در پی گفتوگوی نمایندگان لبنان و اسرائیل که روز سهشنبه ۲۵ فروردین با میانجیگری آمریکا در واشینگتن انجام شد، دو کشور با برگزاری مذاکرات مستقیم موافقت کردند.
مارکو روبیو وزیر خارجۀ ایالات متحده، این گام را «فرصتی تاریخی» برای صلح توصیف کرد. با وجود این اما، چشمانداز دستیابی به توافق کلی در جریان این مذاکرات هنوز مبهم است.
نعیم قاسم، رهبر حزبالله در آستانۀ گفتوگوهای سهشنبه، خواستار لغو آن شده بود. او این مذاکرات را «بیفایده» خوانده و تأکید کرده بود که چنین تصمیمی نیازمند اجماع داخلی در لبنان است.
حزبالله که در حال جنگ با اسرائیل است، یک گروه شبهنظامی و در عین حال یک حزب سیاسی است که بر بخشهای زیادی از جنوب لبنان تسلط دارد. این گروه از سوی ایالات متحده بهعنوان یک سازمان تروریستی شناخته میشود، اما اتحادیه اروپا تنها شاخهٔ نظامی آن را تروریستی میداند. حزب سیاسی حزبالله در پارلمان لبنان نمایندگانی هم دارد.
پیشتر، ۲۲ فروردین، نواف سلام، نخستوزیر لبنان، نیز در پی فشار حزبالله، اعلام کرده بود که سفر خود به ایالات متحده را لغو کرده است.
لبنان ۱۱ اسفند پارسال، پس از حملهٔ حزبالله به اسرائیل، به جنگ گستردهٔ منطقهای مرتبط با ایران کشیده شد.
از آن زمان، علیرغم درخواستهای بینالمللی، حملات اسرائیل، از جمله حملهای بسیار سنگین به بیروت در ۱۹ فروردین، بیش از دو هزار نفر را کشته و بیش از یک میلیون نفر را آواره کرده است. طی این مدت، نیروهای زمینی اسرائیل نیز به جنوب لبنان وارد شدهاند.
در نشست سهشنبه که نخستین تماس مستقیم لبنان و اسرائیل از بیش از سه دهۀ پیش بود، در کنار مارکو روبیو به عنوان میزبان، سفیران اسرائیل و لبنان در واشینگتن و نیز سفیر آمریکا در بیروت هم شرکت داشتند.
دیپلمات ارشد ایالات متحده در زمان خوشآمدگویی به نمایندگان دو کشور، با اشاره به پیچیدگی روند صلح به دلیل «دههها تاریخ پر آشوب»، تأکید کرد که هماکنون «فرصتی تاریخی» بهدست آمده است.
مارکو روبیو گفت: «امروز این امید وجود دارد که بتوانیم چارچوبی را مشخص کنیم که بر اساس آن بتوان صلحی پایدار را برای حالا و آینده شکل داد».
ژوزف عون رئیسجمهور لبنان هم ابراز امیدواری کرده بود که گفتوگوهای سهشنبه، «آغازی بر پایان رنج مردم لبنان» باشد.
یک سخنگوی وزارت خارجۀ آمریکا در پایان نشست سهشنبه، ضمن «پربار» خواندن مذاکرات، گفت که «همۀ طرفها بر سر آغاز مذاکرات مستقیم در زمان و مکانی که پس از هماهنگی اعلام خواهد شد، توافق کردند».
یخییل مایکل لیتر سفیر اسرائیل در واشینگتن هم از روند گفتوگوهای دو طرف ابراز خشنودی کرد. او در جمع خبرنگاران گفت: «متوجه شدیم که هر دو کشور در زمینۀ لزوم آزادسازی لبنان از دست حزبالله توافق داریم».
ندی حماده معَوَض سفیر لبنان در آمریکا هم با صدور بیانیهای، گفتوگوها را «سازنده» خواند؛ اما خاطرنشان کرد که خواستار برقراری یک آتشبس شده و در کنار موضوعاتی دیگر، بر لزوم «احترام به تمامیت ارضی لبنان و حق حاکمیت ملی این کشور بر همۀ اراضی لبنان» تأکید کرده است.
