خبرگزاری رویترز روز جمعه سوم بهمن به نقل از چهار منبع گزارش داد که آمریکا به مقامهای ارشد عراقی هشدار داده در صورتی که گروههای شیعه مسلح مورد حمایت ایران در دولت آیندۀ این کشور حضور داشته باشند، تحریمهایی علیه بغداد اعمال خواهد کرد.
بر اساس این گزارش، برخی از تحریمها میتوانند درآمدهای نفتی عراق را به خطر بیاندازند.
به گفته سه مقام عراقی و یک منبع آگاه که با رویترز گفتوگو کردهاند و نخواستند نامشان فاش شود، این هشدار در دو ماه گذشته بارها از سوی جاشوا هریس، کاردار سفارت آمریکا در بغداد، به مقامهای عراقی و رهبران بانفوذ شیعه منتقل شده است.
به گفته این منابع، پیام مزبور از طریق «واسطهها» به برخی از رهبران گروههای نزدیک به ایران نیز ابلاغ شده است.
آقای هریس و سفارت آمریکا به درخواستهای رویترز برای اظهارنظر پاسخ ندادند.
دونالد ترامپ طی یک سالی که به قدرت رسیده، اقداماتی را برای تضعیف دولت ایران انجام داده است که برخی از آنها به عراق مربوط میشود.
به گفته مقامهای آمریکایی و عراقی، جمهوری اسلامی، عراق را برای سرپا نگه داشتن اقتصاد خود در میانه تحریمها حیاتی میداند و سالها از نظام بانکی بغداد برای دور زدن محدودیتها استفاده کرده است.
دولتهای پیشین آمریکا تلاش کردند جریان دلار را مسدود کنند و در همین راستا طی سالهای اخیر دهها بانک عراقی تحریم شدند.
با این حال، واشینگتن هرگز جریان دلار حاصل از درآمدهای نفتی عراق را که از طریق بانک فدرال رزرو نیویورک به بانک مرکزی عراق منتقل میشود، قطع نکرده است. ایالات متحده از زمان اشغال عراق در سال ۲۰۰۳ عملاً کنترل درآمدهای نفتی این کشور را در اختیار داشته است.
سخنگوی وزارت خارجه آمریکا در پاسخ به پرسش رویترز گفت: «ایالات متحده از حاکمیت عراق و همۀ کشورهای منطقه حمایت میکند. این امر مطلقاً جایی برای شبهنظامیان مورد حمایت ایران که منافع مخرب را دنبال میکنند، به اختلافات فرقهای دامن میزنند و تروریسم را در منطقه گسترش میدهند، باقی نمیگذارد.»
این سخنگو به پرسشهای رویترز دربارهٔ تهدید به تحریمها پاسخ نداد. دونالد ترامپ که اول تیر ماه امسال تأسیسات هستهای ایران را بمباران کرد، هفته گذشته نیز در جریان اعتراضات، تهدید به مداخله نظامی دوباره در ایران کرد.
به گفته سه منبع، از جمله سیاستمداران ارشدی که پیام کاردار آمریکا به آنها منتقل شده، نخستوزیر محمد شیاع السودانی، عمار حکیم و هادی العامری، سیاستمداران شیعه، و مسرور بارزانی، از رهبران کردهای عراق بودهاند.
این گفتوگوها پس از انتخابات نوامبر عراق آغاز شد؛ انتخاباتی که در آن ائتلاف سیاسی السودانی بیشترین کرسیها را به دست آورد، اما شبهنظامیان نزدیک به ایران نیز پیشرفتهایی داشتند.
به گفته همۀ منابع، محور پیام آمریکا ۵۸ نماینده پارلمان بوده که واشینگتن آنها را مرتبط با ایران میداند.
یکی از مقامهای عراقی گفت: «خط آمریکاییها اساساً این بود که اگر هر یک از آن ۵۸ نماینده در کابینه حضور داشته باشند، تعامل خود با دولت جدید را تعلیق خواهند کرد.»
تشکیل کابینۀ جدید به دلیل کشمکشها برای ایجاد اکثریت ممکن است ماهها طول بکشد.
او افزود: «وقتی توضیح بیشتری خواستیم، گفتند یعنی با آن دولت کار نخواهند کرد و انتقال دلار را تعلیق میکنند.»
ایران سالهاست از مجموعهای از گروههای مسلح در عراق حمایت میکند. در سالهای اخیر، چندین گروه وارد عرصه سیاست شدهاند، در انتخابات شرکت کرده و کرسیهایی به دست آوردهاند تا سهمی از ثروت نفتی عراق داشته باشند.
به گفتۀ یک مقام عراقی و یک منبع آگاه، یکی از افرادی که دولت ایالات متحده با او مخالفت دارد، عدنان فیحان، عضو «عصائب اهلالحق» از گروههای نزدیک به ایران است که اواخر دسامبر به عنوان معاون اول رئیس پارلمان انتخاب شد.
به گفته این منابع، آمریکا با انتصاب فیحان به این سمت مخالف است. در نشانهای از اثرگذاری کارزار فشار، قیس الخزعلی، رهبر عصائب اهلالحق، آمادگی خود را برای کنار گذاشتن فیحان از این سمت به آمریکاییها منتقل کرده است؛ هرچند فیحان همچنان در مقام خود باقی مانده است.
دفتر رسانهای عصائب اهلالحق و خود فیحان به درخواست اظهارنظر پاسخ ندادند.
در دولت پیشین عراق، عصائب اهلالحق وزارت آموزش را در اختیار داشت و مقامهای عراقی میگویند این گروه در پی مشارکت در دولت آینده نیز هست.
به گفته منابعی که پیشتر با رویترز صحبت کردهاند، عصائب اهلالحق یکی از گروههای کلیدی در شبکهای پیچیده از قاچاق نفت بوده که سالانه دستکم یک میلیارد دلار برای ایران و نیروهای نیابتیاش در عراق درآمدزایی میکرد.
قیس الخزعلی در سال ۲۰۱۹ از سوی واشینگتن به دلیل نقش ادعایی عصائب اهلالحق در نقضهای جدی حقوق بشر، از جمله کشتار معترضان در عراق در همان سال و دیگر خشونتها مانند حملهای در سال ۲۰۰۷ که به کشته شدن پنج سرباز آمریکایی انجامید، تحریم شد.
