عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، با اشاره به افزایش درخواستها برای تغییر دکترین هستهای ایران، گفت استدلال طرفداران این تغییر «منطق قوی» دارد، زیرا عضویت در پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای و نظارتهای بینالمللی نتوانسته مانع حمله به تأسیسات هستهای ایران شود.
منظور از تغییر دکترین هستهای ایران، تجدیدنظر در سیاست رسمی خودداری از ساخت سلاح اتمی است؛ تغییری که میتواند راه را برای حرکت به سوی تولید بمب اتم و خروج احتمالی از پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای باز کند.
عراقچی در مصاحبهای با روزنامه دولتی ایران که روز شنبه ۳۰ آبان منتشر شد، بحث درباره تغییر دکترین هستهای کشور را موضوعی «کاملاً جدی و راهبردی» توصیف کرد و گفت هم طرفداران حفظ سیاست کنونی و هم موافقان تغییر آن، استدلالهای محکمی دارند.
او افزود: «من معتقدم نباید تصور کنیم کسانی که خواهان تغییر دکترین هستند، منطق سستی دارند؛ آنها هم منطق قویای دارند.»
وزیر خارجه جمهوری اسلامی توضیح داد که از دیدگاه موافقان تغییر دکترین، عضویت ایران در پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای، قرار داشتن تأسیسات هستهای زیر نظارت آژانس بینالمللی انرژی اتمی و پایبندی به تعهدات نظارتی، نتوانسته از این تأسیسات در برابر حملات آمریکا و اسرائیل محافظت کند.
با این حال، او هشدار داد که خروج از چارچوب کنونی و تغییر دکترین نیز پیامدهای مهمی خواهد داشت.
در ماههای گذشته، شماری از مقامهای امنیتی و نمایندگان تندرو مجلس خواستار خروج ایران از پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای و حتی حرکت به سوی دستیابی به «بازدارندگی هستهای» شدهاند.
این پیمان که از سال ۱۹۷۰ به اجرا درآمد، کشورهای فاقد سلاح هستهای عضو، از جمله ایران، را از ساخت یا دستیابی به این تسلیحات منع میکند، اما حق استفاده صلحآمیز از انرژی هستهای را برای آنها به رسمیت میشناسد.
عراقچی در پاسخ به این پرسش که «آیا مسکو و پکن اساساً از تغییر در دکترین هسته ای ایران حمایت میکنند یا ترجیح می دهند تهران در چارچوب سیاست هستهای فعلی باقی بماند؟»ُ گفت: «روسیه و چین هم در این زمینه مواضع مخالفی دارند.»
خبرگزاری فرانسه این سخنان را به معنای مخالفت هر دو کشور با تغییر دکترین هستهای ایران تعبیر کرده است، هرچند از عبارت بهکاررفته توسط عراقچی بهروشنی مشخص نیست که منظور او مخالفت هر دو کشور با تغییر سیاست کنونی است یا اختلاف نظر میان آنها.
روسیه و چین هر دو توافقنامههای همکاری راهبردی با جمهوری اسلامی دارند.
وزیر خارجه ایران در عین حال تأکید کرد: «تا این لحظه، دکترین ما تغییری نکرده و مواضع رسمی ما همچنان همان مواضع قبلی است.»
مقامهای جمهوری اسلامی همچنان به فتوای علی خامنهای، رهبر پیشین جمهوری اسلامی، درباره ممنوعیت ساخت سلاحهای کشتار جمعی از جمله سلاح هستهای استناد میکنند. مجتبی خامنهای، جانشین او، تاکنون حکمی در نقض این فتوا صادر نکرده است.
عراقچی در بخش دیگری از این مصاحبه درباره سرنوشت ذخایر اورانیوم غنیشده ایران گفت امکان دستیابی به راهحلی مورد توافق وجود دارد، اما خروج این مواد از کشور از خطوط قرمز تهران است.
آژانس بینالمللی انرژی اتمی برآورد کرده بود که ایران پیش از حملات خرداد ۱۴۰۴، حدود ۴۴۱ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد در اختیار داشت؛ سطحی که فاصله فنی نسبتاً اندکی با غنای حدود ۹۰ درصد مورد نیاز برای ساخت سلاح هستهای دارد.
با این حال، آژانس به دلیل محدودیتهای بازرسی و دسترسی نداشتن به تأسیسات هستهای آسیبدیده، از سرنوشت این ذخایر اطلاع دقیقی ندارد.
این نهاد هفته گذشته بار دیگر از ایران خواست گامهایی برای ازسرگیری بازرسی از تأسیسات کلیدی هستهای بردارد و تأکید کرد که چنین دسترسیهایی برای راستیآزمایی فعالیتهای هستهای ایران ضروری است.