدید، رشد اقتصادی ایران ممکن است به محدوده منفی ۸.۵ تا منفی ۱۰ درصد برسد و حدود ۴.۵ میلیون نفر دیگر در سال جاری به جمعیت زیر خط فقر اضافه شوند.

گزارش‌ها از سوئیس حاکی از ادامۀ مذاکرات فنی ایران و ایالات متحده، به ریاست کاظم غریب آبادی، معاون وزیر خارجه ایران، است.

رسانه‌های ایران نوشته‌اند که قرار است دوطرف روز دوشنبه اول تیرماه در مورد سازوکارهای اجرای یادداشت تفاهم اسلام‌آباد و تشکیل گروه‌های فنی مربوطه با یکدیگر گفت‌و‌گو کنند.

مذاکرات فنی با حضور نمایندگان ایران، آمریکا و دو کشور میانجی مذاکرات، یعنی پاکستان و قطر، در سوئیس برگزار می‌شود.

با این حال تیم اصلی مذاکره‌کننده ایران به ریاست محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، سوئیس را به مقصد تهران ترک کرده است.

اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت خارجه، بامداد دوشنبه گفت که بر اساس مذاکرات، قرار شد گروه‌های فنی به کار خود ادامه دهند.

او دربارۀ نتیجه پیام‌های ردوبدل شده میان دو طرف از ساعت حدود شش بعدازظهر یکشنبه تا بامداد دوشنبه، نیز گفت که با حضور میانجی‌ها سازوکار جدیدی تحت عنوان «مدیریت منازعه» برای نظارت بر ادامه توقف جنگ پیش‌بینی شده است؛ «این سازوکار ایجاد شد تا مطمئن شویم که توقف جنگ در لبنان پایدار خواهد بود».

به گفتۀ بقائی، درباره سایر بندهای یادداشت تفاهم، از جمله صدور مجوزهای لازم برای فروش نفت ایران و همین‌طور تعهد طرف مقابل برای آزادسازی دارایی‌های محدودشده یا مسدودشده ایران، نیز گفت که «پیشرفت‌های خیلی خوبی صورت گرفت».

او سازوکار ایجادشده برای عبور ایمن کشتی‌ها از تنگهٔ هرمز را هم یک «بسیار مهم» توصیف کرد، اما توضیحی درباره آن نداد.

در پی توافق موقت صلح میان آمریکا و ایران که باعث کاهش قیمت نفت شد، شرکت‌های هواپیمایی می‌توانند میلیاردها دلار در هزینهٔ سوخت جت صرفه‌جویی کنند اما بعید است مسافران به‌سرعت از این کاهش منتفع شوند.

به گزارش خبرگزاری رویترز، محدودیت ظرفیت به شرکت‌ها اجازه می‌دهد قیمت بلیت‌ها را همچنان بسیار بالاتر از سطوح پیش از جنگ نگه دارند.

بر اساس این گزارش، افزایش کرایه‌ها در بازار آمریکا هنوز از رشد هزینه سوخت در سال جاری عقب‌تر است، در حالی که رشد تعداد صندلی‌های پروازهای داخلی همچنان محدود باقی مانده است. این وضعیت به شرکت‌های هواپیمایی امکان می‌دهد به‌جای کاهش قیمت‌ها، از افت هزینهٔ سوخت برای بهبود حاشیهٔ سود خود استفاده کنند.

بر اساس محاسبات رویترز و با توجه به میزان مصرف سوخت جت، اگر کاهش قیمت آن پایدار بماند، این می‌تواند بیش از ۴۰ میلیارد دلار از هزینهٔ سالانه سوخت صنعت هواپیمایی آمریکا بکاهد.

با جهش قیمت سوخت جت، شرکت‌های هواپیمایی آمریکایی قیمت بلیت و هزینه بار را افزایش دادند و برنامه پروازها را کاهش دادند، اما این اقدامات تنها بخشی از افزایش هزینه سوخت را جبران کرده است.

