زنده آغاز «پروژهٔ آزادی» در تنگهٔ هرمز؛ آتش‌سوزی در فجیره بر اثر «حملهٔ پهپادی ایران»

خبرگزاری فرانسه روز جمعه به نقل از یک مقام آمریکایی اعلام کرد که ناو هواپیمابر «یواس‌اس جرالد فورد» پس از شرکت در عملیات نظامی علیه ایران، خاورمیانه را ترک کرده است و در حال حاضر در منطقه تحت مسئولیت فرماندهی اروپایی ایالات متحده قرار دارد.

ناو هواپیمابر جرالد فورد بیش از ۱۰ ماه است که در دریا حضور دارد و پیشتر گزارش شده بود که در دریای سرخ مستقر است.

این ناو هواپیمابر در میانه جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران به دنبال وقوع یک آتش‌سوزی در رختشویی به منظور تعمیرات برای مدتی از منطقه عملیات سنتکام در خاورمیانه خارج شده بود.

با خروج ناو «جرالد فورد» که از آن به عنوان بزرگ‌ترین ناو هواپیمابر دنیا نام برده می‌شود، هم‌اکنون دو ناو هواپیمابر دیگر آمریکا در خاورمیانه مستقر هستند. این ناوها «یواس‌اس آبراهام لینکلن» و «یواس‌اس جرج بوش» هستند که در محاصره دریایی ایران نقش دارند.

مهدی تاج، رئیس فدراسیون فوتبال ایران روز جمعه در نخستین اظهارنظر پس از بروز حاشیه‌هایی در جریان سفرش به کانادا و عدم شرکت در نشستی مرتبط با برگزاری مسابقات جام جهانی، با انتقاد از مسئولان فیفا آنها را متهم کرد که به گفته او «مرعوب آمریکا» هستند.

در اظهاراتی که رسانه‌های ایران از آقای تاج منتشر کردند او با انتقاد شدید از مسئولان کشور کانادا به دلیل «تروریست» نامیدن سپاه پاسداران گفت با فدراسیون جهانی فوتبال مکاتباتی کرده‌اند و خواستار تضمین فیفا به اجرای شروط ایران در مسابقات جام جهانی شدند.

او از جمله این شروط را همراه نیاوردن پرچمی جز پرچم رسمی جمهوری اسلامی از سوی تماشاگران در مسابقات ایران عنوان کرد.

مسابقات جام جهانی تا کمتر از دو ماه دیگر به میزبانی مشترک آمریکا، کانادا و مکزیک برگزار می‌شود و تیم ایران قرار است سه مسابقه ابتدایی‌اش را در آمریکا برگزار کند. مسئولان آمریکا گفته‌اند تیم ایران می‌تواند در مسابقات شرکت کند اما مانع از حضور افرادی مرتبط با سپاه پاسداران خواهند شد.

فدراسیون فوتبال ایران سه روز پیش در اطلاعیه‌ای که در رسانه‌های ایرانی بازتاب یافت، اعلام کرد که مهدی تاج و همراهانش «به دلیل رفتارهای ناپسند رخ داده توسط مقامات اداره امور مهاجرت در فرودگاه و اهانت به یکی از پرافتخارترین ارگان‌های نیروهای مسلح» به ترکیه بازگشتند.

کانادا سال گذشته سپاه پاسداران را در فهرست سازمان‌های تروریستی خود قرار داد و مهدی تاج سابقه عضویت در این نهاد را دارد. برخی گزارش‌ها حاکی از آن بوده که مقام‌های کانادایی در فرودگاه به هیئت ایرانی اجازه ورود به خاک این کشور را ندادند.

در پی این اتفاق، جانی اینفانتینو روز پنجشنبه در سخنرانی خود در افتتاحیۀ کنگرۀ فیفا در ونکوور کانادا، تأکید کرد که ایران در جام جهانی حضور خواهد داشت و بازی‌هایش را هم بر اساس برنامۀ اصلی در خاک آمریکا برگزار خواهد کرد.

