زنده آغاز «پروژهٔ آزادی»؛ سنتکام: دو کشتی با پرچم آمریکا با موفقیت از تنگه هرمز عبور کردند

ناهید شیرپیشه، مادر پویا بختیاری از کشته‌شدگان اعتراضات آبان ۱۳۹۸، در یک پیام ویدئویی ضمن حمایت از پیام اخیر منوچهر بختیاری، از هتاکی به منوچهر بختیاری و خانواده خود انتقاد کرد.

خانم شیربیشه در این ویدئو خطاب به منتقدان و هتاکان گفت که پدر پویا «تنها یک پرسش ساده کرده و دنبال جواب ست، آیا پرسش جرم است، آیا انتقاد جرم است؟»

پدر پویا بختیاری که در حال حاضر در زندان هرمزگان است، هفته گذشته در یک پیام صوتی ضمن انتقاد از عملکرد شاهزاده رضا پهلوی گفته بود: «آزادی با برنامه‌های کلی و مبهم به دست نمی‌آید» و در ادامه تأکید کرده بود که «ایران با پروژه‌های مصنوعی آزاد نمی‌شود» و افزوده است: «اینجا گلوله واقعی است، زندان واقعی است، اعدام واقعی است. مردان و زنانی که ایستاده‌اند واقعی‌اند و هزینه‌هایی که می‌دهند واقعی است.»

وب‌سایت اکسیوس در گزارشی تازه نوشت جنگ ایران شکاف راهبردی میان کشورهای خلیج فارس را عمیق‌تر کرده و اختلاف‌های پنهان میان امارات متحده عربی، عربستان سعودی و قطر را آشکارتر ساخته است.

بر پایهٔ این گزارش، امارات متحده عربی پس از آغاز جنگ بیش از گذشته به توافق‌های موسوم به «ابراهیم» و همکاری امنیتی با اسرائیل تکیه کرده است؛ همکاری‌ای که به نوشتهٔ اکسیوس، در اوایل جنگ برای نخستین بار قابلیت‌های دفاع موشکی را در اختیار امارات قرار داد. در مقابل، عربستان سعودی مسیر متفاوتی در پیش گرفته و به ترکیه و پاکستان نزدیک‌تر شده است.

این اختلاف فقط به جنگ ایران محدود نمی‌شود و از پیش در پرونده‌هایی مانند یمن، سودان، فلسطین، سیاست نفتی و رقابت منطقه‌ای میان ابوظبی و ریاض ریشه داشته است. خروج امارات از اوپک، که به نوشتهٔ این وب‌سایت باعث غافلگیری و خشم عربستان شد، تازه‌ترین نشانهٔ این شکاف توصیف شده است.

در همین حال، قطر نیز به نوشتهٔ اکسیوس از پیامدهای جنگ آسیب دیده است؛ هم به‌دلیل ضربه به صادرات گاز و هم به‌دلیل دشوارتر شدن تلاش چند دهه‌ای دوحه برای حفظ توازن میان روابطش با آمریکا و ایران.

این گزارش می‌افزاید که با توجه به عمق اختلاف میان عربستان و امارات، مقام‌های آمریکایی اکنون نگران‌اند که دو متحد اصلی واشینگتن در جهان عرب پس از جنگ، بیش از گذشته در برابر یکدیگر قرار بگیرند.

ارتش اسرائیل روز یکشنبه ۱۳ اردیبهشت با صدور هشدار فوری از ساکنان ۱۱ شهر و روستا در جنوب لبنان خواست خانه‌های خود را ترک کنند و دست‌کم هزار متر از محل سکونتشان فاصله بگیرند و به مناطق باز بروند.

به گزارش رویترز، ارتش اسرائیل اعلام کرد که در پی آنچه «نقض توافق آتش‌بس» از سوی حزب‌الله لبنان خواند، عملیات علیه مواضع این گروه را در جنوب لبنان انجام می‌دهد.

در این هشدار آمده است که حضور در نزدیکی نیروها یا تأسیسات حزب‌الله می‌تواند جان افراد را در معرض خطر قرار دهد.

