رئیس جمهور ایالات متحده میگوید که توافق اتمی غیرنظامی که با عربستان سعودی امضا کرده «مشروط به» پیوستن ریاض به پیمانهای ابراهیم و عادیسازی روابط این کشور با اسرائیل است.
در پی انتشار این خبر در روز پنجشنبه، اول مردادماه، هنوز حکومت عربستان سعودی واکنشی نداشته، اما دولت اسرائیل در پیامی که در شبکه ایکس منتشر شد از این گفته دونالد ترامپ استقبال کرده است.
در پیام دولت بنیامین نتانیاهو آمده است: «پیوستن عربستان سعودی به پیمانهای ابراهیم جهشی تاریخی به جلو برای صلح در خاورمیانه خواهد بود.»
در این پیام همچنین تأکید شده است که حمله مشترک آمریکا و اسرائیل به ایران که همچنان ادامه دارد زمینهساز «گسترش حلقه صلح» در منطقه بوده است.
ایالات متحده در آخرین روز تیرماه سال جاری از یک توافق تاریخی با عربستان سعودی خبر داد که بر اساس آن یک برنامهٔ هستهای غیرنظامی در این کشورِ حوزهٔ خلیج فارس ایجاد خواهد شد.
با کمک این قرارداد، کمپانیهای آمریکایی در راهاندازی و توسعه زیرساخت هستهای در عربستان سعودی نقشی بنیادی خواهند داشت و راه فعالیت شرکتهای خارجی دیگر در این زمینه در خاک عربستان سد خواهد شد.
خبرِ دادن فناوری هستهای به عربستان سعودی توسط آمریکا در آبانماه سال ۱۴۰۴ هم نظر رسانهها را به خود جلب کرده بود.
دونالد ترامپ روز پنجشنبه در پیامی در شبکه اجتماعی خود با اشاره به عادیسازی روابط با اسرائیل در این باره نوشت: «توافق اتمی غیرنظامی (غنیسازی مواد در کار نخواهد بود) فقط به کاربردهای غیرنظامی از نوعی که ایران و امارات (و دیگران) هماکنون دارند مربوط میشود و همین هم تأیید خواهد شد، اما کاملا مشروط است به پیوستن عربستان سعودی به پیمان بسیار قابل احترام و موفق ابراهیم.»
ترامپ در دوره اول ریاست جمهوری خود در سال ۲۰۲۰ طرح عادیسازی روابط کشورهای عربی با اسرائیل در قالب پیمانهای ابراهیم را مطرح کرد که ابتدا امارات متحده عربی و بحرین و سپس مراکش و سودان به آن پیوستند.
در مقابل از همان زمان موضع عربستان سعودی این بوده است که تنها در صورتی به این پیمانها خواهد پیوست که ابتدا وضعیت کشور فلسطین روشن شود، مسئلهای که اعضای تندروی دولت نتانیاهو در اسرائیل بارها آن را غیرممکن خواندهاند.
ریاض میگوید برای کاهش وابستگی به سوختهای فسیلی به فناوری هستهای آمریکا نیاز دارد، اما هر توافقی در این حوزه مشمول قوانین سختگیرانه منع گسترش سلاحهای اتمی است و بررسی دقیق کنگره را پیشِ رو خواهد داشت.
بر اساس گزارش روزنامه وال استریت جورنال، طبق یکی از مفاد این قرارداد، در صورت نتیجهبخش بودن تحقیقات مشترک دو کشور، کمپانیهای آمریکایی یک تأسیسات غنیسازی هستهای در عربستان دایر خواهند کرد.
اما این جنبهای از قرارداد دو کشور است که برخی از نمایندگان کنگره آمریکا از هر دو حزب اصلی این کشور و همین طور مقامات اسرائیلی پیشتر با آن ابراز مخالفت کرده و آن را زمینهساز رفتن عربستان به سوی سلاح هستهای دانستهاند.
حال که دولت اسرائیل توافق ضمنی خود با این توافق اتمی را در پیامی نشان داده و اگر ریاض نیز با این شرط ترامپ موافقت کند، نمایندگان کنگره آمریکا ۹۰ روز کاری فرصت خواهند داشت مانع اجرایی شدن آن شوند، اما تنها در صورتی که بتوانند با کسب دو سوم آرا هرگونه وتو احتمالی رئیسجمهور را بیاثر کنند.
در سال ۱۳۹۶، محمد بن سلمان ولیعهد عربستان سعودی ادعا کرده بود که اگر ایران بهعنوان رقیب منطقهای کشورش به جنگافزار هستهای دست یابد، ریاض هم ساخت این نوع تسلیحات را دنبال خواهد کرد.