بیشتر در این باره:

رئیس فدراسیون فوتبال ایران و همراهانش موفق به ورود به خاک کانادا نشدند

یک مقام ارشد امارات متحده عربی روز جمعه گفت که نمی‌توان به ایران در مورد هرگونه توافق یکجانبه‌ای که برای تنگه هرمز انجام می‌دهد، اعتماد کرد.

انور قرقاش، مشاور امور دیپلماتیک رئیس امارات متحده عربی، در پیامی در شبکه ایکس با تأکید بر نگرانی‌های کشورهای خلیج فارس، «اراده جمعی بین‌المللی و مفاد قوانین بین‌المللی» را ضامن‌های اصلی آزادی ناوبری از طریق تنگه هرمز دانست و نوشت: «و البته، پس از تجاوز وحشیانه ایران علیه همه همسایگانش، نمی‌توان به هیچ توافق یکجانبه‌ای از سوی ایران اعتماد کرد یا به آن تکیه کرد.»

از زمان حملات هفته‌های پیش ایران به کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس، روابط تهران و ابوظبی رو به سردی رفته و مقام‌های امارات لحن تندتری در انتقاد از اقدامات ایران به کار گرفته‌اند. امارات روز پنج‌شنبه نیز اتباعش را از سفر به ایران منع کرد.

در همین حال دو منبع ارشد ایرانی بدون ذکر نامشان به خبرگزاری رویترز گفتند که ایران در صورت حملۀ دوباره آمریکا و اسرائیل، واکنش گسترده‌ای را برنامه‌ریزی کرده است.

ائتلاف «وان فری پرس» در آستانه سوم ماه مه، روز جهانی آزادی مطبوعات فهرست سالانه «اضطراری‌ترین ۱۰ پرونده» شامل روزنامه‌نگاران در خطر در کشورهای مختلف را منتشر کرده که در آن رضا ولی‌زاده، روزنامه‌نگار ایرانی-آمریکایی محبوس در ایران در صدر آن قرار گرفته است.

این فهرست با همکاری کمیته حمایت از روزنامه‌نگاران، بنیاد بین‌المللی رسانه‌های زنان و گزارشگران بدون مرز تهیه شده و بر روزنامه‌نگارانی تمرکز دارد که به اتهام‌های «تروریسم» یا «ضد دولتی» هدف قرار گرفته‌اند.

رضا ولی‌زاده که پیش‌تر به مدت ۱۰ سال خبرنگار رادیوفردا بود، در نوامبر ۲۰۲۲ از این رسانه استعفا داد و پس از مدتی اقامت در خارج از کشور، ۱۶ اسفند ۱۴۰۲ خورشیدی برای دیدار با خانواده‌اش به ایران بازگشت و اول مهر ۱۴۰۳ بازداشت شد.

به گفتهٔ خانوادۀ ولی‌زاده، رضا ماه‌ها تحت «بازجویی‌های طاقت‌فرسا و حبس انفرادی» بود و «بازجویان به شکلی بی‌امان بر او فشار می‌آوردند و خواستار ارائهٔ اطلاعات حساس دربارهٔ رسانه‌های فارسی‌زبان خارج از کشور و همکارانش بودند که او «مقاومت کرد و ۱۰ سال زندان را به خیانت به اصول اخلاقی خود ترجیح داد».

بر اساس گزارش کمیته حمایت از روزنامه‌نگاران، اکثریت روزنامه‌نگاران زندانی تا تاریخ ۱ دسامبر ۲۰۲۵ به اتهام‌های «ضد دولتی» بازداشت شده‌اند؛ اتهام‌هایی که شامل ادعاهایی مانند تروریسم یا دریافت منابع مالی از یک دولت خارجی است.

در فهرست منتشر شده توسط «وان فری پرس» بعد از رضا ولی‌زاده، به پرونده روزنامه‌نگاران زندانی دیگر از کشورهای هنگ کنگ، ویتنام، چین، تاجیکستان، کامرون، فیلیپین، جمهوری آذربایجان، اتیوپی و الجزایر اشاره شده است.

این ائتلاف می‌گوید که قصد دارد با این فهرست «توجه‌ها را به روزنامه‌نگارانی جلب کنند که به‌دلیل تلاش برای بیان حقیقت، با تهدید روبه‌رو هستند».

