ادامه مراسم تشییع خامنهای؛ غیبت مجتبی و تدابیر شدید امنیتی
نخستین روز مراسم ششروزه تشییع علی خامنهای در تهران با تدابیر شدید امنیتی، تعطیلی سراسری روز یکشنبه و حضور هواداران عزادار حکومت به پایان رسید، اما مجتبی خامنهای، جانشین او، در انظار عمومی دیده نشد.
همزمان رسانههای حکومتی از حضور هیئتهایی از حماس، حزبالله لبنان، حوثیهای یمن و دیگر گروههای مورد حمایت جمهوری اسلامی در مراسم خبر دادند و گزارشها حاکی است که نمایندگان گروه حماس و حزبالله با عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، نیز دیدار کردهاند.
گروه افراطی حماس توسط آمریکا و اتحادیه اروپا در فهرست تروریستی قرار دارد. حزبالله لبنان از سوی آمریکا یک سازمان تروریستی شناخته شده اما اتحادیه اروپا تنها شاخهٔ نظامی آن را تروریستی میداند.
حضور این گروههای لبنانی، فلسطینی و یمنی در این مراسم درحالی است که از بسیاری از مقامهای پیشین حکومت جمهوری اسلامی و چهرههای دارای اختلافنظر با علی خامنهای برای حضور در مراسم دعوت نشده است و محمدعلی ابطحی، رئیس دفتر پیشین محمد خاتمی، در پیامی در شبکههای اجتماعی به همین موضوع انتقاد کرده است.
او با انتقاد از نحوه برگزاری مراسم، نوشته است که به باور او این مراسم میتوانست «مهمترین فرصت تاریخی برای نمایش انسجام داخلی» باشد.
در حالی که برخی تحلیلگران حضور احتمالی مجتبی خامنهای در مراسم نماز بر پیکر پدرش را برای تثبیت جایگاه رهبری او مهم میدانند، هنوز مشخص نیست چه کسی نماز میت را اقامه خواهد کرد.
ترامپ در گفتوگو با پوتین و زلنسکی درباره اوکراین، ایران و نشست ناتو رایزنی کرد
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، روز شنبه در تماسهای تلفنی جداگانه با ولادیمیر پوتین و ولودیمیر زلنسکی، علاوه بر جنگ اوکراین، درباره ایران و تحولات خاورمیانه نیز گفتوگو کرد.
به گفته یوری اوشاکوف، دستیار سیاست خارجی کرملین، ترامپ و پوتین در تماس ۸۵ دقیقهای خود، با توجه به نشست آتی آنکارا، درباره راههای حلوفصل جنگ اوکراین و همچنین ایران و خاورمیانه رایزنی کردند.
ولودیمیر زلنسکی نیز تماس خود با ترامپ را «بسیار خوب» توصیف کرد و گفت دو طرف درباره وضعیت جبهههای جنگ، تلاشهای دیپلماتیک و چشمانداز پایان جنگ گفتوگو کرده و توافق کردهاند این رایزنیها را در حاشیه نشست ناتو ادامه دهند.
قرار است سران و هیئتهای ۳۲ کشور از روز سهشنبه برای شرکت در نشست ناتو در آنکارا گرد هم آیند. کرملین نیز اعلام کرد پوتین در این تماس مدعی پیشروی نیروهای روسیه در میدان نبرد شده است، هرچند گزارشها حاکی است که جبهههای جنگ در ماههای اخیر تغییر چشمگیری نداشته و مذاکرات صلح نیز همچنان در بنبست قرار دارد.
ترامپ: میتوانیم همه مقامهای ایرانی را در مراسم خامنهای بکشیم اما این کار را نمیکنیم
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، روز شنبه در گفتوگو با وبسایت اکسیوس گفت که ایالات متحده میتواند تمام مقامهای جمهوری اسلامی که در مراسم تشییع علی خامنهای شرکت کردهاند، از بین ببرد اما چنین کاری نمیکند.
او در این مصاحبه تلفنی گفته است: «همهشان آنجا هستند. با یک شلیک [میتوانیم همهشان را از بین ببریم]، اما این کار را نمیکنیم، چون در آن صورت دیگر کسی برای مذاکره نخواهیم داشت.»
ترامپ با اشاره به اینکه مقامهای ایرانی «التماس میکنند که توافقی حاصل شود»، اعلام کرد طرفین تصمیم گرفتهاند تا پایان مراسم و رویدادهای مرتبط با تشییع جنازه رهبر سابق جمهوری اسلامی، مذاکرات را به مدت یک هفته متوقف کنند.
