یک مقام ارشد آمریکایی روز چهارشنبه ۲۷ خرداد متن توافق موقت میان آمریکا و ایران برای توقف جنگ در ایران و بازگشایی تنگه هرمز را برای خبرنگاران قرائت کرد.
این توافق در ۱۴ بند چارچوبی کلی از تفاهم میان دو طرف را ترسیم میکند و بسیاری از دشوارترین مسائل، از جمله نحوه برچیدن برنامه هستهای ایران، را تا زمان دستیابی به توافق نهایی به تعویق میاندازد.
با این حال بعد از امضای این تفاهمنامه بر باز شدن تنگه هرمز و همچنین رفع محاصره دریایی آمریکا علیه بنادر ایرانی تأکید شده است.
این سند همچنین زمینه را برای یک دوره مذاکرات گستردهتر ۶۰ روزه که قرار است روز جمعه در سوئیس آغاز شود، فراهم میکند.
پیشتر اعلام شد که جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، و محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، این سند را به نمایندگی از دو کشور امضا خواهند کرد.
ساعتی پیش، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی روز چهارشنبه از احتمال امضای توافق پایان جنگ توسط روسای جمهوری ایران و آمریکا خبر داد و گفت این مسئله «در حالی بررسی است».
به گزارش رسانههای نزدیک به حکومت ایران، اسماعیل بقائی درباره احتمال امضای یادداشت تفاهم از سوی مسعود پزشکیان و دونالد ترامپ اعلام کرد: «این ایده مطرح است و همچنان در حال بررسی است.»
متن کامل این سند که «یادداشت تفاهم اسلامآباد میان ایالات متحده آمریکا و جمهوری اسلامی ایران» نام دارد، به شرح زیر است:
۱. ایالات متحده آمریکا و جمهوری اسلامی ایران و متحدان آنها در جنگ جاری، با امضای این یادداشت تفاهم، پایان فوری و دائمی عملیات نظامی در تمامی جبههها، از جمله در لبنان، را اعلام میکنند و متعهد میشوند از این پس هیچ جنگ یا عملیات نظامی علیه یکدیگر آغاز نکنند، از تهدید یا استفاده از زور علیه یکدیگر خودداری کنند و تمامیت ارضی و حاکمیت لبنان را تضمین نمایند. توافق نهایی، پایان دائمی جنگ در تمامی جبههها، از جمله در لبنان، و سایر مفاد این بند را تأیید خواهد کرد.
۲. ایالات متحده آمریکا و جمهوری اسلامی ایران متعهد میشوند به حاکمیت و تمامیت ارضی یکدیگر احترام بگذارند و از مداخله در امور داخلی یکدیگر خودداری کنند.
۳. ایالات متحده آمریکا و جمهوری اسلامی ایران متعهد میشوند که ظرف حداکثر ۶۰ روز، که با توافق متقابل قابل تمدید است، دربارهٔ توافق نهایی مذاکره کرده و به آن دست یابند.
۴. بلافاصله پس از امضای این یادداشت تفاهم، ایالات متحده آمریکا روند رفع محاصره دریایی خود و هرگونه اختلال یا مانع علیه جمهوری اسلامی ایران را آغاز خواهد کرد و ظرف ۳۰ روز بهطور کامل به محاصره دریایی پایان خواهد داد. در طول این دوره، تردد کشتیها متناسب با بازگشت حجم ترافیک پیش از جنگ که توسط جمهوری اسلامی ایران احیا میشود، انجام خواهد شد. ایالات متحده آمریکا همچنین متعهد میشود ظرف ۳۰ روز پس از توافق نهایی، نیروهای خود را از مجاورت جمهوری اسلامی ایران خارج کند.
۵. با امضای این یادداشت تفاهم، جمهوری اسلامی ایران با بهکارگیری حداکثر تلاش خود، ترتیبات لازم را برای عبور ایمن کشتیهای تجاری، بدون دریافت هیچ هزینهای و صرفاً برای مدت ۶۰ روز، از خلیج فارس به دریای عمان و بالعکس فراهم خواهد کرد. تردد کشتیهای تجاری بلافاصله آغاز خواهد شد و با توجه به ضرورت رفع موانع فنی و نظامی و همچنین مینروبی توسط جمهوری اسلامی ایران، ظرف ۳۰ روز بهطور کامل برقرار خواهد شد. جمهوری اسلامی ایران با سلطنت عمان دربارهٔ تعیین سازوکار اداره آینده و خدمات دریایی در تنگه هرمز گفتوگو خواهد کرد و این موضوع را با سایر کشورهای ساحلی خلیج فارس، مطابق حقوق بینالملل قابل اجرا و حقوق حاکمیتی کشورهای ساحلی تنگه هرمز، مورد بحث قرار خواهد داد.