این شهر و روستاها در شمال رودخانه لیتانی و منطقه‌ای در جنوب لبنان قرار دارند که عملیات نیروهای اسرائیلی در آن‌ها جریان دارد.

ارتش اسرائیل روز شنبه حملاتی را در سراسر جنوب لبنان انجام داد و اعلام کرد که ده‌ها هدف متعلق به حزب‌الله را هدف قرار داده است.

این حملات با وجود آتش‌بس شکنندۀ جنگ میان اسرائیل و حزب‌الله، به رویدادی همیشگی تبدیل شده است؛ آتش‌بسی که در آن هر دو طرف یکدیگر را به نقض مفاد آن متهم می‌کنند.

ارتش اسرائیل در بیانیه‌ای اعلام کرد که به اهداف حزب‌الله حمله کرده و افزوده است که در روز شنبه «حدود ۷۰ سازۀ نظامی و نزدیک به ۵۰ مرکز زیرساختی متعلق به حزب‌الله در مناطق گوناگون برچیده شد».

رئیس‌جمهور آمریکا می گوید قرار است «طرحی را که ایران تازه فرستاده است» بررسی کند.

دونالد ترامپ در شبکه اجتماعی خود، تروث سوشال، در عین حال گفت به نظرش این طرح هم قابل قبول نخواهد بود.

او نوشته است: حکومت جمهوری اسلامی «هنوز برای آنچه در ۴۷ سال گذشته بر سر بشریت و جهان آورده بهای کافی نپرداخته» و از این رو بعید است که این طرح هم قابل قبول باشد.

رئیس‌جمهور آمریکا توضیح بیشتری درباره این طرح تازه نداده است.

در همین زمینه خبرنگار وب‌سایت اکسیوس پیامی در شبکه ایکس «به نقل از دو منبع» نوشت که طرح تازه ایران شامل دو ضرب‌الاجل یک ماهه است: ماه اول مذاکره با هدف بازگشایی تنگه هرمز و پایان دادن به محاصره دریایی از طرف آمریکا و پایان قطعی و رسمی جنگ در ایران و لبنان، و پس از این توافق، در ماه دوم گفت‌وگو درباره فعالیت هسته‌ای ایران و تلاش برای رسیدن به توافقی در این زمینه.

به نوشته خبرگزاری تسنیم، نزدیک به سپاه پاسداران، «تضمین عدم تجاوز نظامی، بیرون بردن نیروهای نظامی آمریکا از محیط پیرامونی ایران، رفع محاصره دریایی، آزادسازی دارایی‌های بلوکه شده ایران، پرداخت غرامت، لغو تحریمها و پایان جنگ در همه جبهه‌ها از جمله لبنان، و سازوکار جدید تنگه هرمز» از جمله موارد «پیشنهاد ۱۴ بندی» ایران است.

هنوز هیچ مقام رسمی از طرف ایران این پیشنهادات را تأیید نکرده است.

پنج‌شنبه گذشته، ایران خبر داد که طرحی را از طریق پاکستان، میانجی مذاکرات، به دست آمریکا رسانده است. یک روز بعد، ترامپ بدون ارائه جزئیات در گفت‌وگو با خبرنگاران گفت که این طرح رضایتش را جلب نکرده است.

به این ترتیب اگر رئیس‌جمهور آمریکا طرح جدید را هم رد کند، این دومین طرح جمهوری اسلامی خواهد بود که در کمتر از یک هفته گذشته رد می‌شود.

وزارت خارجه آمریکا در بیانیه‌های جداگانه از فروش یک بسته تسلیحات به ارزش میلیاردها دلار به اسرائیل، قطر، امارات متحده عربی و کویت خبر داد.

رسانه‌های آمریکایی از جمله شبکه سی‌ان‌ان و روزنامه نیویورک تایمز ارزش این تسلیحات را بیش از هشت میلیارد دلار برآورد کرده‌اند. این بسته شامل سامانه‌های پدافند هوایی برای کویت و قطر، و همچنین راکت‌های هدایت‌شونده با لیزر برای قطر، امارات و اسرائیل است.

