دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، روز شنبه ۲۱ شهریور در جریان سفرش به ایرلند گفت انتظار دارد وضعیت مربوط به ایران حلوفصل شود. او همچنین ایران را مسئول احتمالی حملهای دانست که به تعطیلی خط لولهٔ راهبردی شرق به غرب عربستان سعودی انجامید.
آقای ترامپ در دوبلین، در پاسخ به پرسش خبرنگاران دربارهٔ اینکه آیا ایران مسئول حمله به این خط لولهٔ حیاتی نفت بوده است، گفت: «فکر میکنم مسئول بودهاند؛ احتمالاً خودشان بودهاند.»
عربستان سعودی پس از حملهٔ پهپادی که به گفتهٔ مقامهای این کشور از خاک عراق انجام شد، خط لولهٔ شرق به غرب خود را موقتاً بست. این خط لوله یکی از مهمترین مسیرهای عربستان برای صدور نفت بدون عبور از تنگهٔ هرمز است.
هنوز هیچ گروهی مسئولیت این حمله را بر عهده نگرفته است. در پی این حمله، دولت عراق روز جمعه دستور داد گذرگاه مرزی شلمچه با ایران بسته شود.
بغداد همچنین فرمانده نظامی مسئول عملیات در استان میسان را برکنار کرده و از آغاز عملیات گسترده برای شناسایی و بازداشت عاملان حملات خبر داده است.
به گزارش رویترز، آقای ترامپ در پاسخ به پرسشی دربارهٔ اینکه آیا با توجه به نگرانیهای تازه دربارهٔ عربستان سعودی میتواند به عبور و مرور دریایی از تنگهٔ هرمز کمک کند، گفت: «همهچیز بهخوبی حل خواهد شد.»
رئیسجمهور آمریکا همچنین تأیید کرد که با محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، گفتوگو کرده است. پیشتر گزارش شده بود که ولیعهد عربستان از واشینگتن برای مقابله با حوثیها کمک نظامی خواسته، اما آمریکا تاکنون تنها با تبادل اطلاعات و کمک به تعیین اهداف موافقت کرده است.
ترامپ روز شنبه همچنین گفت حوثیها با دولت او تماس گرفتهاند و نشان دادهاند که خواهان ورود مستقیم ایالات متحده به درگیری نیستند.
او گفت حوثیها به بیشتر کشتیها اجازهٔ عبور میدهند، اما با کشتیهای یک کشور مشکل دارند و افزود که این مسئله نیز «حل خواهد شد».
نشست عمان برای گفتوگو دربارهٔ هرمز
اظهارات رئیسجمهور آمریکا دو روز پیش از نشستی منطقهای بیان میشود که قرار است روز دوشنبه ۲۳ شهریور در عمان با محوریت وضعیت تنگهٔ هرمز برگزار شود.
سخنگوی وزارت امور خارجهٔ جمهوری اسلامی روز جمعه گزارشهای منتشرشده دربارهٔ دیدار وزیر خارجهٔ ایران با همتایانش از کشورهای منطقه در عمان را تأیید کرد.
وزارت خارجهٔ ایران اعلام کرده است عراق و دیگر کشورهای ساحلی خلیج فارس نیز در این نشست شرکت خواهند کرد و هدف آن «کمک به تفاهم بیشتر بین کشورهای منطقه و تقویت امنیت مشترک منطقهای» است.
فایننشال تایمز پیشتر به نقل از منابع مطلع گزارش داده بود که عباس عراقچی، وزیر خارجهٔ ایران، قرار است در شهر صلالهٔ عمان با وزیران خارجهٔ شش کشور عضو شورای همکاری خلیج فارس دیدار کند.
ایران و عمان طی هفتههای گذشته دربارهٔ طرحی برای ایجاد مسیر موقت و امن کشتیرانی گفتوگو کردهاند که بر اساس آن کشتیها از آبهای ایران وارد تنگه شوند و عمدتاً از آبهای عمان خارج شوند. دو کشور همچنین دربارهٔ مینروبی و مدیریت کوتاهمدت تردد در این آبراه گفتوگو کردهاند.
با این حال، دیپلماتها گفتهاند بازگشایی کامل تنگهٔ هرمز در نهایت نیازمند توافقی میان ایران و ایالات متحده نیز خواهد بود.
در صورت برگزاری نشست روز دوشنبه، این نخستین دیدار میان دیپلماتهای ارشد شش کشور عضو شورای همکاری خلیج فارس و یک مقام ارشد جمهوری اسلامی از زمان آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران خواهد بود.
انتشار خبر تلاش برای برگزاری این نشست روز جمعه به کاهش قیمت نفت کمک کرد، هرچند تشدید تنشهای منطقهای همچنان قیمتها را در سطح بالایی نگه داشته است.
بهای نفت برنت روز جمعه با ۳.۳ درصد کاهش در ۱۰۴ دلار و ۶۱ سنت در هر بشکه بسته شد، اما در مجموع هفته بیش از هشت درصد افزایش یافت. رویترز گزارش داد چشمانداز مذاکرات دربارهٔ تنگه هرمز از عوامل کاهش قیمت نفت در معاملات روز جمعه بود.
پزشکیان: دنبال ادامهٔ جنگ نیستیم
همزمان، مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران که برای شرکت در اجلاس سران بریکس به دهلی نو سفر کرده است، روز شنبه در دیدار با انور ابراهیم، نخستوزیر مالزی، گفت جمهوری اسلامی «به دنبال جنگ و ادامهٔ جنگ» نیست.
