لیندزی گراهام، سناتور جمهوریخواه از ایالت کارولینای جنوبی و از حامیان حمله به خاک ایران و مخالفان حکومت روسیه، روز شنبه، ۲۰ تیرماه، در ۷۱ سالگی درگذشت.
دفتر گراهام در پیامی که روز یکشنبه در شبکه ایکس منتشر کرد نوشته است که او «در اثر بیماری کوتاه و ناگهانی» درگذشته، اما توضیح بیشتری در این باره نداده است.
ساعتی پس از انتشار خبر مرگ این سناتور جمهوریخواه، روزنامه واشینگتن پست نوشت که شنبه شب آمبولانسی به اقامتگاه گراهام اعزام شده و فردی که نامش فاش نشده در این اقامتگاه «دچار حمله قلبی شده بود».
لیندزی گراهام از متحدان دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، به حساب میآمد و مرگش به نوشته رسانهها در آمریکا «شوکی» به حزب جمهوریخواه وارد خواهد کرد.
لیندزی گراهام از سال ۲۰۰۳ عضو سنای آمریکا بود و قرار بود در ماه نوامبر بار دیگر در انتخابات شرکت کرده و دوره کاری خود را تمدید کند.
خبر بیماری گراهام بسیار ناگهانی بود؛ او هفته گذشته به اوکراین سفر کرده و با ولودیمیر زلنسکی، رئیس جمهور این کشور، دیدار کرده بود.
لیندزی گراهام، سرهنگ بازنشسته نیروی هوایی آمریکا، از مخالفان توافق هستهای موسوم به برجام بود که در زمان ریاست جمهوری باراک اوباما با جمهوری اسلامی به دست آمد، و در کنار ترامپ با برجام مخالفت میکرد.
او با این حال پیش از پیوستن به صف حامیان ترامپ از منتقدان سرسخت او به حساب میآمد، بهویژه در سال ۲۰۱۶ که خود در کنار دونالد ترامپ برای نامزدی حزبش برای شرکت در انتخابات ریاست جمهوری رقابت میکرد.
گراهام در سال ۲۰۱۶ درباره ترامپ گفته بود: «اگر ترامپ را نامزد کنیم، نابود خواهیم شد و حق ما هم همین خواهد بود.» ترامپ هم در پاسخ گراهام را «احمق» و «ناچیز» خطاب کرد.
این سناتور باسابقه آمریکا اما پس از پیروزی ترامپ در انتخابات در سال ۲۰۱۶ راه خود را عوض کرد و به یکی از متحدان دونالد ترامپ تبدیل شد، اما در دوره اول و هم در دومین دوره ریاست جمهوری ترامپ که با حملهاش به خاک ایران همراه بود.
دونالد ترامپ بامداد یکشنبه در نخستین واکنشش به مرگ گراهام در شبکه اجتماعی خود نوشت: «سناتور لیندزی گراهام، یکی از بزرگترین آدمها و سناتورهایی که من شناختم، مرده است. او همیشه در حال کار بود، یک آمریکایی میهنپرست واقعی. جای لیندزی بسیار خالی خواهد بود.»
گراهام در پی اعتراضات خونین دیماه ۱۴۰۴ در ایران در شبکه ایکس نوشت: «دونالد ترامپ، اوباما نیست. او نخستین رئیس جمهور ایالات متحده است که به روشنی در کنار مردم ایران و در مقابل رژیم جمهوری اسلامی ایستاده است؛ اقدامی که- به گفته او- «در تاریخ به عنوان تصمیمی سرنوشتساز» ثبت خواهد شد.
او همچنین یادآوری کرده بود: «ما معترضان را تشویق کردیم که جانشان را بهخطر انداخته و در خیابانها بمانند؛ بنابراین خود ما هم باید قاطعانه اقدام کنیم».
موضعگیریهای او در پی اعتراضات دیماه بسیار مورد توجه مخالفان جمهوری اسلامی، بهویژه طرفداران شاهزاده رضا پهلوی، قرار گرفت، تا آنجا که او در پی کنفرانس امنیتی مونیخ در تجمع بزرگ این مخالفان نیز با در دست گرفتن پرچم شیر و خورشید شرکت کرد.