داده‌ها نشان می‌دهد میانگین کرایه پروازهای داخلی که یک هفته پیش از سفر رزرو شده‌اند، تا هشتم ژوئن نسبت به سال قبل، ۳۴ درصد افزایش داشته است.

تانکر ترکرز که وضعیت محموله‌های نفتی را رصد می‌کند، روز یکشنبه ۳۱ خرداد خبر داد که ایران از ۱۵ ژوئن امسال (۲۵ خرداد) تاکنون ۳۶ میلیون بشکه نفت خام صادر کرده است.

بر اساس این گزارش، ایران تقریباً به همین میزان نیز در محموله‌های شناور خود نفت ذخیره کرده است.

پس از دستیابی ایران و آمریکا به توافق اولیه برای پایان دادن به جنگ، محاصره دریایی بنادر ایران از سوی ارتش ایالات متحده پایان یافت و تهران توانست صادرات نفت خود را از سر بگیرد.

شش نکته کلیدی از بیانیه مشترک قطر و پاکستان در مورد دور نخست مذاکرات ایران و آمریکا در سوئیس:

۱. توافق بر سر نقشه راه ۶۰ روزه
دو طرف از طریق تشکیل یک کمیته عالی مذاکرات، بر سر یک نقشه راه برای دستیابی به توافق نهایی ظرف ۶۰ روز به توافق رسیدند. همچنین قرار شد گفت‌وگوهای فنی از همین هفته در بورگن‌اشتوک درباره همه موضوعات ادامه یابد.

۲. تشکیل کارگروه کاهش تنش در لبنان
ایران و آمریکا با ایجاد یک «کارگروه کاهش تنش» با مشارکت دولت لبنان و با میانجی‌گری قطر و پاکستان موافقت کردند تا بر اجرای توقف عملیات نظامی در لبنان نظارت کند. عباس عراقچی این سازوکار را «نخستین آزمون واقعی» توافق توصیف کرد.

۳. ایجاد خط ارتباطی درباره تنگه هرمز
تهران و واشینگتن یک «خط ارتباطی» برای جلوگیری از حوادث و سوءتفاهم‌ها و تضمین عبور ایمن کشتی‌های تجاری از تنگه هرمز ایجاد کردند. این سازوکار برای دوره ۶۰ روزه تعیین‌شده در تفاهم‌نامه معتبر خواهد بود.

۴. اشاره عراقچی به آزادسازی بخشی از دارایی‌ها
عباس عراقچی اعلام کرد صادرات نفت و محصولات پتروشیمی ایران از محدودیت‌ها معاف شده، محاصره پایان یافته، بخشی از دارایی‌های مسدودشده آزاد شده و یک برنامه بزرگ بازسازی و توسعه برای ایران آغاز شده است. با این حال، بیانیه مشترک قطر و پاکستان به آزادسازی دارایی‌ها اشاره‌ای نکرده است.

۵. نقش محوری قطر و پاکستان
قطر و پاکستان که میانجی مذاکرات هستند، اعلام کردند به تلاش‌های خود برای پیشبرد گفت‌وگوها تا دستیابی به توافق نهایی ادامه خواهند داد. عراقچی نیز از «میانجی‌گری خستگی‌ناپذیر» این دو کشور قدردانی کرد.

۶. ارزیابی مثبت از مذاکرات
عباس عراقچی از «پیشرفت‌های بزرگ» در دور نخست مذاکرات سخن گفت. بیانیه مشترک نیز فضای مذاکرات را «مثبت و سازنده» توصیف کرد، هرچند دولت آمریکا هنوز ارزیابی رسمی خود از نتایج این دور را منتشر نکرده است.

وزارت کشور قطر روز دوشنبه اعلام کرد در پی انفجاری در منطقه صنعتی رأس لفان، ۵۴ نفر زخمی شده‌اند و ۱۸ نفر نیز همچنان مفقود هستند.