در حال حاضر بخشهایی از جنوب لبنان در اشغال نیروهای اسرائیلی است و دولت اسرائیل میگوید تا زمانی که حزبالله خلع سلاح نشود، حاضر به برقراری آتشبس نیست.
شوش بدروسیان، سخنگوی دولت اسرائیل، دوشنبه ۲۴ فروردین به خبرنگاران گفت: «این گفتوگو میان اسرائیل و لبنان... با هدف خلعسلاح سازمان تروریستی حزبالله، خارج کردن آن از لبنان و برقراری روابط صلحآمیز میان دو کشور انجام میشود.»
او افزود: «ما دربارهٔ آتشبس با حزبالله گفتوگو نخواهیم کرد، زیرا این گروه همچنان حملات کوری علیه اسرائیل و غیرنظامیان ما انجام میدهد.»
گیدئون سعر وزیر خارجۀ اسرائیل هم، ضمن تأکید بر اینکه کشورش بهدنبال «صلح و عادیسازی روابط با کشور لبنان» است، حزبالله را مانع اصلیای توصیف کرد که باید برایش فکری شود.
همزمان با برگزاری نشست سهشنبه، وزرای خارجۀ ۱۷ کشور، از جمله بریتانیا و فرانسه از هر دو کشور خواستند که از این فرصت برای برقراری امنیت پایدار در منطقه استفاده کنند.
مقام دفاعی اسرائیل: «انتظارات پایین است»
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، شنبه ۲۲ فروردین گفت: «ما خواستار برچیده شدن سلاحهای حزبالله هستیم و یک توافق صلح واقعی میخواهیم که برای نسلها پایدار باشد.»
در همین حال، دیپلماتهای آمریکایی در روزهای اخیر در موقعیت دشواری در قبال درگیری لبنان قرار گرفتهاند، زیرا نگراناند این موضوع به مذاکرات با ایران آسیب بزند؛ مذاکراتی که در روزهای ۲۲ و ۲۳ فروردین در پاکستان به نتیجهٔ ملموسی نرسید.
دولت دونالد ترامپ بر خلعسلاح حزبالله تأکید دارد، اما در عین حال بر احترام به تمامیت ارضی و حاکمیت لبنان و نیز حفظ حقوق اسرائیل پافشاری میکند؛ مواضعی که در ظاهر بهسختی با هم قابل جمع هستند.
یک مقام پیشین دفاعی اسرائیل که خواست نامش فاش نشود، به خبرنگاران گفت: «برای تصور اینکه مسائل میان اسرائیل و لبنان روز سهشنبه در واشینگتن حل شود، به میزان زیادی تخیل و خوشبینی نیاز است» و افزود: «انتظارات پایین است.»
او همچنین گفت: «رسیدن به هرگونه توافق بسیار دشوار خواهد بود و اسرائیل یک منطقهٔ حائل در شمال ایجاد خواهد کرد، بسیار شبیه آنچه در غزه داریم.»
بر اساس نظرسنجی مؤسسهٔ دموکراسی اسرائیل که نتایج آن روز دوشنبه منتشر شد، ۸۰ درصد از اسرائیلیهای یهودی «معتقدند که اسرائیل باید به جنگ در لبنان علیه حزبالله ادامه دهد، صرفنظر از تحولات مربوط به ایران، حتی اگر این امر به تنش با دولت آمریکا منجر شود.»
حزبالله در ۱۱ اسفند ۱۴۰۴ در واکنش به کشته شدن علی خامنهای، رهبر پیشین جمهوری اسلامی که در روز نخست عملیات مشترک اسرائیل و آمریکا در ۹ اسفند کشته شد، به اسرائیل حمله کرد.
اسرائیل نیز در پاسخ، حملات هوایی گسترده و مرگباری را در سراسر لبنان انجام داد و عملیات زمینی در جنوب این کشور را آغاز کرده است.