او افزود که در این مدت، هیچیک از دو طرف به سمت دیگری شلیک نخواهد کرد.
ترامپ در سخنرانی خود در مراسم دویستوپنجاهمین سالگرد استقلال آمریکا که شامگاه جمعه به وقت تهران برگزار شد، گفته بود بهدلیل مراسم تشییع رهبر کشتهشدهٔ جمهوری اسلامی، «یک هفته» به مقامات تهران فرصت داده است.
اکسیوس به نقل از رئیسجمهور آمریکا نوشته که از دیدن اشک ریختن برخی ایرانیها در مراسم تشییع جنازه شگفتزده شده است، زیرا تصور میکرد مردم ایران از خامنهای متنفر هستند.
ترامپ افزود: «شاید هم اشکهایشان ساختگی باشد.»
تأیید دیدار قریبالوقوع با نتانیاهو
دونالد ترامپ همچنین تأیید کرد که بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، از او درخواست کرده است که در کاخ سفید دیدار کنند و این دیدار ممکن است به محض بازگشت ترامپ از نشست ناتو، حتی در هفته آینده برگزار شود.
ترامپ با اشاره به خود گفت: «رابطه خیلی خوبی با هم داریم. [نتانیاهو] میداند رئیس چه کسی است.»
دفتر بنیامین نتانیاهو روز جمعه اعلام کرد که او با رئیسجمهور آمریکا گفتوگو کرده و دو طرف توافق کردهاند که بهزودی در ایالات متحده با یکدیگر دیدار کنند.
دادههای کشتیرانی حاکی از انصراف هشت کشتی از عبور از تنگه هرمز است
دادههای رهگیری کشتیها نشان میدهد که چندین شناور که روز شنبه و با حرکت در امتداد سواحل عمان قصد عبور از تنگه هرمز را داشتند، بهطور ناگهانی مسیر خود را تغییر داده و بازگشتهاند.
شبکه خبری سیانان بر اساس دادههای «مرینترفیک» اعلام کرد دستکم پنج شناور شامل دو کشتی حمل خودرو، یک نفتکش حامل مواد شیمیایی، یک نفتکش فرآوردههای نفتی و یک کشتی فلهبر، صبح شنبه با انجام چندین چرخش تند از ادامه مسیر خود منصرف شدند.
مقامهای جمهوری اسلامی تأکید میکنند که کشتیها برای عبور از تنگه هرمز باید از ایران مجوز دریافت کنند و تنها از مسیرهای تعیینشده عبور کنند. تهران همچنین به اعلام آمادگی بریتانیا و فرانسه برای همکاری با عمان و همچنین تشکیل یک مأموریت نظامی چندملیتی با هدف حفاظت از کشتیرانی در تنگه هرمز واکنتش تندی نشان داده است
بهطور معمول، حدود یکپنجم نفت و گاز طبیعی مایع جهان از این آبراه عبور میکند. با این حال، شمار فزایندهای از کشتیها در حال استفاده از مسیری نزدیک به سواحل عمان هستند؛ روندی که میتواند اهرم نفوذ ایران بر این آبراه را تضعیف کند.
بر اساس گزارش سیانان، دستکم سه کشتی دیگر شامل دو شناور حامل مواد شیمیایی و یک کشتی فلهبر که در ابتدا تقریباً همزمان با سایر شناورها مسیر خود را تغییر داده بودند، در ساعات بعد از مسیر نزدیکتر به ساحل ایران از تنگه هرمز عبور کردند.
سفیر ایران در چین: کشورهای «دوست» در دریافت خدمات تنگه هرمز مشمول شرایط ویژه خواهند شد
سفیر جمهوری اسلامی ایران در چین اعلام کرد تهران پس از پایان دوره ۶۰ روزه توافق اولیه با آمریکا، برای کشتیهای عبوری از تنگه هرمز هزینه خدمات دریافت خواهد کرد، اما کشورهای «دوست» از شرایط ویژه برخوردار خواهند شد
عبدالرضا رحمانی فضلی روز شنبه در «مجمع جهانی صلح» در پکن گفت ایران همراه با عمان در حال تدوین سازوکارهای جدید برای تردد در تنگه هرمز است. او تأکید کرد مبالغ دریافتی «عوارض عبور» نخواهد بود، بلکه هزینه خدماتی مانند تأمین امنیت مسیر، نظارت بر عبور کشتیها و رسیدگی به پیامدهای زیستمحیطی تردد دریایی است.