خبرگزاری جمهوری اسلامی، ایرنا روز جمعه ۱۱ اردیبهشت خبر داد که ایران متن تازه‌ترین طرح مذاکراتی خود را شامگاه پنج‌شنبه به پاکستان به عنوان میانجی مذاکره با ایالات متحده، تحویل داده است.

همزمان باراک راوید، خبرنگار وب‌سایت اکسیوس هم با تایید تحویل طرح ایران به پاکستان به نقل از یک منبع منطقه‌ای در شبکه اجتماعی ایکس نوشت این متن واکنش تهران به آخرین اصلاحات ایالات متحده در مورد توافق برای پایان دادن به جنگ است.

پیشتر دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، طرح پیشنهادی پیشین ایران درباره توافق بر سر پایان کامل جنگ و بازگشایی تنگه هرمز بدون صحبت درباره مسائل هسته‌ای را رد کرده بود. پس از آن گفته شد که ایران قرار است متن پیشنهادی تازه‌ای را ارائه کند.

مقام‌های ایران در روزهای اخیر گفته‌اند که حاضر به گفت‌وگو درباره مسائل هسته‌ای شامل موضوع غنی‌سازی اوارنیوم و تحویل اورانیوم‌های غنی شده تا پیش از تضمین کامل توقف جنگ نیستند.

آقای ترامپ روز نهم اردیبهشت از تهران خواست «هرچه زودتر عاقلانه عمل کند» و توافقی را امضا کند. او هفته گذشته سفر نمایندگان خود به پاکستان برای مذاکره با جمهوری اسلامی را لغو و اعلام کرد اگر تهران خواستار توافق است، می‌تواند با آمریکا تماس بگیرد.

دور اول مذاکرات ایران و آمریکا چند روز بعد از برقراری آتش‌بس در اسلام‌آباد برگزار شد اما به توافق منجر نشد. با این حال پاکستان نقش خود به عنوان میانجی اصلی میان واشینگتن و تهران را حفظ کرده است.

خبرگزاری رویترز از یک قرارداد تازه خبر داد که نشان می‌دهد نیروی دریایی ایالات متحده در حال تقویت توانایی‌های خود در زمینه هوش مصنوعی برای شناسایی مین‌های ایرانی در تنگه هرمز است.

این گزارش که روز جمعه ۱۱ اردیبهشت منتشر شد، می‌گوید شرکت آمریکایی «دومینو دیتا لب» قراردادی تا سقف ۱۰۰ میلیون دلار از نیروی دریایی آمریکا دریافت کرده است تا با استفاده از نرم‌افزارهای هوش مصنوعی، روند شناسایی مین‌های دریایی را تسریع کند.

این فناوری به پهپادهای زیرآبی بدون سرنشین کمک می‌کند تا انواع جدید مین‌ها را در عرض چند روز شناسایی کنند، در حالی که پیش‌تر به‌روزرسانی این سامانه‌ها ممکن بود تا شش ماه زمان ببرد.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، قبلاً اعلام کرده است که نیروی دریایی این کشور در حال پاکسازی مین‌های ایران از این تنگه است.

مقامات نیروی دریایی آمریکا دربارهٔ این گزارش هنوز اظهارنظر نکرده‌اند.

کارشناسان نظامی می‌گویند پاکسازی مواد منفجرهٔ زیرآبی، حتی با وجود آتش‌بس شکننده میان ایران و آمریکا پس از حدود ۴۰ روز جنگ، ممکن است ماه‌ها طول بکشد.

تنگهٔ راهبردی هرمز از روز شروع جنگ در نهم اسفند ۱۴۰۴ توسط ایران بسته شد و همچنان مسدود مانده است.

کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل اعلام کرد که به‌دلیل جنگ ایران، هزینهٔ ارسال برخی کمک‌های انسانی به سودان، که دچار بزرگ‌ترین بحران جابه‌جایی جمعیت در جهان است، بیش از دو برابر شده و اختلال در حمل‌ونقل دریایی، تحویل کمک‌ها را با تأخیر مواجه کرده است.