او افزود: «ما نیاز به ژاندارم منطقه نداریم؛ تمامیت ارضی و امنیت منطقه تنها به دست بازیگران اصلی آن و کشورهای منطقه محقق خواهد شد.»
آقای پزشکیان پیش از برگزاری نشست سران کشورهای عضو بریکس نیز در سخنانی گفت ایران طی سالهای گذشته با تحریمهای گستردهٔ ایالات متحده مواجه بوده، اما در ماههای اخیر این فشارها با حملهٔ نظامی آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی «وارد مرحلهای بسیار دشوار و خطرناکتر شده است».
او همچنین گفت فشار سیاسی و نظامی بر تجارت، انرژی، زیرساختها و نظام مالی یک کشور، پیامدهایی فراتر از مرزهای آن کشور خواهد داشت.
اظهارات پزشکیان و نشست برنامهریزیشده در عمان در حالی است که تحولات روزهای اخیر از تنگهٔ هرمز تا بابالمندب نشان میدهد تلاشهای دیپلماتیک برای کاهش تنش همزمان با ادامهٔ فشار نظامی در چند جبهه دنبال میشود.
ترامپ: جنگ احتمالاً پس از انتخابات پایان مییابد
دونالد ترامپ روز شنبه بار دیگر گفت معتقد است جنگ با ایران پس از انتخابات میاندورهای ماه نوامبر آمریکا پایان خواهد یافت و با پایان جنگ، قیمت نفت بهشدت کاهش خواهد یافت.
او به خبرنگاران در دوبلین گفت: «فکر میکنم خیلی زود. فکر میکنم احتمالاً درست بعد از انتخابات میاندورهای خواهد بود. آنها میکوشند تا جایی که میتوانند دوام بیاورند تا انتخابات را پیچیده کنند؛ اما فکر میکنم مردم متوجه این موضوع شدهاند.»
ترامپ افزود: «وقتی این اتفاق بیفتد، قیمت نفت بهشدت سقوط خواهد کرد.»
جنگ ایران و افزایش قیمت بنزین بر نگرانیهای اقتصادی رأیدهندگان آمریکایی در آستانهٔ انتخابات میاندورهای نوامبر افزوده است.
پیشروی حوثیها در بابالمندب
همزمان با تلاش برای یافتن راهی جهت کاهش تنش در تنگهٔ هرمز، تحولات یمن نیز نگرانی دربارهٔ امنیت یکی دیگر از مهمترین مسیرهای کشتیرانی جهان را افزایش داده است.
حوثیهای مورد حمایت جمهوری اسلامی در روزهای اخیر در امتداد ساحل غربی یمن پیشروی کرده و پس از تصرف بندر المخا، روز جمعه به جزیرهٔ راهبردی پریم در تنگهٔ بابالمندب رسیدند.
جزیرهٔ پریم، که به میون نیز معروف است، در یکی از باریکترین بخشهای بابالمندب قرار دارد. این آبراه دریای سرخ و کانال سوئز را به خلیج عدن و اقیانوس هند متصل میکند و یکی از مسیرهای اصلی انتقال نفت و کالا میان آسیا و اروپا است.
پیشروی حوثیها در این منطقه در شرایطی اهمیت بیشتری یافته است که اختلال در عبور نفتکشها از تنگهٔ هرمز، مسیر دریای سرخ و بابالمندب را برای صادرات نفت کشورهای منطقه، بهویژه عربستان سعودی، مهمتر کرده است.
تعطیلی موقت خط لولهٔ شرق به غرب عربستان نیز فشار بر مسیرهای صدور نفت منطقه را افزایش داده است؛ خط لولهای که در ماههای اخیر یکی از راههای اصلی عربستان برای دور زدن تنگهٔ هرمز و انتقال نفت به سواحل دریای سرخ بوده است.
اعلام آمادگی اسرائیل برای ادامهٔ عملیات در جنوب لبنان
در همین حال، تنش در جنوب لبنان، یکی دیگر از جبهههای مرتبط با متحدان منطقهای جمهوری اسلامی، نیز ادامه دارد.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، و یسرائیل کاتز، وزیر دفاع این کشور، پس از عملیات گستردهٔ اخیر ارتش اسرائیل در ارتفاعات علی الطاهر اعلام کردند زیرساختهای زیرزمینی حزبالله در این منطقه طی دو دهه با «تأمین مالی و برنامهریزی ایران» ساخته شده بود.
آنها روز پنجشنبه گفتند انهدام این تأسیسات، تثبیت «کنترل عملیاتی» اسرائیل بر ارتفاعات علی الطاهر، در سطح و زیر زمین، را تکمیل کرده است و نیروهای اسرائیلی برای جلوگیری از بازگشت حزبالله در منطقه مستقر خواهند ماند.
یسرائیل کاتز روز جمعه نیز گفت اسرائیل برای ادامهٔ عملیات و حمله به حزبالله در نقاط دیگر «آماده» است.
این اظهارات در حالی بیان میشود که جمهوری اسلامی از حامیان اصلی سیاسی، مالی و نظامی حزبالله است و مقامهای ایران در روزهای اخیر نسبت به ادامه و گسترش عملیات اسرائیل در جنوب لبنان هشدار دادهاند.
دونالد ترامپ برای سفری دو روزه وارد ایرلند شده و قرار است پس از دیدار با مایکل مارتین، نخستوزیر ایرلند، با کاترین کانلی، رئیسجمهوری این کشور نیز دیدار کند. جنگ ایران و مسائل تجاری از جمله موضوعاتی است که انتظار میرود در گفتوگوهای او با مقامهای ایرلندی مطرح شود.