در میان فروش تسلیحات و مهمات به قطر، موشک‌های پاتریوت نیز گنجانده شده است.

در هر یک از این بیانیه‌ها آمده است که مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، «تشخیص داده و دلایل مفصلی ارائه کرده است که یک وضعیت اضطراری وجود دارد که فروش فوری» این تسلیحات به این کشورها را ضروری می‌سازد. سی‌ان‌ان می‌گوید به این ترتیب فروش این سلاح‌ها به متحدان آمریکا در خاورمیانه بدون تأیید کنگره انجام می‌شود.

این شبکه خبری می‌گوید این نخستین بار از زمان آغاز جنگ با ایران نیست که دولت با استناد به وضعیت اضطراری، روند بررسی کنگره برای فروش تسلیحات را کنار می‌گذارد.

در اوایل ماه مارس، وزارت خارجه با اعلام وضعیت اضطراری، فوراً ۱۲ هزار بمب به اسرائیل فروخت. سپس آقای روبیو بار دیگر وضعیت اضطراری اعلام کرد و فروش چندمیلیارددلاری تسلیحات به امارات و کویت و پشتیبانی هوایی و ارسال مهمات برای اردن را تسریع کرد.

در پی آغاز حملات آمریکا و اسرائیل در نهم اسفند گذشته، ایران به شکل گسترده اسرائیل و شماری از کشورهای خاورمیانه را که میزبان پایگاه‌های آمریکا بودند، هدف حملات موشکی و پهپادی قرار داد.

معاون وزیر ارتباطات جمهوری اسلامی می‌گوید در جریان جلسه عده‌ای از مدیران بخش خصوصی با علی لاریجانی، دبیر وقت شورای عالی امنیت ملی، در روزهای اولیه جنگ اخیر اعلام شد که «قطع کامل اینترنت پرهزینه‌ترین سناریو برای اقتصاد ملی است».

احسان چیت‌ساز در اظهاراتی که روز شنبه ۱۲ اردیبهشت منتشر شد، به زمان دقیق برگزاری این جلسه اشاره نکرد، اما با توجه به کشته شدن لاریجانی در روز ۲۶ اسفند پارسال، برپایی این نشست احتمالاً در دو هفته اول جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران بوده است.

نهادهای امنیتی جمهوری اسلامی سال گذشته دو بار در جریان جنگ ۱۲ روزه و اعتراضات دی‌ماه اینترنت در ایران را به شکل کامل قطع کرده بودند. این اقدام با شروع جنگ ۳۹ روزه در نهم اسفند گذشته تکرار شد که این بار، به‌رغم آتش‌بس و گذشت ۶۴ روز، همچنان قطع است.

معاون وزیر ارتباطات دربارهٔ جلسه‌ای که با حضور علی لاریجانی برگزار شد، گفت: «در جلسات رسمی با حضور مدیران عامل پلتفرم‌ها و تشکل‌های بخش خصوصی» با علی لاریجانی به عنوان دبیر وقت شعام، «تأکید شد که "قطع کامل اینترنت، پرهزینه‌ترین سناریو برای اقتصاد ملی است" ولی این مدل فقط در بحران کوتاه‌مدت کارا است.»

او همچنین تأکید کرد که قطع کامل اینترنت در شرایط بحرانی، به معنای جدا شدن از شبکه‌ای است که منطق عملکرد، امنیت، و پایداری بسیاری از کسب‌وکارها بر پایهٔ آن شکل گرفته است و این وضعیت «می‌تواند به فروپاشی تدریجی یا حتی ناگهانی عملکرد سیستم‌های اقتصادی و دیجیتال منجر شود».

احسان چیت‌ساز در بخشی دیگر از اظهارات خود به زنجیرهٔ تأمین دیجیتال اشاره کرد و گفت: «در نبود اینترنت بین‌المللی، این زنجیره دچار اختلال می‌شود و کسب‌وکارها دید خود را نسبت به وضعیت تأمین و توزیع از دست می‌دهند، که این امر در شرایط بحرانی می‌تواند به کمبود کالا یا اختلال در خدمات حیاتی منجر شود».