این نهاد روز جمعه ۱۱ اردیبهشت گزارش داد که ناامنی در مسیرهای اصلی کشتیرانی در خلیج فارس، از جمله تنگه هرمز، همراه با ازدحام در بنادر و افزایش قیمت سوخت و بیمه، روند ارسال کمک‌ها، به‌ویژه به آفریقا، را مختل کرده است.

کارلوتا ولف، سخنگوی این نهاد، گفت کشتی‌های حامل کمک که پیش‌تر از مسیر تنگه هرمز عبور می‌کردند، اکنون از مسیر طولانی‌تری از اروپا و دماغه امید نیک حرکت می‌کنند که تا ۲۵ روز به زمان تحویل می‌افزاید.

به‌گفتهٔ این مقام سازمان ملل، هزینهٔ انتقال اقلام امدادی از دوبی به سودان و چاد از ۹۲۷ هزار دلار به ۱.۸۷ میلیون دلار افزایش یافته است.

کمیساریای عالی پناهندگان همچنین اعلام کرد افزایش اتکا به مسیرهای زمینی باعث کمبود کامیون و افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل شده است.

در همین حال، افزایش حدود ۱۵ درصدی قیمت سوخت در نایروبی نیز موجب تأخیر در ارسال کمک‌ها به کشورهایی مانند اتیوپی، جمهوری دموکراتیک کنگو و سودان جنوبی شده است.

این گزارش می‌افزاید این مشکلات در حالی رخ می‌دهد که این نهاد با کمبود شدید منابع مالی روبه‌رو است و از درخواست ۸.۵ میلیارد دلاری آن برای کمک به ۱۳۵ میلیون پناهجو و آواره، تنها ۲۳ درصد تأمین شده است.

سفارت ایران در لندن روز جمعه دخالت یا ارتباط ایران با فعالیت‌ها و حوادث خشونت‌آمیز در بریتانیا را رد کرد و آن را «اتهامات بی‌اساسی علیه جمهوری اسلامی» و «فاقد شواهد معتبر» خواند.

کی‌یر استارمر، نخست وزیر بریتانیا، روز پنج‌شنبه، ۱۰ اردیبهشت، ایران را به تلاش برای «آسیب رساندن به یهودیان بریتانیا» متهم کرده و در یک سخنرانی تلویزیونی گفته بود: «ما برای مقابله با تهدید شوم کشورهایی مانند ایران به قدرت‌های قوی‌تری نیاز داریم، زیرا می‌دانیم که آنها می‌خواهند به یهودیان بریتانیا آسیب برسانند.»

سفارت ایران در لندن این اتهام را «در راستای اهداف سیاسی محدود، گمراه کردن افکار عمومی و منحرف ساختن توجه از ریشه‌های واقعی تروریسم و افراط‌گرایی خشونت‌آمیز» دانسته است.

در هفته‌های اخیر افرادی با بمب‌های آتش‌زا به چند کنیسه، یک فروشگاه حلال یهودیان، و چهار آمبولانس یک خیریۀ یهودی در لندن و شهرهای دیگر در بریتانیا حمله کرده‌اند.

یک گروه اسلامگرای مشکوک به ارتباط با ایران، موسوم به «حرکه اصحاب الیمین الاسلامیه»، هم مسئولیت این حملات و حملاتی مشابه در چند کشور اروپایی را بر عهده گرفته است.

تشکیلات اطلاعاتی بریتانیا و سوئد در یک سال و اندی گذشته گزارش‌های متعددی در مورد استفادهٔ جمهوری اسلامی از باندهای بزهکاران در این کشورها برای ضربه‌ زدن به اهداف مرتبط با یهودیان و اسرائیلی‌ها و یا مخالفان جمهوری اسلامی ایران منتشر کرده‌اند.

با این حال سفارت ایران در پاسخ کشور ایران را از «قربانیان اصلی تروریسم» توصیف کرده است؛ ترجیع‌بندی که حکومت جمهوری اسلامی همواره در برابر اتهام توسل به حملات تروریستی برای دفاع از خود استفاده کرده است.

از زمان جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، تعداد حملات به یهودیان و اماکن آن‌ها در بریتانیا افزایش یافته است.

محسن قمی، معاون ارتباطات بین‌الملل دفتر رهبری جمهوری اسلامی، می‌گوید مجتبی خامنه‌ای «علی‌رغم مجروحیتی که داشت، اکنون در سلامتی کامل به سر می‌برد».

