ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، می‌گوید کشورش در دو حملهٔ موشکی پیاپی روسیه به کی‌یف، هیچ هشدار قبلی از متحدان غربی خود دریافت نکرده است؛ هم‌زمان، ایلان ماسک اعلام کرده که تصمیم‌گیری دربارهٔ محدودیت‌های سامانهٔ ارتباطات ماهواره‌ای نظامی «استارشیلد» در اختیار دولت آمریکاست، نه شرکت اسپیس‌ایکس.
زلنسکی روز سه‌شنبه ۲۱ مهر اعلام کرد که متحدان اوکراین دربارهٔ حملهٔ شامگاه دوشنبه با پنج موشک بالستیک به زیرساخت‌های غیرنظامی کی‌یف هشدار قبلی نداده بودند.
او شامگاه سه‌شنبه نیز پس از حملهٔ دیگری به پایتخت گفت سامانه‌های اوکراینی زمانی موشک‌ها را شناسایی کردند که تقریباً به شهر رسیده بودند.
در حملات روسیه که تا صبح چهارشنبه ۲۲ مهر ادامه یافت، دست‌کم سه نفر در کی‌یف کشته و بیش از ۲۰ نفر، از جمله یک کودک، زخمی شدند.
به‌گفتهٔ زلنسکی، روسیه در موج تازهٔ حملات خود ۳۹ موشک بالستیک و بیش از ۱۲۰ پهپاد و مهمات سرگردان به سوی کی‌یف، مناطق اطراف آن و خارکیف شلیک کرد. در این حملات ده‌ها تأسیسات انرژی آسیب دید و دست‌کم ۶۰۰ هزار نفر بدون برق ماندند.
اوکراین برای شناسایی زودهنگام حملات موشکی و پهپادی روسیه به اطلاعات ماهواره‌ای آمریکا وابستگی زیادی دارد و هشدارهای پیشاپیش می‌تواند فرصت بیشتری برای فعال شدن پدافند هوایی و پناه گرفتن غیرنظامیان فراهم کند.
با این حال، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در پاسخ به پرسش خبرنگاران دربارهٔ احتمال توقف ارائهٔ اطلاعات به اوکراین گفت: «نه، ما چنین کاری نکرده‌ایم.»
او افزود: «ما به آن‌ها کمک می‌کنیم و اطلاعاتی را در اختیارشان می‌گذاریم. می‌خواهیم جنگ پایان یابد.»
آندری سیبیها، وزیر خارجهٔ اوکراین، نیز تأیید کرده است که همکاری اطلاعاتی آمریکا ادامه دارد و احتمال داد دریافت‌نکردن هشدار قبلی به نوع تسلیحات مورد استفادهٔ روسیه مربوط باشد.
با این حال، خبرگزاری فرانسه روز پنجشنبه ۲۳ مهر به نقل از یک مقام ارشد در کی‌یف گزارش داد که ایالات متحده در روزهای اخیر تهدید کرده بود ارائهٔ اطلاعات مربوط به شلیک موشک‌های روسیه را که اوکراین برای مقابله با حملات از آن استفاده می‌کند، متوقف خواهد کرد.
کورت ولکر، نمایندهٔ ویژهٔ پیشین آمریکا در امور اوکراین، به رادیو اروپای آزاد/رادیو آزادی گفته است که بر اساس اطلاعاتی که به او رسیده، پوشش ابری مانع شناسایی شلیک موشک‌ها از سوی ماهواره‌های آمریکایی شده است. او با این حال تأکید کرد که نتوانسته این توضیح را مستقلاً تأیید کند.
کارشناسان می‌گویند اگر این توضیح درست باشد، دریافت‌نکردن هشدارها ناشی از محدودیت فنی در گردآوری اطلاعات بوده، نه تصمیمی عمدی برای قطع همکاری اطلاعاتی با اوکراین.
مسئلهٔ استارلینک و استارشیلد
در تحولی دیگر، مقام‌های اوکراینی روز چهارشنبه از اعمال محدودیت‌هایی بر خدمات ارتباطات ماهواره‌ای مورد استفادهٔ ارتش این کشور خبر دادند که به اختلال در برخی عملیات پهپادی منجر شده است.
سرهی بسکرستنوف، مشاور رئیس‌جمهور اوکراین، اعلام کرد که خدمات ارتباطات ماهواره‌ای برای تجهیزات متحرک با سرعت بیش از ۱۶۰ کیلومتر در ساعت محدود شده است؛ اقدامی که به‌گفتهٔ او بدون هشدار قبلی انجام شده و چندین عملیات نظامی را مختل کرده است.
ارتش اوکراین از سامانه‌های ارتباطات ماهواره‌ای شرکت اسپیس‌ایکس برای هدایت پهپادهای دوربرد در حمله به مواضع روسیه در مناطق اشغالی و همچنین اهدافی در داخل خاک روسیه استفاده می‌کند. محدودیت تازه می‌تواند بر عملیات پهپادهای پرسرعت، هواگردها و تلاش برای مقابله با پهپادهای شاهد روسیه تأثیر بگذارد.