این مقام دولتی، با اذعان به اجرای طرح شبکه ملی اطلاعات که شبکهٔ داخلی را از اینترنت جهانی تفکیک می‌کند، اعلام کرد این شبکه «در بهترین حالت، تنها می‌تواند بخشی از کارکردهای داخلی را پوشش دهد».

چیت‌ساز همچنین شیوهٔ اجرای طرح شبکهٔ ملی اطلاعات را «بسیار نامناسب» خواند و افزود: «هنوز آی‌پی بسیاری از کسب‌وکارها متصل نشده است.»

وزارت ارتباطات دولت پزشکیان، در هر سه نوبت قطع کامل اینترنت، مسئولیت این اقدام را نپذیرفته و آن را به نهادهای بالادستی و امنیتی مرتبط می‌داند.

انتقاد مقام وزارت ارتباطات از نحوهٔ اجرای طرح شبکه ملی اطلاعات در حالی است که سخنگوی دولت همزمان از این شبکه دفاع کرده است.

فاطمه مهاجرانی روز شنبه به خبرنگاران گفت: «همهٔ خدماتی که بر بستر اینترنت داخلی بود، در حال انجام شدن است.»

او درباره وصل شدن آن‌چه «اینترنت بین‌المللی» خواند، اظهار داشت: «چون در شرایط جنگ هستیم، مسلماً باید نهادهای مختلف روی آن نظر بدهند.»

نت‌بلاکس، نهاد ناظر بر اتصال جهانی اینترنت، روز شنبه اعلام کرد خاموشی اینترنت در ایران وارد دهمین هفته خود شده و به روز ۶۴ «قطع تقریباً کامل ارتباط با شبکه‌های بین‌المللی» رسیده است.

یک عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی روز شنبه ۱۲ اردیبهشت با اذعان به افزایش مجدد قیمت دارو در کشور بعد از جنگ اخیر گفت که باید بین «گرانی» و «نبود» دارو یکی را انتخاب کنیم.

گزارش کاربران شبکه‌های اجتماعی در ایران حاکی از گران شدن شدید دارو طی دو ماه گذشته و کمبود برخی اقلام در داروخانه‌ها است. محمد جمالیان در این باره گفت: «باید میان گرانی دارو یا نبود دارو یکی را برگزینیم و یقیناً وجود دارو با قیمت بالاتر، در شرایط کنونی کشور حیاتی‌تر است.»

این نماینده مجلس درباره نشست اعضای کمیسیون بهداشت و درمان با وزیر بهداشت دولت پزشکیان اعلام کرد «مطالبه مردم در حوزه دارو» بررسی شده و افزود: «با توجه به جنگ رخ‌داده و افزایش چشمگیر قیمت پلاستیک، مواد اولیه و سایر نیازهای دارویی، برای حفظ توان ادامه تولید چاره‌ای جز افزایش قیمت دارو نداریم.»

او با اشاره به لزوم افزایش قیمت داروها، شرط آن را «پوشش بیمه‌ای» اعلام کرد.

جمالیان خواستار پیگیری فوری موضوع در مجلس شد تا «بودجه مورد نیاز» به شرکت‌های بیمه اختصاص یابد تا «آن‌ها بتوانند هزینه‌های دارویی را تأمین کنند».

ایران حدود ۹۰ درصد از زعفران جهان را تأمین می‌کند؛ محصولی که از نظر ارزش وزنی یکی از گران‌ترین محصولات کشاورزی جهان است و ارزش بازار جهانی آن حدود ۱.۶ میلیارد دلار برآورد می‌شود.

اما از زمان قطع اینترنت در ایران در آغاز جنگ، حدود دو ماه پیش، تولیدکنندگان زعفران از دسترسی به مشتریان اصلی خود در اروپا و چین محروم شده‌اند.

در نتیجه، این وضعیت به فرصتی برای تاجران زعفران در افغانستان تبدیل شده است؛ به‌طوری که آن‌ها در حال خرید زعفران از ایران، اغلب از طریق معاملات غیررسمی، هستند.