به گفته مقام‌های قطری، این حادثه شامگاه یک‌شنبه بر اثر یک «نقص فنی» در جریان راه‌اندازی دوباره عملیات در شهر صنعتی رأس لفان رخ داد و به انفجار و آتش‌سوزی در تأسیسات تأمین گاز محلی «برزان» منجر شد.

به نوشته خبرگزاری فرانسه، از فاصله حدود ۲۰ کیلومتری شعله‌های آتش و ستون دود برخاسته از این منطقه قابل مشاهده بود. رأس لفان محل بزرگ‌ترین مرکز تولید گاز طبیعی مایع جهان به شمار می‌رود.

شرکت دولتی قطر انرژی اعلام کرد تحقیقات درباره علت دقیق حادثه ادامه دارد. وزارت کشور قطر نیز از آغاز عملیات جست‌وجو برای یافتن ۱۸ فرد مفقودشده خبر داد.

منطقه رأس لفان پیش‌تر نیز در جریان جنگ میان آمریکا و ایران آسیب دیده بود و حملات پهپادی ایران به زیرساخت‌های انرژی قطر باعث توقف تولید گاز طبیعی مایع در این کشور شده بود.

میانجی‌ها اعلام کردند ایران و ایالات متحده روز دوشنبه توافق کردند خطوط ارتباطی مستقیمی برای باز نگه داشتن تنگه راهبردی هرمز و پایان دادن به درگیری‌ها در لبنان ایجاد کنند. این توافق پس از نخستین دور مذاکرات دو کشور در سوئیس برای پایان دادن به جنگ در خاورمیانه حاصل شد.

در بیانیه مشترک دو کشور میانجی یعنی پاکستان و قطر آمده است که: «طرف‌ها با تشکیل یک کمیته عالی موافقت کردند که مسئول نظارت سیاسی بر روند میانجی‌گری خواهد بود. مذاکره‌کنندگان ارشد به‌طور منظم به این کمیته گزارش خواهند داد و گروه‌های کاری مسئول موضوعات هسته‌ای، تحریم‌ها و نیز گروه نظارت و حل‌وفصل اختلافات را هدایت خواهند کرد تا اجرای مؤثر تفاهم‌نامه و دیگر مسائل تضمین شود. کمیته عالی بر سر یک نقشه راه برای دستیابی به توافق نهایی ظرف ۶۰ روز به توافق رسیده است؛ نقشه‌ای که زمینه را برای آغاز فوری گفت‌وگوهای فنی بیشتر فراهم می‌کند.»

هیئت‌های مذاکره‌کننده به ریاست جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، و محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، روز یک‌شنبه گفت‌وگوها را آغاز کردند؛ مذاکراتی که بخشی از دوره دوماهه مذاکره پیش‌بینی‌شده در توافق مقدماتی هفته گذشته است. پاکستان و قطر، دو کشور میانجی، اعلام کردند این مذاکرات در «فضایی مثبت و سازنده» برگزار شده است. آن‌ها افزودند: «پیشرفت‌های امیدوارکننده‌ای حاصل شده است، از جمله ایجاد سازوکاری برای ادامه گفت‌وگوهای فنی».

به گفته میانجی‌ها، همچنین یک کانال ارتباطی برای «جلوگیری از بروز حوادث و سوءتفاهم» در تنگه هرمز ایجاد شده است. میانجی‌ها همچنین از تشکیل یک «هسته رفع تنش» میان طرف‌های مذاکره و مقام‌های لبنانی خبر دادند که هدف آن جلوگیری از شعله‌ور شدن دوباره درگیری‌ها در لبنان است. بر اساس این بیانیه، مذاکرات فنی در ادامه هفته جاری در اقامتگاه بورگن‌اشتوک سوئیس ادامه خواهد یافت.

