در روزی که ناوی پیلای، برندۀ جایزۀ نوبل صلح در سال ۲۰۲۶، نسبت به «فشار و تهدید فزاینده علیه دیوان بینالمللی کیفری» هشدار داد، ایالات متحده تحریمها و محدودیتهایش علیه این نهاد قضایی زیرشاخۀ سازمان ملل متحد را گسترش داد.
مارکو روبیو وزیر خارجۀ آمریکا روز جمعه ۱۷ مهرماه، ساعاتی پس از مشخصشدن برندۀ جایزۀ نوبل صلح، با انتشار بیانیهای، بار دیگر تأکید کرد که ایالات متحده عضو دیوان بینالمللی کیفری نیست و اصولاً هم آن را قبول ندارد.
وزیر خارجۀ آمریکا، در بیانیهاش تأکید کرده که دولت کشورش به رهبری دونالد ترامپ، هرگز اجازه نخواهد داد که این دادگاهِ به گفتۀ او، «یاغی»، «شهروندان و نظامیان آمریکایی و مدافعان این کشور را تحت تعقیب قرار دهد».
مارکو روبیو با اشاره به تحریم ۱۷ تن از قضات ارشد این دادگاه در طول سال گذشته، هشدار داده که تحریمهای گستردهای که امروز اعلام شدهاند، میتواند «آجر به آجر» تا نابودی کامل این نهاد، ادامه پیدا کند.
وزیر خارجۀ آمریکا در عین حال گفته که واشینگتن ترجیح میدهد اختلافات دو جانبه، از مسیر دیپلماسی حل و فصل شوند.
بر اساس بیانیۀ وزارت خارجۀ آمریکا، دیوان کیفری بینالمللی از سوی وزارت خزانهداری این کشور مشمول مجموعهای از تحریمهای ۱۸۰ روزه شده است؛ از جمله در زمینۀ خدمات اجرایی، نرمافزاری و پردازش ابری، صندوق بازنشستگی کارکنان، و فعالیتهای مربوط به بازداشتیهای این دیوان.
تحریمهای جدید برخلاف اقدامات پیشین آمریکا که قضات و دادستانهای مشخصی را هدف قرار میداد، خود دیوان کیفری بینالمللی را هدف گرفته و ممکن است شرکتهایی را که به این نهاد خدمات ارائه میکنند نیز با مجازات روبهرو کند.
مارکو روبیو این تحریمهای ۱۸۰ روزه را نشانهای از «حسن نیت» دانسته و گفته به این ترتیب، این نهاد و کشورهای عضو فرصت خواهند داشت که «با به نمایش گذاشتن پیشرفتی معنادار در چارچوبهای دیپلماتیک و قانونی»، به نگرانیهای اساسی ایالات متحده در قبال عملکرد دیوان پاسخ بدهند.
اندکی بیش از یک سال پیش در روز ۲۹ مردادماه ۱۴۰۴ آمریکا دو قاضی و دو معاون دادستان دیوان کیفری بینالمللی را تحریم کرده بود
روبیو در آن روز گفته بود که این اقدام «در پاسخ به تهدیدهای دیوان کیفری بینالمللی علیه آمریکاییها و اسرائیلیها» انجام شده است.
وزیر خارجۀ آمریکا دیوان کیفری بینالمللی را به «سیاسیکاری، سوءاستفاده از قدرت و بیتوجهی به حاکمیت ملی آمریکا» متهم کرده بود.
علیرغم گسترش تحریمهای آمریکا علیه دیوان، کمیسیون اروپا جمعه ۱۷ مهر اعلام کرد که اتحادیه اروپا آماده است برای تضمین ادامه فعالیت دیوان کیفری بینالمللی، با وجود تحریمهای تازه آمریکا علیه این نهاد قضایی، هر اقدام ضروری را انجام دهد.
کمیسیون اروپا در بیانیهای تاکید کرد که اتحادیه اروپا اجازه نخواهد داد تحریمهای واشینگتن مانع انجام وظایف دیوان کیفری بینالمللی شود.
دیوان کیفری بینالمللی نیز روز جمعه اعلام کرد که تحریمهای آمریکا علیه این نهاد، حمله به حقوق بینالملل است و «تاریخ درباره این لحظه قضاوت خواهد کرد».
این دادگاه در بیانیهای افزود: «این تحریمها تعرضی به حاکمیت قانون و بنیانهای نظم حقوقی بینالمللی است و این اصل ساده را که هیچکس فراتر از قانون نیست هدف قرار میدهد.»
نزهت شمیم خان، معاون دادستان دیوان کیفری بینالمللی، هم در گفتوگو با رویترز تحریمهای آمریکا را محکوم کرد و گفت این اقدامات مانع ادامه فعالیت دیوان نخواهد شد.
پیشتر در روز اول آذرماه ۱۴۰۳، دیوان کیفری بینالمللی در اقدامی تاریخی و بیسابقه برای بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل و یوآو گالانت، وزیر دفاع پیشین این کشور به اتهام جنایت علیه بشریت حکم جلب صادر کرده بود؛ موضوعی که بلافاصله با اعتراض شدید آمریکا و اسرائیل روبرو شد.
دیوان کیفری بینالمللی در سال ۲۰۰۲ تاسیس شد و مسئول رسیدگی به موضوعاتی چون جنایات جنگی، جنایت علیه بشریت و نسلکشی است.