همایون فلکشاهی، رئیس گروه تحلیل دادههای نفت خام در موسسه کپلر، در گفتوگو با رادیوفردا گفت محاصره دریایی ایران از سوی ایالات متحده «تاکنون به صورت جدی انجام شده» و افزود که «به خاطر این محاصره، ایران دیگر توانایی صادرات نفت را ندارد و در میانمدت این توانایی تقریباً به صفر میرسد».
او افزود: «درست است که تعدادی نفتکش خالی هنوز در خلیج فارس و خلیج مکران هستند، اما چون تا بهحال محاصره به صورت جدی انجام شده و هیچ نفتکشی ما مشاهده نکردهایم که بتواند از خط محاصره عبور کند و به سمت بازارهای آسیایی برود، در نهایت وقتی این ذخیرهسازی شناورها به انتها برسد طبیعتاً نفتی که در داخل تولید میشود باید در خشکی ایران ذخیره شود و چون میزان آن هم محدود است شرکت ملی را وادار به کاهش تولید میکند».
همایون فلکشاهی توضیح داد که «کاهش تولید هم یک موضوع پیچیده، فنی و هزینهبر است. اگر محاصره ادامه پیدا کند درآمد میتواند از دو سه یا ماه آینده به صفر برسد».
موضوع تعداد نفتکشهای باقیمانده برای ذخیرهسازی
رئیس گروه تحلیل دادههای نفت خام کپلر در ادامه به رادیوفردا گفت: «حدود ۱۸ نفتکش خالی، که سابقهٔ حمل نفت ایران را دارند، در حال حاضر یا در خلیج فارس یا در خلیج مکران هستند یعنی قبل از دایرهٔ محاصره».
به گفته او، این نفتکشها توان ذخیره کردن «کمی بیش از ۳۰ میلیون بشکه» را دارند.
همایون فلکشاهی توضیح داد که «از این ۱۸ نفتکش انگار سه یا چهار فروند توانستهاند اخیراً از محاصره عبور کنند، یعنی از آبهای شرق، مثلاً در دریای عرب توانستهاند عبور کنند و بیایند وارد خلیج مکران بشوند و در نهایت میتوانند بروند به سمت خلیج فارس».
او گفت: «هفته پیش که کپلر گزارش کرده بود حدود هفت نفتکش در این منطقه بودهاند به این دلیل بود که بقیه نفتکشها سیگنالهای خود را خاموش کرده بودند و ردیابی آنها دشوار بود».
بهگفتهٔ این تحلیلگر، در خشکی برای ایران حدود ۴۰ میلیون بشکه ظرفیت ذخیرهسازی وجود دارد، اما با توجه به اینکه بخشی از آن به حوزهٔ مهار گاز اختصاص دارد، میزان واقعی ذخیرهسازی مازاد نفت خام نزدیک به ۲۵ میلیون بشکه برآورد میشود؛ رقمی که معادل حدود ۱۰ تا ۱۲ روز صادرات نفت خام است.
فلکشاهی افزود: با احتساب حدود ۳۰ میلیون بشکه ذخیرهسازی شناور، مجموع ظرفیت به حدود ۵۰ میلیون بشکه میرسد، هرچند محدودیتهای لجستیکی و فرسودگی تأسیسات، استفادهٔ کامل از این ظرفیت را دشوار کرده است.
او همچنین تأکید کرد که وجود نفت در مخازن شناور بهمعنای امکان فروش کامل آن نیست.
بهگفتهٔ وی، در شرایط «فشار حداکثری» ایالات متحده، حتی در صورت فروش بخشی از این محمولهها، مشخص نیست چه میزان از درآمد آن در دسترس ایران قرار گیرد.
این تحلیلگر میافزاید که محاصرهٔ اقتصادی اخیر «قواعد بازی را تغییر داده» و فشار قابلتوجهی بر بخش انرژی ایران وارد کرده است. بهگفتهٔ او، اگر این وضعیت طی یک تا دو ماه آینده ادامه یابد، اقتصاد ایران با دشواریهای بیشتری روبهرو خواهد شد و احتمال کاهش شدید، حتی نزدیک به صفر شدن، درآمدهای نفتی مطرح است.
گزارش قبلی کپلر
در گزارشی قبلی، خبرگزاری بلومبرگ بر اساس دادههای شرکت کپلر گزارش داد ایران بهسرعت با کاسته شدن از ظرفیت ذخیرهسازی نفت خام خود مواجه است و ظرفیت ذخیرهسازی نفت استفادهنشدهٔ ایران از نظر زمانی به ۱۲ تا ۲۲ روز یا کمتر کاهش یافته است.
