رهبران چین، روسیه و آمریکا در نشست سهجانبهٔ بیسابقهٔ خود در شهر شنژن چین بر سر یک «اعلامیهٔ صلح» توافق کردند که در آن تأکید شده است جنگ هستهای هرگز نباید رخ دهد.
این اعلامیه پس از پایان نشست یکساعتونیمهٔ دونالد ترامپ، شی جینپینگ و ولادیمیر پوتین در روز پنجشنبه ۲۸ آبان، از سوی خبرگزاری رسمی چین، شینهوا، و کرملین منتشر شد.
بر اساس این سند، سه کشور همچنین متعهد شدهاند برای اصلاح ساختار سازمان ملل متحد، افزایش عرضهٔ فرآوردههای نفتی پالایششده به کشورهای جهان و حفظ مصونیت مقامهای دولتی در دادگاههای بینالمللی همکاری کنند.
نشست سهجانبهٔ رهبران آمریکا، چین و روسیه در حاشیهٔ اجلاس همکاری اقتصادی آسیا و اقیانوسیه، موسوم به اپک، برگزار شد و نخستین دیدار رسمی سهجانبهٔ سران این کشورها به شمار میرود.
ترامپ در آغاز نشست، برگزاری این مذاکرات را رویدادی تاریخی توصیف کرد و گفت: «ما واقعاً در حال تاریخسازی هستیم.» او همچنین تأکید کرد که «هیچ صلحی هرگز با نادیده گرفتن فرصتهای گفتوگو برقرار نشده است».
شی جینپینگ نیز این گردهمایی را دارای «اهمیتی تحولآفرین» خواند و گفت: «تاریخ به ما میآموزد که وقتی قدرتهای بزرگ در هماهنگی با یکدیگر زندگی میکنند، جهان در صلح است. وقتی قدرتهای بزرگ با یکدیگر درگیر میشوند، جهان دچار آشوب میشود.»
رئیسجمهور چین همچنین در سخنان افتتاحیهٔ خود خواستار ممنوعیت جامع و برچیدن کامل تسلیحات هستهای با هدف دستیابی به جهانی عاری از این سلاحها شده بود.
ولادیمیر پوتین نیز با اشاره به منافع مشترک سه کشور در حلوفصل مناقشات منطقهای، از جمله جنگ اوکراین، تأکید کرد که همکاری سازندهٔ آنها میتواند به تقویت ثبات جهانی کمک کند.
با این حال، اعلامیهٔ منتشرشده پس از نشست، شامل تعهد مشخصی برای پایان دادن به جنگهای ایران و اوکراین نیست.
این در حالی است که ترامپ پیش از آغاز مذاکرات سهجانبه، کنترل تسلیحات هستهای را یکی از اهداف اصلی نشست معرفی کرده بود، اما چین تاکنون با پیوستن به مذاکرات کاهش تسلیحات هستهای آمریکا و روسیه مخالفت کرده است.
موضوع جنگ ایران نیز از جمله مسائل مورد انتظار در این مذاکرات بود؛ بهویژه آنکه ادامهٔ درگیریها و اختلال در انتقال نفت و گاز از تنگهٔ هرمز، امنیت انرژی جهان را با چالشهای جدی روبهرو کرده است.
ترامپ ساعاتی پیش از نشست سهجانبه، در دیدار جداگانه با شی جینپینگ، بر ضرورت تداوم انتقال انرژی از تنگهٔ هرمز تأکید کرد و گفت آمریکا و چین در این زمینه و همچنین جلوگیری از دستیابی جمهوری اسلامی ایران به سلاح هستهای منافع مشترکی دارند.
با این حال، رئیسجمهور آمریکا در مصاحبهای با شبکهٔ فاکسنیوز که پیش از آغاز نشست انجام شد، اعلام کرد که قصد ندارد برای پایان دادن به جنگ با ایران از چین یا روسیه درخواست کمک کند.
او با تکرار اظهارات قبلی خود دربارهٔ شکست نیروهای دریایی و هوایی ایران و کاهش توان موشکی جمهوری اسلامی گفت: «آنها میخواهند توافق کنند، بنابراین من نیازی به کمک ندارم. منظورم این است که قصد ندارم درخواست کمک کنم.»
جنگ اوکراین نیز در مذاکرات دوجانبهٔ ترامپ با رهبران چین و روسیه مطرح شد. رئیسجمهور آمریکا در دیدار با شی جینپینگ خواستار همکاری دو کشور برای پایان دادن به این جنگ شد و در دیداری جداگانه با پوتین نیز دربارهٔ آن گفتوگو کرد.
کرملین جنگ اوکراین را موضوع اصلی دیدار دوجانبهٔ ترامپ و پوتین معرفی کرده بود، اما جزئیاتی دربارهٔ توافق احتمالی آنها منتشر نکرد.
نشست سهجانبهٔ شنژن در شرایطی برگزار شد که آمریکا، چین و روسیه دربارهٔ جنگهای ایران و اوکراین، کنترل تسلیحات هستهای و تجارت جهانی اختلافهای عمیقی دارند.
تحلیلگران پیش از نشست احتمال دستیابی به توافقهای عمده را اندک ارزیابی کرده بودند و انتشار «اعلامیهٔ صلح» نیز تاکنون با اعلام توافق مشخصی برای پایان دادن به دو جنگ همراه نبوده است.