رضا پهلوی یکی از نخستین شخصیتهایی بود که به مرگ گراهام واکنش نشان داد. او در پیامی لیندزی گراهام را «دوست ثابتقدم مردم ایران» خواند و از مرگ وی ابراز تأسف کرد.
در مقابل مجری شبکه خبر در تلویزیون حکومتی جمهوری اسلامی روز یکشنبه با لحنی شاد مرگ این سناتور مخالف حکومت ایران را شادباش گفت.
گراهام در یکی از آخرین موضعگیریهای خود درباره تفاهمنامه اسلامآباد نسبت به استحکام مفاد توافق مربوط به برنامه هستهای ایران ابراز تردید کرده، اما گفته بود که از توافق دو کشور برای بازگشایی تنگه هرمز «خشنود» است.
او اواخر خردادماه در پی امضای تفاهمنامه در پیامی در شبکههای اجتماعی نوشت: «تا حدی نگرانم که برداشت ایران از این توافق با آنچه تیم مذاکرهکننده آمریکایی مطرح میکند متفاوت به نظر میرسد.»
دیگر واکنشها
ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، گفت که از شنیدن خبر درگذشت سناتور گراهام «عمیقاً اندوهگین» شده است و او را «مدافعی واقعی از آزادی و ارزشهایی که جهان ما را امنتر میکنند» خواند.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در بیانیهای گفت: «اسرائیل یکی از بزرگترین دوستان خود را از دست داده است. آمریکا یک میهنپرست بزرگ را از دست داده است. من یک دوست عزیز را از دست دادهام.»
یک مقام ارشد اسرائیلی گفت که انتظار میرود نتانیاهو در مراسم خاکسپاری گراهام شرکت کند.
روز جمعه، گراهام در کییف با زلنسکی دیدار کرد و رئیسجمهور اوکراین گفت که دو طرف دربارهٔ نیازهای اوکراین در زمینه پدافند هوایی و یک لایحه تحریمی علیه روسیه گفتوگو کردند.
گراهام گفت که چین میتواند نقشی تعیینکننده در تحت فشار قرار دادن روسیه برای حرکت به سوی مذاکرات صلح و کمک به پایان دادن به جنگ این کشور در اوکراین ایفا کند.
گراهام در گفتوگو با خبرنگاران در میدان میخائیلیفسکا در کییف گفت: «مسیر پایان دادن به این جنگ، مسیر رسیدن به صلح، بیش از آنکه از واشینگتن، کییف یا مسکو بگذرد، از پکن میگذرد. چین نفوذی بسیار بزرگ دارد. من میخواهم آنها از این نفوذ در جهت خیر جهان استفاده کنند.»
او افزود: «من باور ندارم که (ولادیمیر) پوتین، رئیسجمهور روسیه، هنوز به این مرحله رسیده باشد، اما برای رساندن او به آن نقطه، چیز زیادی لازم نیست.»
زلنسکی اشاره کرد که از زمان آغاز تهاجم تمامعیار روسیه در سال ۲۰۲۲، آقای گراهام ۱۰ بار به اوکراین سفر کرده بود.
زلنسکی در پستی در فیسبوک نوشت: «ما همیشه بهطور ویژه از بهرسمیت شناختن مردم ما و سخنان تحسینآمیز او دربارهٔ شجاعت مدافعان اوکراین سپاسگزار خواهیم بود.»
گراهام اخیراً ریاست کمیته بودجه سنای آمریکا را بر عهده داشت و همچنین عضو کمیته تخصیص بودجه، کمیته قضایی و کمیته محیط زیست و امور عمومی سنا بود.
او آخرین عضو از گروه غیررسمی «سه رفیق» در سنای آمریکا بود که درگذشته است، در کنار جان مککین که در سال ۲۰۱۸ درگذشت و جو لیبرمن که در سال ۲۰۲۴ جان باخت. هر سه تلاش کردند رئیس جمهور شوند، اما موفق نشدند.