رحمانی فضلی همچنین گفت کشورهایی که در دوران جنگ از ایران حمایت کردهاند، در این سازوکار جدید از «رفتار ویژه» برخوردار خواهند شد.
بر اساس توافق اولیه ایران و آمریکا برای پایان دادن به جنگ، کشتیهای تجاری به مدت ۶۰ روز بدون پرداخت هزینه از تنگه هرمز عبور میکنند، اما وضعیت پس از پایان این دوره هنوز مشخص نشده است. واشینگتن پیشتر با دریافت هرگونه هزینه برای عبور کشتیها از این آبراه راهبردی مخالفت کرده بود.
گردهمایی ایرانیان در نقاط مختلف جهان در اعتراض به توافق آمریکا با ایران
ایرانیان در شهرهای مختلف جهان روز شنبه ۱۳ تیر به فراخوان شاهزاده رضا پهلوی در مقابل سفارتخانهها و کنسولگریهای ایالات متحده گرد هم آمدند تا به توافق آمریکا و ایران اعتراض کنند.
شرکتکنندگان در این تجمعها، که همزمان با مراسم تشییع علی خامنهای در ایران برگزار میشود، تصاویری از کشتهشدگان اعتراضات دی ماه را به همراه داشتند.
آنها همچنین شعارهایی در حمایت از آقای پهلوی و در مخالفت با نظام جمهوری اسلامی سردادند.
اعلام نام علی عظمایی به عنوان فرمانده جدید نیروی دریایی سپاه
رسانههای ایران روز شنبه بیانیه نیروی دریایی سپاه پاسداران به مناسبت تشییع جنازه رهبر جمهوری اسلامی را منتشر کردهاند که در آن نام علی عظمایی به عنوان فرمانده جدید این نیرو اعلام شده است.
فرمانده سابق نیروی دریایی سپاه علیرضا تنگسیری بود که اسرائیل روز ششم فروردین و در جریان جنگ ۴۰ روزه اعلام کرد در حمله هوایی این کشور کشته شده است. نیروهای مسلح جمهوری اسلامی چند روز بعد این خبر را تأیید کرد.
وزیر دفاع اسرائیل تنگسیری را «مسئول مستقیم عملیات مینگذاری و تلاشها برای مسدود کردن تنگه هرمز» معرفی کرده بود.
سپاه پاسداران به شکل رسمی خبر انتصاب عظمایی به عنوان فرمانده جدید این نیرو را اعلام نکرده بود. او در زمان فرماندهی تنگسیری، جانشین فرمانده نیروی دریایی سپاه بود.
در جریان حملات آمریکا و اسرائیل طی جنگ ۴۰ روزه، علاوه بر علی خامنهای، رهبر سابق، دهها مقام سیاسی و فرمانده ارشد نظامی جمهوری اسلامی کشته شدند.
روز یکشنبه در سراسر ایران تعطیل اعلام شد
هیئت دولت جمهوری اسلامی روز شنبه اعلام کرد به دلیل «درخواستهای متعدد» استانهای کشور، روز یکشنبه ۱۴ تیر در سراسر ایران تعطیل رسمی خواهد بود.
پیش از این برای برگزاری مراسم تشییع علی خامنهای،رهبر جمهوری اسلامی، تنها تهران در روزهای شنبه، یکشنبه و سهشنبه تعطیل و روز دوشنبه در سراسر کشور تعطیل اعلام شده بود. قرار بود شهرهای قم و مشهد نیز بهترتیب در روزهای سهشنبه و پنجشنبه این هفته تعطیل باشند.
رسانههای ایران به نقل از هیئت دولت نوشتهاند در پی درخواستها برای «فراهم شدن امکان حضور مردم» استانهای مختلف در مراسم تشییع علی خامنهای، تعطیلی روز یکشنبه سراسری خواهد بود.
بر اساس اعلام ستاد برگزاری این مراسم، قرار است اقامه نماز بر پیکر رهبر سابق جمهوری اسلامی صبح روز یکشنبه در تهران برگزار شود.
گزارشها حاکی از اعمال تدابیر امنیتی شدید در تهران از صبح روز شنبه است. مراسم «ادای احترام» مسئولان داخلی و خارجی به پیکر علی خامنهای روز جمعه در مصلای تهران برگزار شده بود.