خبرگزاری فارس، نزدیک به سپاه پاسداران، روز جمعه ۱۱ اردیبهشت ویدئویی از اظهارات محسن قمی را منتشر کرد که در آن پرسش‌ها دربارهٔ وضعیت مجتبی خامنه‌ای را «ترفند دشمن» می‌خواند و ادعا می‌کند عدم حضور او به هیچ شکل از جمله پیام صوتی یا تصویری «فقط به‌دلیل حفظ جان اوست».

محسن قمی در توضیح وضعیت رهبر جدید جمهوری اسلامی نیز می‌گوید وی به‌رغم «مجروحیتی که داشت، در سلامت کامل به سر می‌برد مشغول تدبیر امور است و مسائل مذاکرات و میدان را خودش تدبیر می‌کند و اخیراً تذکراتی هم به هیئت مذاکره‌کننده داد».

ادعای «سلامت کامل» در حالی است که نیوریوک تایمز سوم اردیبهشت به‌نقل از چهار مقام ایرانی نوشت مجتبی خامنه‌ای همچنان تحت درمان قرار دارد و در انتظار دریافت پروتز برای یکی از پاها و جراحی پلاستیک برای ترمیم آسیب‌های شدید صورت ناشی از سوختگی است.

نیویورک تایمز در گزارش خود همچنین به‌نقل از مقام‌های ایرانی نوشت دلیل این‌که مجتبی خامنه‌ای هنوز هیچ پیام ویدئویی یا صوتی ضبط و منتشر نکرده، این است که نمی‌خواهد در نخستین سخنرانی عمومی‌اش آسیب‌پذیر یا ضعیف به نظر برسد.

پیش از آن، ۲۲ فروردین، نیز خبرگزاری رویترز در گزارشی به نقل از سه منبع در داخل ایران نوشته بود که در حملات آمریکا و اسرائیل در روز نهم اسفند ۱۴۰۴ به دفتر رهبر جمهوری اسلامی ایران، مجتبی خامنه‌ای «از ناحیهٔ صورت و یک یا دو پا به‌شدت آسیب دیده و هنوز در حال مداوای جراحات شدید صورت و پاهای خود است».

پس از کشته شدن علی خامنه‌ای، رهبر پیشین جمهوری اسلامی، مجلس خبرگانِ رهبری پسرش مجتبی را به‌عنوان رهبر جدید معرفی کرد. با این حال از آن زمان هیچ تصویر، صوت یا دستخطی از او منتشر نشده و رسانه‌های ایران فقط شماری پیام مکتوب منسوب به او را منتشر کرده‌اند.

سخنگوی وزارت خارجۀ جمهوری اسلامی، ادامۀ نقش میانجی‌گری پاکستان میان تهران و واشینگتن را تأیید کرد.

اسماعیل بقایی در گفت‌وگویی تلویزیونی گفت بسیاری از کشورها تمایل دارند به حل این مشکل کمک کنند؛ اما «همچنان پاکستان، میانجی رسمی میان دو طرف است».

سخنگوی دستگاه دیپلماسی جمهوری اسلامی در عین حال تأکید کرد که «نباید انتظار داشت که مذاکرات، به سرعت به نتیجه برسد و چنین انتظاری، معقول نیست».

اسماعیل بقایی با تأکید بر این‌که «هر گونه مذاکره‌ای را شفاف اعلام خواهیم کرد»، گفت نباید به اظهار نظرها و توئیت‌های طرف مقابل به شکل یک‌جانبه اعتماد کرد؛ چراکه در بسیاری از موارد «برای گمراهی افکار عمومی منتشر می‌شوند».

در هفته‌های اخیر، دونالد ترامپ و اعضای دولت آمریکا بارها از «در جریان ‌بودن مذاکرات» و «تلاش ایران برای دستیابی به توافق» سخن گفته‌اند؛ موضوعی که بارها از سوی تهران رد شده بوده است.

روز پنجشنبه هم رئیس جمهور ایالات متحده گفت تنها خودش و یک گروه کوچک، «از روند مذاکرات آگاه هستند».