در حالی که تا پایان ضربالاجل رئیس جمهور آمریکا برای ایران ۲۴ ساعت بیشتر باقی نمانده، خبرگزاری رویترز به نقل از یک مقام ارشد در حکومت جمهوری اسلامی میگوید که ایران با بازگشایی فوری تنگه هرمز در چارچوب آتشبس موقتی موافقت نخواهد کرد.
رویترز روز دوشنبه ۱۷ فروردین به نقل از «یک منبع آگاه» گزارش داد که ایران و ایالات متحده طرحی برای پایان دادن به درگیریها شامل بازگشایی تنگه هرمز در خلیج فارس دریافت کردهاند که میتواند از روز دوشنبه اجرایی شود.
به گفته این منبع، چارچوبی برای پایان دادن به خصومتها توسط پاکستان تهیه و شامگاه یکشنبه با ایران و آمریکا در میان گذاشته شده است.
این طرح شامل رویکردی دو مرحلهای است: ابتدا آتشبس فوری و سپس دستیابی به یک توافق جامع.
اما رویترز ساعتی پس از انتشار این خبر به نقل از یک مقام ارشد جمهوری اسلامی که به نامش اشاره نکرد گفت که ایران تنگه هرمز را به عنوان بخشی از آتشبس موقتی باز نخواهد کرد و تعیین ضربالاجل و فشار برای امضای توافق را نخواهد پذیرفت.
این نکتهای است که اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، هم روز دوشنبه در نشست خبری خود بر آن تأکید کرد؛ او گفت که گفتوگو و مذاکره «با ضربالاجل و تهدید به ارتکاب جنایت جنگی همخوانی ندارد».
اشاره او به تهدید دونالد ترامپ به حمله به تمام نیروگاهها و پلها در داخل خاک ایران است که به عنوان عناصر غیرنظامی حمله به آنها جنایت جنگی به شمار میرود.
بقایی همچنین خبر داد که ایران «مواضع و خواستههای خود را بر اساس منافعش» تدوین کرده و به دست میانجیها رسانده است.
نخستین بار وبسایت آکسیوس روز یکشنبه به نقل از منابع آمریکایی، اسرائیلی و منطقهای گزارش داد که ایالات متحده، ایران و میانجیهای منطقهای در حال بررسی یک آتشبس احتمالی ۴۵ روزه بهعنوان بخشی از یک توافق دو مرحلهای هستند که میتواند به پایان دائمی جنگ منجر شود.
یک منبع به رویترز گفت که عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، «تمام شب» با جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، استیو ویتکاف، فرستاده ویژه، و عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، در تماس بوده است.
بر اساس این پیشنهاد، آتشبس فوراً اجرا میشود و تنگه هرمز بازگشایی خواهد شد و سپس ۱۵ تا ۲۰ روز برای نهاییسازی یک توافق گستردهتر در نظر گرفته میشود.
این توافق که بهطور موقت «توافق اسلامآباد» نامیده شده، شامل یک چارچوب منطقهای برای تنگه هرمز خواهد بود و مذاکرات نهایی حضوری در اسلامآباد برگزار میشود.
مقامهای آمریکایی و ایرانی هنوز به این گزارش به طور رسمی واکنش نشان ندادهاند. با این حال یک مقام کاخ سفید به رویترز گفته است که دونالد ترامپ قرار است دوشنبه شب در نشست خبری خود درباره پیشنهاد آتشبس صحبت کند.
مقامهای ایرانی پیشتر به رویترز گفته بودند که تهران به دنبال یک آتشبس دائمی همراه با تضمینهایی است که از حمله دوباره آمریکا و اسرائیل جلوگیری کند. آنها همچنین گفتهاند ایران پیامهایی از میانجیهایی از جمله پاکستان، ترکیه و مصر دریافت کرده است.
این منبع افزود انتظار میرود توافق نهایی شامل تعهد ایران به عدم پیگیری سلاح هستهای در ازای کاهش تحریمها و آزادسازی داراییهای مسدودشدهاش باشد.
دو منبع پاکستانی گفتند که با وجود افزایش تلاشهای دیپلماتیک در سطوح غیرنظامی و نظامی، ایران هنوز به این پیشنهادها متعهد نشده است.
یکی از این منابع گفت: «ایران هنوز پاسخی نداده است» و افزود که پیشنهادهای مورد حمایت پاکستان، چین و ایالات متحده برای یک آتشبس موقت تاکنون با تعهدی از سوی ایران همراه نبوده است.»
مقامهای چینی نیز بلافاصله به درخواستها برای اظهار نظر پاسخ ندادند.
این تلاش دیپلماتیک در حالی صورت میگیرد که تشدید جنگ، نگرانیها درباره اختلال در کشتیرانی از طریق تنگه هرمز، یکی از شریانهای حیاتی تأمین نفت جهان، را افزایش داده است.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در روزهای اخیر علناً برای پایان سریع این درگیری فشار آورده و هشدار داده است که اگر در مدت کوتاهی آتشبس برقرار نشود، پیامدهایی جدی برای ایران در پی خواهد داشت.
این درگیری نوسانات بازارهای انرژی را افزایش داده و معاملهگران با دقت تحولات را دنبال میکنند تا ببینند چه عواملی میتواند بر جریان عبور از این تنگه تأثیر بگذارد.