ترامپ میگوید بهدلیل تشییع خامنهای «یک هفته» به مقامات تهران فرصت داده است
دونالد ترامپ اعلام کرد بهدلیل مراسم تشییع جنازهٔ علی خامنهای، رهبر کشتهشدهٔ جمهوری اسلامی، «یک هفته» به مقامات تهران فرصت داده است.
رئیسجمهور آمریکا در سخنرانی خود در مراسم دویستوپنجاهمین سالگرد استقلال آمریکا که شامگاه جمعه ۱۲ تیر به وقت تهران برگزار شد، گفت: «ایران را بهشدت در هم کوبیدیم. آنها برای توافق بیتاباند. بهشدت میخواهند به توافق برسند. ما بهخاطر مراسم تشییع، یک هفته به آنها فرصت دادیم، چون آدمهای خوبی هستیم.»
آخرین مرحله از مذاکرات ایران و آمریکا روز دهم تیرماه در دوحه، پایتخت قطر، در قالب «مذاکرات فنی» برگزار شد. این مذاکرات با میانجیگری پاکستان و قطر برای اجرای تفاهمنامهٔ ایران و آمریکا انجام میشود.
رئیسجمهور آمریکا پس از برگزاری مذاکرات چهارشنبه از آن ابراز رضایت کرد و گفت این روند «بسیار خوب» پیش میرود.
حکومت ایران برای برگزاری مراسم تشییع جنازهٔ علی خامنهای بهطور گسترده در چندین شهر و بهمدت شش روز برنامهریزی کرده است، با این حال، هنوز مشخص نیست مجتبی خامنهای، رهبر جدید جمهوری اسلامی که هنوز در انظار عمومی ظاهر نشده، در این مراسم حاضر خواهد شد یا نه.
واکنش تند تهران به بیانیهٔ مشترک بریتانیا و فرانسه درباره تنگه هرمز
در پی اعلام آمادگی بریتانیا و فرانسه برای همکاری با عمان و همچنین تشکیل یک مأموریت نظامی چندملیتی با هدف حفاظت از کشتیرانی در تنگه هرمز، معاون وزیر خارجه جمهوری اسلامی ایران هشدار داد که این آبراه «میدان نمایش نظامی قدرتهای فرامنطقهای نیست.»
کاظم غریبآبادی روز شنبه ۱۳ تیر، ایران را «قدرت مسئول و ضامن امنیت تنگه هرمز» خواند و نسبت به «هر حرکت نظامی در این آبراه حساس» هشدار داد.
او همچنین تأکید کرد که «امنیت هرمز با دولتهای ساحلی است» و افزود: «بحرانسازان مسئول پیامدهای ماجراجویی خود خواهند بود؛ این هشدار جدی است.»
این اظهارات در واکنش به بیانیهٔ مشترک کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، و امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه، مطرح شده است. دو کشور روز شنبه اعلام کردند سلطاننشین عمان با همکاری برای تأمین امنیت کشتیرانی در آبهای سرزمینی خود در تنگهٔ هرمز موافقت کرده و لندن و پاریس نیز آمادهاند مأموریت نظامی چندملیتی گستردهتری را برای حمایت از آزادی کشتیرانی در این آبراه به اجرا بگذارند.
امانوئل مکرون همچنین اعلام کرده است که ناو هواپیمابر «شارل دوگل» به فرانسه بازخواهد گشت، اما تجهیزات مینروبی، دو ناوچه و یک هواپیمای گشت دریایی فرانسه در منطقه باقی میمانند تا در هماهنگی با شرکای این کشور به تأمین امنیت تردد کشتیها در تنگهٔ هرمز کمک کنند.
مراسم تشییع جنازه خامنهای آغاز شد؛ تدابیر شدید امنیتی در مصلای تهران
بامداد شنبه با باز شدن درهای مصلی تهران، مراسم تشییع جنازهٔ علی خامنهای رسماً آغاز شد و تابوت رهبر پیشین جمهوری اسلامی و چهار عضو خانوادهاش در این محل برای بازدید هواداران حکومت در معرض دید قرار گرفت.
خبرگزاری فرانسه مینویسد که شامگاه جمعه، صدها تن از هواداران حکومت از پیش در بیرون مصلای بزرگ تهران منتظر بودند تا این مجموعۀ مذهبی صبح شنبه به روی آنان باز شود.
