اعتراضها در آلبانی علیه طرح ساخت یک اقامتگاه لوکس که با جرد کوشنر، داماد دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، مرتبط است، به گونهای غیرمنتظره به یک درگیری علنی میان آلبانی و ایران تبدیل شده است.
هزاران نفر در روزهای اخیر در آلبانی به خیابانها آمدهاند تا به آغاز ساخت این اقامتگاه ۱.۶ میلیارد دلاری در یک تالاب حفاظتشده، محل زیست فلامینگوها، اعتراض کنند.
اجرای این پروژه پس از آن آغاز شد که دولت روند صدور مجوزهای ساختوساز را تسریع کرد و قوانین زیستمحیطی را بهگونهای تغییر داد که ساخت هتلهای پنجستاره در مناطق حفاظتشده مجاز باشد.
در جریان این اعتراضها که بهدلیل حضور فلامینگوهای صورتی در این نوار ساحلی دورافتاده در بالکان «انقلاب فلامینگو» نام گرفته است، ادی راما، نخستوزیر آلبانی، نخستین کسی بود که انگشت اتهام را به سوی تهران گرفت و تهران را به مشارکت در یک «جنگ ترکیبی» مبتنی بر انتشار اطلاعات نادرست متهم کرد.
بهگفتۀ او، حکومت ایران در گسترش این ادعا نقش داشته است که هدف واقعی این پروژه اسکان فلسطینیان غزه در آلبانی است.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجهٔ ایران، در شبکهٔ اجتماعی ایکس به این اظهارات واکنش نشان داد و از راما خواست «آرام باشد». او همچنین راما را به معامله بر سر حاکمیت آلبانی متهم کرد و حتی شعارهای معترضان آلبانیایی مانند «نه به فساد» و «راما برو» را به زبان اصلی نقل کرد.
راما که پیشتر در دفاع از این پروژه گفته بود نگرانیهای معترضان بر پایهٔ «اطلاعات نادرست و گزارشهای کذب» شکل گرفته است، در پاسخ گفت استناد سخنگوی وزارت خارجهٔ ایران به شعارهای مخالفانش که خواهان برکناری او هستند، خود گواه درستی بر ادعای اوست.
نخستوزیر آلبانی روز ۲۰ خرداد در شبکهٔ ایکس نوشت: «در آلبانی، مردم میتوانند بیآنکه نگران زندانی شدن باشند، علیه دولت خود اعتراض کنند، از نخستوزیر انتقاد کنند، خواستار عدالت شوند و برگزاری انتخابات را مطالبه کنند».
راما همچنین خطاب به بقایی نوشت: «آیا همین را میتوان دربارهٔ مردمی گفت که شما ادعا میکنید از طرف آنها سخن میگویید؟»
بقایی نیز در پاسخ از راما خواست «آرام باشد» و «برای هوش و قضاوت مردم خود احترام قائل شود».
فعالان محیط زیست هشدار میدهند که ساخت هتلهای لوکس، ویلاها و دیگر تأسیسات در جزیرهٔ «سازان»، که زمانی پایگاه نظامی بوده و اکنون منطقهای حفاظتشده است، ممکن است به تالابهای حفاظتشدهٔ این منطقه آسیبهای جبرانناپذیری وارد کند.
شرکت آمریکایی «افینیتی پارتنرز»، متعلق به جرد کوشنر که اجرای این پروژه را بر عهده دارد، میگوید این طرح در چارچوب قوانین پیش میرود.
تنشی فراتر از یک جنبش اعتراضی
اما تنش میان تهران و تیرانا بسیار فراتر از یک جنبش اعتراضی دربارهٔ وضعیت یک منطقهٔ طبیعی است.
در سال ۲۰۱۴، آلبانی با حمایت آمریکا به هزاران عضو سازمان مجاهدین خلق ایران پناه داد. این گروه مخالف جمهوری اسلامی در تبعید، مجتمع حفاظتشدهای در نزدیکی شهر دورس ایجاد کرد. تهران، مجاهدین خلق را یک «سازمان تروریستی» میداند و از زمان پذیرش اعضای این گروه توسط آلبانی، همواره به این کشور معترض بوده است.
نقطهٔ اوج این تنشها در سال ۲۰۲۲ بود؛ زمانی که هکرهای مرتبط با حکومت ایران حملات سایبری گستردهای علیه زیرساختهای دولتی آلبانی انجام دادند. در پی آن، ادی راما روابط دیپلماتیک با تهران را قطع کرد. این اقدام نخستین مورد در جهان بود که کشوری بهدلیل یک حملهٔ سایبری چنین تصمیمی میگرفت.
بنابراین، زمانی که اعتراضها آغاز شد و نظریهٔ توطئهآمیز در شبکههای اجتماعی گسترش یافت مبنی بر اینکه آلبانی برای اسکان فلسطینیان واگذار شده است، راما به این نتیجه رسید که همان سناریویی که پیشتر نیز تجربه کرده بود، بار دیگر در حال تکرار شدن است.
تحلیلگران آلبانیایی عمدتاً معتقدند که این اعتراضها واقعی و برخاسته از داخل کشور است، اما هشدار میدهند که بازیگران خارجی، از جمله حکومت ایران، از ادامهٔ این اعتراضها سود میبرند، زیرا این اعتراضها به یکی از جدیترین چالشهای ادی راما در بیش از یک دهه زمامداری او تبدیل شده است.
اتحادیهٔ اروپا، که آلبانی در تلاش برای پیوستن به آن است، این تحولات را زیر نظر دارد و از تیرانا خواسته است قوانین زیستمحیطی خود را با مقررات اتحادیهٔ اروپا هماهنگ کند.
گیوم مرسیه، سخنگوی کمیسیون اروپا در امور گسترش اتحادیه، این هفته گفت: «آلبانی باید از هر اقدامی که میتواند تحقق شروط نهایی این روند را به خطر بیندازد پرهیز کند و ما انتظار داریم مقامهای این کشور بیدرنگ در این باره اقدام کنند».