نخستین دور مذاکرات میان مقام‌های ارشد آمریکا و ایران در اقامتگاه بورگن‌اشتوک سوئیس بامداد دوشنبه پس از یک روز گفت‌وگو به پایان رسید. این مذاکرات در حالی برگزار شد که ایران از بسته شدن دوباره تنگه هرمز خبر داده بود و دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، نیز تهدید کرده بود در صورت شکست دیپلماسی، حملات به ایران را از سر خواهد گرفت.

میانجی‌ها همچنین اعلام کردند طرفین درباره ایجاد سازوکاری برای پایان دادن به درگیری‌ها در لبنان و راه‌اندازی یک کانال ارتباطی برای تضمین عبور ایمن کشتی‌های تجاری از تنگه هرمز توافق کرده‌اند.

عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، نیز در پیامی اعلام کرد که ایران موفق به دریافت مجوزهای لازم برای صادرات نفت و محصولات پتروشیمی، آزادسازی بخشی از دارایی‌های مسدودشده و یک برنامه بازسازی و توسعه برای ایران آغاز شده است.

در پی انتشار بیانیه مشترک، بهای نفت برنت بیش از یک دلار کاهش یافت و به ۷۹ دلار و ۴۴ سنت در هر بشکه رسید.

با این حال، روایت‌های ایران و آمریکا از روند مذاکرات متفاوت بود. خبرگزاری تسنیم گزارش داد که هیئت ایرانی پس از انتشار تهدیدهای ترامپ به اتاق مذاکرات بازنگشت و گفت‌وگوها از طریق میانجی‌های قطری و پاکستانی ادامه یافت. در مقابل، یک دیپلمات آمریکایی به رویترز گفت هیئت ایرانی مذاکرات را ترک نکرده و گفت‌وگوها تا بامداد ادامه داشته است.

جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، که ریاست هیئت آمریکایی را بر عهده داشت، گفت در مذاکرات درباره تنگه هرمز، لبنان، مسائل هسته‌ای و اجرای مفاد تفاهم‌نامه گفت‌وگو شده و در کاهش تنش‌ها در لبنان نیز پیشرفت‌هایی حاصل شده است.

سخنگوی هیئت مذاکره‌کننده ایران اعلام کرد قطر و پاکستان به‌عنوان میانجی، متنی را منتشر خواهند کرد که جمع‌بندی ۱۸ ساعت مذاکرات اخیر را در بر دارد.

به گفته او، در موضوعاتی از جمله آزادسازی دارایی‌های مسدودشده ایران، صدور مجوزهای فروش نفت و ایجاد سازوکار عبور ایمن کشتی‌ها از تنگه هرمز پیشرفت‌های خوبی حاصل شده است.

اسماعیل بقائی، سخنگوی هیئت مذاکره‌کننده ایران، گفت مذاکراتی که از صبح یک‌شنبه آغاز شده بود پس از انتشار اظهارات تهدیدآمیز مقام‌های آمریکایی با وقفه روبه‌رو شد و ایران از ادامه نشست در قالب چهارجانبه خودداری کرد، اما رایزنی‌ها با میانجی‌گری قطر و پاکستان ادامه یافت.

او افزود در جریان گفت‌وگوها، نگرانی‌های ایران درباره «بدعهدی آمریکا» و ادامه نقض آتش‌بس در لبنان مطرح شد و تهران تأکید کرده است که پایان جنگ و عملیات نظامی در همه جبهه‌ها، از جمله لبنان، ضروری است.

بقائی همچنین گفت درباره الزامات آغاز مذاکرات برای توافق نهایی، از جمله آزادسازی دارایی‌های مسدودشده ایران و صدور مجوزهای لازم برای فروش نفت، گفت‌وگوهایی انجام شده و در این زمینه‌ها پیشرفت‌هایی حاصل شده است. به گفته او، گروه‌های فنی از روز سه‌شنبه به کار خود برای پیگیری اجرای مفاد تفاهم‌نامه و تدوین سازوکار نظارت بر اجرای تعهدات طرفین ادامه خواهند داد.