یک منبع در وزارت دفاع اوکراین به رویترز گفت کی‌یف برای روشن شدن علت این محدودیت‌ها با آمریکا، اسپیس‌ایکس و ناتو تماس گرفته است.
ایلان ماسک، مدیر شرکت اسپیس‌ایکس، شامگاه چهارشنبه ۲۲ مهر در واکنش به این گزارش‌ها اعلام کرد که مسئولیت هرگونه محدودیت در استفاده از سامانهٔ نظامی «استارشیلد» بر عهدهٔ دولت آمریکاست، نه شرکت او.
ماسک در شبکهٔ اجتماعی ایکس نوشت: «سامانه‌های استارشیلد متعلق به دولت آمریکا هستند و تحت کنترل آن قرار دارند. هرگونه محدودیت در سرعت یا استفاده از این سامانه‌ها را ارتش آمریکا و در نهایت رئیس‌جمهور ایالات متحده تعیین می‌کند.»
او میان استارشیلد و شبکهٔ غیرنظامی استارلینک تمایز گذاشت. هر دو سامانه را شرکت اسپیس‌ایکس توسعه داده، اما به‌گفتهٔ ماسک، استارشیلد تحت مالکیت و کنترل دولت آمریکاست. اوکراین از هر دو سامانه استفاده می‌کند، اما استفاده از استارلینک غیرنظامی در عملیات تهاجمی مجاز نیست.
اظهارات ماسک در پاسخ به پیامی از میخایلو فدوروف، وزیر دفاع پیشین اوکراین، مطرح شد که اعلام کرده بود اتصال استارلینک برای تجهیزات متحرک با سرعت حداکثر ۱۶۰ کیلومتر در ساعت در حال برقراری مجدد است.
فدوروف در عین حال تأکید کرد که برداشتن کامل محدودیت سرعت از سامانهٔ استارشیلد اکنون برای دفاع اوکراین «حیاتی» است و از ماسک بابت «حمایت مستمر» تشکر کرد.
اظهارات ماسک روشن می‌کند که به‌گفتهٔ او، اختیار تعیین محدودیت‌های استارشیلد در دست دولت و ارتش آمریکاست، اما او مشخص نکرد که آیا محدودیت‌های اخیر با دستور مستقیم مقام‌های واشینگتن اعمال شده است یا نه.
دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، روز چهارشنبه در واکنش به گزارش‌های مربوط به اختلال ارتباطات ماهواره‌ای اوکراین گفت مسکو اطلاعات رسمی و قابل اتکایی دربارهٔ این محدودیت‌ها ندارد.
او همچنین به گزارش‌های مربوط به محدودیت احتمالی در ارائهٔ اطلاعات نظامی و هشدار شلیک موشک‌ها اشاره کرد، اما گفت از سوی دیگر واشینگتن تأکید دارد که کمک‌هایش به اوکراین ادامه دارد و نباید پیش از روشن شدن واقعیت‌ها نتیجه‌گیری کرد.
پسکوف همچنین گفت از نظر او، «بهتر است» فناوری‌های فضایی مانند استارلینک در درگیری‌های نظامی به کار گرفته نشوند.
فشار آمریکا برای توقف حملات به تأسیسات نفتی روسیه
انتشار این گزارش‌ها در شرایطی است که دولت ترامپ فشار بر اوکراین برای توقف حملات به پالایشگاه‌ها و تأسیسات نفتی روسیه را افزایش داده است.
برخی تحلیلگران احتمال داده‌اند که اختلال در هشدارهای اطلاعاتی و محدود شدن خدمات ارتباطات ماهواره‌ای با این فشارها مرتبط باشد، اما تاکنون شواهد قطعی برای اثبات چنین ارتباطی ارائه نشده است.
ترامپ پیش‌تر حملات اوکراین به تأسیسات نفتی روسیه را از عوامل افزایش قیمت سوخت در آمریکا دانسته و روز ۱۷ مهر نیز از توافق با ولادیمیر پوتین برای کاهش موقت محدودیت‌های صادرات گازوئیل روسیه خبر داده بود.
ترامپ همچنین از توافق مسکو و کی‌یف برای توقف حملات به زیرساخت‌های انرژی خبر داده، اما هیچ‌یک از دو کشور رسماً چنین توافقی را تأیید نکرده‌اند. زلنسکی روسیه را به نقض این آتش‌بس احتمالی متهم کرده و هشدار داده است که مسکو حملات موشکی بیشتری تدارک می‌بیند.
در همین حال، وزارت دفاع اوکراین روز سه‌شنبه اعلام کرد به‌زودی استفاده از یک سامانهٔ هوش مصنوعی موسوم به «مدل شمارهٔ ۱۳» را که با همکاری ناتو توسعه یافته، آغاز می‌کند.
این سامانه با بررسی اطلاعات نبردهای گذشته، وضعیت آب‌وهوا و شرایط میدان جنگ، زمان، مکان، شدت و نوع حملات پهپادی احتمالی روسیه را پیش‌بینی می‌کند. به‌گفتهٔ وزارت دفاع اوکراین، آزمایش‌های این سامانه انجام شده و برای استفادهٔ عملیاتی آماده است.