درحالی که شش روز برای انجام مراسم تشییع جنازهٔ علی خامنهای برنامهریزی شده است، خبرگزاری فرانسه از اعمال تدابیر امنیتی شدید در تهران خبر داده و مینویسد که «راهها بسته شدهاند و انتظار میرود حریم هوایی نیز بسته شود».
بنابر این گزارش، با استقرار نیروهای ضدشورش و برپا شدن موانع امنیتی، محل برگزاری مراسم تشییع علی خامنهای، رهبر کشتهشدهٔ جمهوری اسلامی، شامگاه جمعه «شبیه اردوگاهی مستحکم شده بود»؛ عملیات امنیتی گستردهای در سراسر اطراف محل مراسم اجرا شده و نیروهای مسلح در حالت آمادهباش کامل قرار دارند.
این گزارش میافزاید که برای نزدیک شدن به محل تشییع، بازرسیهای امنیتی سختگیرانه انجام میشود و ورود خودروها تا شعاع بیش از یک کیلومتر از محل مراسم ممنوع است.
همه راههای اطراف نیز شامگاه جمعه، چندین ساعت زودتر از زمان اعلامشده، بسته شد و همین موضوع برخی رانندگان را غافلگیر کرد.
پیکر رهبر کشتهشدهٔ جمهوری اسلامی تا روز دوشنبه برای وداع عمومی هوادارانش قرار خواهد داشت و در آن روز مراسم تشییع در تهران برگزار میشود. روز سهشنبه پیکر به مرکز حوزوی قم منتقل خواهد شد و روز چهارشنبه به شهرهای زیارتی شیعیان در کشور همسایه، عراق، میرود. سپس روز پنجشنبه برای تدفین به زادگاه خامنهای، یعنی مشهد فرستاده میشود.
دیگر بستگانی که در این حملات کشته شدند نیز خاکسپاری خواهند شد، از جمله نوۀ خردسال علی خامنهای.
این رویدادها بهویژه برای یافتن هرگونه نشانهای از پسر و جانشین خامنهای، یعنی مجتبی خامنهای، زیر ذرهبین قرار خواهد گرفت؛ کسی که یک هفته پس از کشته شدن پدرش به عنوان رهبر تعیین شد اما هنوز در انظار عمومی ظاهر نشده است.
مسئولانی که از جنگ جان سالم بهدر بردهاند، روز جمعه «اندوه» خود را نشان دادند؛ از جمله محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس و مذاکرهکنندۀ ارشد در گفتوگوها با آمریکا، که آشکارا اشک میریخت.
در میان مقامات ارشد ایرانی که برای ادای احترام حضور یافتند، احمد وحیدی نیز دیده میشد. او پس از کشته شدن فرماندۀ پیشین سپاه پاسداران در همان حملاتی که منجر به کشته شدن خامنهای شد، به عنوان رئیس این نهاد نظامی منصوب شده بود اما از آن زمان دیده نشده بود.
به گفته تقی رحمانی، فعال حقوق بشر و همسر نرگس محمدی، برنده جایزه صلح نوبل، این مراسم طولانی با این هدف طراحی شده است تا نشان دهد که حکومت پس از جنگ «هنوز پابرجا» است و اقتدار خود را دوباره تثبیت میکند. او در گفتوگو با رادیو اروپای آزاد گفت که این مراسم همچنین تلاش خواهد کرد تا بر جان باختن دهها هزار ایرانی بهدست حکومت خامنهای سرپوش بگذارد.
دوران حکومت خامنهای با سرکوب، ارعاب، بازداشتها و محدودیتهای شدید سیاسی و اجتماعی همراه بود، امری که سبب شد بخشی از ایرانیان از پایان یافتن فصل آخر این دوران حکومت استقبال کنند. استفاده خامنهای از زور علیه مردم خود، زندانی کردن چهرههای اپوزیسیون حتی در درون خودِ بدنه حاکمیت، و ابراز دشمنی علیه کشورهای مختلف، بهویژه ایالات متحده و اسرائیل، میراث او را به عنوان یک مستبد سختگیر و انعطافناپذیر شکل داد که کشورش را به سوی انزوای بینالمللی هدایت کرد.
در تازهترین مورد، نیروهای امنیتی در آغاز سال جاری سرکوب وحشیانهای را علیه اعتراضات بهراه انداختند که طی آن شمار بسیاری کشته و مجروح شدند.