ساعاتی پس از آن که رئیس‌جمهور آمریکا اعلام کرد از پیشنهاد جدید ایران برای توافق رضایت ندارد، یک مقام ارشد نیروهای مسلح جمهوری اسلامی گفت که وقوع مجدد جنگ میان ایران و آمریکا «محتمل» است.

رسانه‌های ایران روز شنبه به نقل از محمدجعفر اسدی، معاون بازرسی قرارگاه مرکزی خاتم‌الانبیا، نوشتند: «درگیری مجدد بین ایران و آمریکا محتمل است و شواهد نیز نشان داده که آمریکا به هیچ عهد و قراری پای‌بند نیست.»

دونالد ترامپ شامگاه جمعه به خبرنگاران گفت درباره ایران دو گزینه وجود دارد؛ توافق یا بمباران شدید. او اضافه کرد تمایلی به آغاز دوباره درگیری ندارد.

اسدی در سخنان خود مدعی شد که نیروهای نظامی ایران «اقدامات غافلگیرکننده‌ای» برای درگیری نظامی مجدد درنظر گرفته‌اند اما به جزئیات بیشتری اشاره نکرد.

او همچنین گفت: «ما از این‌که آمریکا بخواهد مجدداً حمله کند، نگرانی نداریم.»

این در حالی است که ایران برای شرکت در دور دوم مذاکره با آمریکا خواستار توقف محاصره دریایی بنادر ایرانی شده است.

ارتش آمریکا به دستور آقای ترامپ بعد از آن که دور اول مذاکرات با ایران در پاکستان به نتیجه نرسید، محاصره دریایی و جلوگیری از رفت‌وآمد کشتی‌ها به بنادر ایران را آغاز کرد.

امیرحسین ثابتی، نماینده تندروی مجلس نزدیک به جبهه پایداری، در یک سخنرانی که به نظر می‌رسد در یکی از تجمعات شبانه‌ای باشد که حکومت هر شب برای حامیان خود برگزار می‌کند درباره دسترسی دوباره مردم به اینترنت آب پاکی را روی دست همه می‌ریزد.

در ویدئویی که از بخشی از این سخنرانی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده، ثابتی می‌گوید که «با تصمیم شورای عالی امنیت ملی، فعلا اینترنت قرار نیست باز شود».

او روشن می‌کند که اشاره‌اش به اینترنت بین‌المللی است و با تأکید می‌گوید که رئیس شورای عالی امنیت ملی مسعود پزشکیان، رئیس جمهور، است.

به نظر می‌رسد اشاره او به این باشد که دولت نیز در این تصمیم دخیل بوده است. در هفته‌های گذشته، چند مقام دولتی در مصاحبه‌هایی با تأکید گفته‌اند که با بسته شدن اینترنت به روی مردم مخالف هستند و برای بازگشت آن تلاش می‌کنند.

ثابتی همچنین اذعان می‌کند که حکومت از تشکیل تجمعات غیرحکومتی و دور تازه‌ای از اعتراضات در کشور هراس دارد و برای همین دست به قطعی اینترنت زده است تا از تشکیل (به گفته این نماینده مجلس) «هسته‌های شورش» جلوگیری کند.

او برای اثبات ادعای خود به دور اخیر اعتراضات در ایران در زمستان اشاره می‌کند که در روزهای ۱۸ و ۱۹ دی‌ماه به کشتار هزاران معترض در چندین شهر ایران ختم شد.

در حالی ۶۴ روز از قطعی اینترنت برای مردم عادی در کشور می‌گذرد که میلیون‌ها نفر در ایران با استفاده از شبکه‌های اجتماعی روزگار می‌گذرانند، و داشتن اینترنت در عصر حاضر یکی از حقوق بشر همچون حق آزادی بیان به شمار می‌رود.

پیشتر یک مقام دولتی گفته بود که «برخی در ایران» می‌گویند که مردم نیازی به اینترنت بین‌المللی ندارند.

تمام افراد نزدیک به حکومت از جمله اعضای شورای عالی امنیت ملی و نمایندگان مجلس همچون امیرحسین ثابتی خود از اینترنت بدون فیلتر برخوردارند.