۶. ایالات متحده آمریکا متعهد میشود با همکاری شرکای منطقهای، یک برنامه قطعی و مورد توافق طرفین با ارزشی دستکم معادل ۳۰۰ میلیارد دلار آمریکا برای بازسازی و توسعه اقتصادی جمهوری اسلامی ایران تدوین کند. سازوکار اجرای این برنامه به عنوان بخشی از توافق نهایی ظرف ۶۰ روز نهایی خواهد شد. تمامی مجوزها، معافیتها و اجازههای لازم برای انجام تراکنشهای مالی مرتبط توسط ایالات متحده آمریکا صادر خواهد شد.
۷. ایالات متحده آمریکا متعهد میشود تمامی انواع تحریمها علیه جمهوری اسلامی ایران، از جمله قطعنامههای شورای امنیت سازمان ملل متحد، یعنی قطعنامههای شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی، و تمامی تحریمهای یکجانبه آمریکا، اعم از اولیه و ثانویه، را طبق یک جدول زمانی مورد توافق به عنوان بخشی از توافق نهایی لغو کند. جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا اهمیت حیاتی موضوع رفع تحریمهای فوقالذکر را به رسمیت میشناسند و قصد خود را برای پرداخت فوری به این مسائل در مذاکرات، با هدف دستیابی به توافق متقابل دربارهٔ آنها، اعلام میکنند.
۸. جمهوری اسلامی ایران بار دیگر تأکید میکند که سلاح هستهای تولید یا تأمین نخواهد کرد. ایالات متحده آمریکا و جمهوری اسلامی ایران توافق کردهاند که دربارهٔ سرنوشت مواد غنیشده ذخیرهشده، بر اساس سازوکاری که متقابلاً مورد توافق قرار خواهد گرفت و مطابق جدول زمانی ذکرشده در بند هفتم، تصمیمگیری کنند؛ بهطوری که حداقل روش مورد نظر، رقیقسازی در محل و تحت نظارت آژانس بینالمللی انرژی اتمی باشد. دو طرف همچنین توافق کردند دربارهٔ موضوع غنیسازی و سایر مسائل مورد توافق مرتبط با نیازهای هستهای جمهوری اسلامی ایران، بر مبنای چارچوبی رضایتبخش که در توافق نهایی مورد توافق قرار گیرد، گفتوگو کنند. توافق نهایی مفاد این بند را تأیید خواهد کرد. ایالات متحده آمریکا و جمهوری اسلامی ایران اهمیت حیاتی مسائل هستهای فوقالذکر را به رسمیت میشناسند و قصد خود را برای پرداخت فوری به این مسائل در مذاکرات، با هدف دستیابی به توافق متقابل دربارهٔ آنها، اعلام میکنند.
۹. تا زمان دستیابی به توافق نهایی، ایالات متحده آمریکا و جمهوری اسلامی ایران توافق میکنند که وضعیت موجود را حفظ کنند. جمهوری اسلامی ایران وضعیت فعلی برنامه هستهای خود را حفظ خواهد کرد و ایالات متحده آمریکا هیچ تحریم جدیدی اعمال نخواهد کرد و هیچ نیروی اضافی در منطقه مستقر نخواهد ساخت.
۱۰. ایالات متحده آمریکا متعهد میشود که بلافاصله پس از امضای این یادداشت تفاهم و تا زمان لغو تحریمها، وزارت خزانهداری آمریکا معافیتهایی برای صادرات نفت خام ایران، فرآوردههای نفتی و مشتقات آن و تمامی خدمات مرتبط، از جمله تراکنشهای بانکی، بیمه، حملونقل و غیره صادر کند.
۱۱. ایالات متحده آمریکا متعهد میشود تمامی منابع مالی و داراییهای مسدودشده یا محدودشده جمهوری اسلامی ایران را بهطور کامل در دسترس استفاده قرار دهد. با اجرای این یادداشت تفاهم، ایالات متحده آمریکا و جمهوری اسلامی ایران بهطور متقابل دربارهٔ رویههای مربوط به آزادسازی این منابع مالی در طول مذاکرات توافق خواهند کرد. این منابع، چه در حساب اولیه باقی بمانند و چه منتقل شوند، باید بهطور کامل برای پرداخت به هر ذینفع نهایی که توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران تعیین شود، قابل استفاده باشند. ایالات متحده آمریکا متعهد میشود تمامی مجوزها و تأییدیههای لازم را در این زمینه صادر کند.
۱۲. ایالات متحده آمریکا و جمهوری اسلامی ایران توافق میکنند که یک سازوکار اجرایی برای نظارت بر اجرای موفق این یادداشت تفاهم و پایبندی آینده به توافق نهایی ایجاد شود.
۱۳. پس از امضای این یادداشت تفاهم و مشروط به آغاز اجرای بندهای ۱، ۴، ۵، ۱۰ و ۱۱ این یادداشت تفاهم و تداوم اجرای این اقدامات، ایالات متحده آمریکا و جمهوری اسلامی ایران مذاکرات دربارهٔ توافق نهایی را صرفاً در خصوص سایر بندها آغاز خواهند کرد.
۱۴. توافق نهایی از طریق یک قطعنامه الزامآور شورای امنیت سازمان ملل متحد تأیید خواهد شد.