تحلیلگران کپلر روز سهشنبه هشتم اردیبهشت گفتهاند که کاهش ظرفیت ذخیرهسازی نفت خام ایران میتواند منجر به کاهش تولید نفت آن به میزان یک و نیم میلیون بشکهٔ دیگر در روز تا اواسط ماه آیندهٔ میلادی (حدود ۱۵ روز دیگر) شود.
در این صورت، مجموع تولید روزانهٔ نفت ایران به حدود یک میلیون و ۲۰۰ هزار تا یک میلیون و ۳۰۰ هزار بشکه در روز کاهش خواهد یافت.
کپلر یک شرکت تحلیلی دادهمحور در حوزهٔ انرژی و کشتیرانی جهانی است که با رصد جریان محمولهها، اطلاعات دقیقی از بازارهای نفت و گاز ارائه میدهد.
بلومبرگ میگوید صادرات نفت خام ایران از زمانی که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، دستور اعمال محاصرهٔ دریایی بنادر ایران را داد، بهشدت کاهش یافته است.
بر اساس دادههای کپلر، ایران در ماه مارس بهطور متوسط حدود یک میلیون و ۸۵۰ هزار بشکه نفت در روز صادرات داشت. این رقم از زمان اعمال محاصره از ۲۴ فروردین به این سو به حدود ۵۶۷ هزار بشکه در روز کاهش یافته است.
محققان کپلر در گزارش جدید خود گفتهاند که بارگیری نفت خام ایران در نفتکشها از زمان اعمال محاصرهٔ ایالات متحده تقریباً ۷۰ درصد کاهش یافته است.
در گزارشی که بلومبرگ به نقل از کپلر منتشر کرده است، آمده که با وجود چشمانداز وخیم تولید نفت ایران، جمهوری اسلامی احتمالاً تا چند ماه فشار مالی را بهطور کامل احساس نخواهد کرد.
بهگفتۀ کپلر، تأثیر محاصرهٔ دریایی بر درآمدهای ایران حدود سه تا چهار ماه دیگر دیده خواهد شد.
وال استریت جورنال نیز در گزارشی که بر اساس دادههای شرکت کپلر منتشر کرد، به افزایش میزان نفت انبارشده در مخازن خشکی ایران اشاره کرده و میگوید این میزان در هفتههای اخیر که محاصرهٔ دریایی جریان داشته، به حدود ۴۹ میلیون بشکه رسیده است.
این در حالی است که بهگزارش کپلر، ظرفیت کل ذخیرهسازی نفت ایران در خشکی بین ۸۶ تا ۹۵ میلیون بشکه است.
اسکات بِسِنت، وزیر خزانهداری آمریکا، هفتهٔ گذشته اعلام کرد که نیروی دریایی آمریکا به محاصرهٔ بنادر ایران ادامه خواهد داد و این اقدام مستقیماً منابع اصلی درآمدی جمهوری اسلامی را هدف قرار میدهد.
او در پیامی در شبکهٔ اجتماعی ایکس نوشت: با ادامه این محاصره، «ظرف چند روز، مخازن جزیرۀ خارگ پر خواهد شد و چاههای نفتِ آسیبپذیر ایران از مدار تولید خارج میشوند».
حدود ۹۰ درصد صادرات نفت ایران از پایانهٔ جزیرهٔ خارگ صورت میگیرد و بهگفتۀ اسکات بسنت، پر شدن ظرفیت در این پایانه، میتواند به توقف اجباری تولید در چاههای نفتی ایران منجر شود.
محاصرهٔ دریایی بنادر جنوبی ایران چند روز پس از آتشبس و شکست مذاکرات ایران و آمریکا در اسلامآباد بر سر پایان جنگ آغاز شد.
تنگهٔ هرمز که از زمان شروع جنگ در ۹ اسفند ۱۴۰۴ توسط ایران عملاً مسدود شده است، همچنان با محدودیت شدید عبور و مرور روبهرو است و در مقابل، آمریکا نیز از ۲۴ فروردین مانع عبور نفتکشهای مرتبط با ایران از منطقهٔ تحت محاصره شده است.
بهرغم تلاشهای دیپلیماتیک گسترده، هنوز هیچ چشماندازی برای دور دیگری از مذاکرات ایران و آمریکا وجود ندارد و تازهترین پیشنهاد حکومت جمهوری اسلامی برای بازگشایی تنگهٔ هرمز بهازای رفع محاصره نیز هنوز مورد پذیرش آمریکا قرار نگرفته است.