ایران می‌گوید شروع مذاکره برای توافق نهایی با آمریکا منوط به اجرای بندهای تفاهم است

وزیران خارجه کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس روز پنج‌شنبه اعلام کردند که مقابله با نیروهای نیابتی و برنامه موشکی ایران برای دستیابی به صلح پایدار در منطقه ضروری است و هرگونه تجارت و سرمایه‌گذاری با تهران نیز قابل بازگشت بوده و به پایبندی ایران به توافق با آمریکا بستگی خواهد داشت.

آنها در بیانیه‌ای مشترک که پس از نشستی به ریاست مشترک مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، منتشر شد، گفتند: «وزیران همچنین تأکید کردند که صلح و امنیت پایدار در منطقه مستلزم رسیدگی به تمامی ابعاد تهدیدهای ایران است؛ از جمله موشک‌های بالستیک، پهپادها و حمایت این کشور از نیروهای نیابتی در منطقه.»

آنها افزودند: «هرگونه تجارت و سرمایه‌گذاری در ایران مشروط و قابل بازگشت خواهد بود و به پایبندی ایران به تفاهم‌نامه و توافق نهایی، توقف رفتارهای بی‌ثبات‌کننده این کشور و فراهم شدن شرایط لازم برای تعامل اقتصادی بستگی دارد.»

شورای همکاری خلیج فارس شامل شش کشور عربی عربستان سعودی،‌ قطر، عمان، بحرین، امارات متحده عربی و کویت است.

اغلب این کشورها در جریان جنگ ۴۰ روزه هدف حملات موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی ایران قرار گرفتند.

مارکو روبیو بعد از شرکت در این نشست اعلام کرد ایالات متحده در هرگونه توافق با ایران منافع این کشورهای متحد واشینگتن را در نظر خواهد گرفت.

داده‌های منتشر شده در روز پنجشنبه چهارم تیرماه نشان می‌دهتد که محموله‌های نفت عبوری از تنگهٔ هرمز در این هفته، به بالاترین سطح خود از زمان آغاز حملات آمریکا و اسرائیل به ایران در ۹ اسفند پارسال رسیده است.

به گزارش خبرگزاری رویترز، نگرانی‌ها درباره این‌که تنگه تا چه مدت باز خواهد ماند نیز به افزایش معاملات کمک کرده است.

با این حال، هرچند در پی تقاضای قوی، به‌ویژه در آسیا، ارسال نفت افزایش یافته، اما مجموع ترددها هنوز تنها بخشی از میانگین روزانه ۱۲۵ کشتی است که پیش از آغاز جنگ از تنگهٔ هرمز عبور می‌کردند.

بر اساس تحلیل شرکت کپلر، روز پنج‌شنبه چهار نفتکش حامل شش میلیون بشکه نفت خام از تنگه عبور کردند و علاوه بر آن، چهار میلیون بشکه نفت خام ایران نیز که روی دو نفتکش جداگانه بارگیری شده بود، از منطقه خارج شد.

تحلیل کپلر نشان می‌دهد که روز چهارشنبه نیز حدود ۱۰ میلیون و ۸۰۰ هزار بشکه نفت با شش نفتکش ارسال شده است.

کپلر این هفته در گزارشی اعلام کرد: «این بازگشت، بیش از آن‌که نشانه بازگشت کامل تجارت به وضعیت پیش از درگیری باشد، بیانگر سازگاری سامانه‌های صادراتی خلیج فارس است».

بسیاری از کشتی‌ها دوباره فرستنده‌های ردیابی عمومی خود را فعال کرده‌اند، اما برخی ممکن است شناسایی نشده باشند. این موضوع برآورد حجم کامل محموله‌ها را دشوار می‌کند.

شرکت «الاید شیپ‌بروکینگ» مستقر در یونان نیز در گزارشی در این هفته اعلام کرد: «سطح ترافیک هنوز پایین‌تر از میانگین‌های تاریخی است و فعالان بازار همچنان در حال ارزیابی پایداری شرایط فعلی هستند».

این شرکت افزود: «توافق ۶۰ روزه، ریسک‌های فوری برای ناوبری را کاهش داده، اما عدم قطعیت‌های ژئوپلیتیکی گسترده‌تر در منطقه را از بین نبرده است».

کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، روز چهارشنبه در مجمع جهانی انرژی رویترز در نیویورک گفت که در ۲۴ ساعت گذشته حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت خام از تنگه خارج شده است؛ رقمی معادل حدود یک‌پنجم مصرف جهانی.

اسرائیل کاتس، وزیر دفاع اسرائیل، در مراسم فارغ‌التحصیلی افسران رزمی در پیامی هشدارآمیز به تهران گفت: «اگر ایران به دلیل فعالیت‌های اسرائیل در لبنان یا به هر دلیل دیگری به اسرائیل حمله کند، با تمام قدرت به آن ضربه خواهیم زد؛ به‌گونه‌ای که برتری قدرت ما را به‌روشنی نشان دهد».

هم‌زمان، بنیامین نتانیاهو نخست‌وزیر اسرائیل تأکید کرد که حضور نظامی این کشور در مناطق امنیتی جنوب لبنان، سوریه و نوار غزه ادامه خواهد یافت و زمان‌بندی مشخصی برای پایان آن در نظر گرفته نشده است.

این در حالی است که جمهوری اسلامی ایران در جریان مذاکرات اخیر با آمریکا در سوئیس بر ضرورت جلوگیری از گسترش درگیری‌های اسرائیل در لبنان و خروج نیروهای این کشور از خاک لبنان تأکید کرده بود.

همچنین برخی مقام‌های لبنانی و جریان‌های سیاسی منتقد حزب‌الله، تهران را به دخالت در امور داخلی لبنان و تأثیرگذاری بر تصمیم‌های سیاسی و امنیتی این کشور متهم می‌کنند.

پلیس مونته‌نگرو می‌گوید یک هکر مرتبط با ایران را که از سوی ایالات متحده به اتهام وارد کردن آسیب چندین میلیارد دلاری تحت تعقیب بوده است، بازداشت کرده است.

پلیس مونته‌نگرو با همکاری اف‌بی‌آی این فرد ۳۹ ساله را که دارای شهروندی مضاعف ایران و ترکیه است، در شهر ساحلی «کوتور» بازداشت کرد.

بر اساس بیانیۀ پلیس مونته‌نگرو این فرد که از او تنها با حروف اختصاری الف. ب. نام برده شده، بدلیل جرایم سایبری و سازمان‌یافته، کلاه‌برداری، هک کردن و جعل هویت تحت تعقیب بوده است.

در این بیانیه آمده که این فرد از ۱۳ سال پیش در پوشش همکار یک نهاد حقوقی در ایران حملات سایبری سنگینی را علیه زیرساخت‌های ایالات متحده، از جمله ۱۵۰ دانشگاه ترتیب داده و نزدیک به ۳ و نیم میلیارد دلار آسیب وارد کرده بوده است».

در ادامۀ بیانیه آمده که «اطلاعات دزدیده‌شده و پروفایل‌های لو رفتۀ دانشگاه‌ها در راستای منافع سپاه پاسداران و سایر نهادهای ایرانی از جمله دانشگاه‌های این کشور مورد استفاده قرار گرفته بودند».

قرار است فرد بازداشت‌شده برای طی مراحل مربوط به استردادش به ایالات متحده، ابتدا در دادگاهی در پودگوریتسا، پایتخت مونته‌نگرو حاضر شود.

وزیر خارجۀ ایالات متحده می‌گوید میزان نرمش واشینگتن در قبال تهران برای دستیابی به یک توافق صلح، «حد و حدودی دارد».

مارکو روبیو که در قالب سفری منطقه‌ای، در بحرین به‌سر می‌برد، گفت واشینگتن هرگز به ایران اجازه نخواهد داد که از کشتی‌های عبوری از تنگۀ هرمز، عوارضی دریافت کند؛ چراکه چنین اقدامی، به گفتۀ او «در را به روی هرج و مرج کامل» باز خواهد کرد.

صحبت‌های وزیر خارجۀ آمریکا در حالی مطرح شد که یک کشتی باربری در سواحل عمان هدف یک پرتابه قرار گرفت و آسیبی جزئی دید.

هنوز هیچ‌کس مسئولیت این حمله را نپذیرفته، اما چند مقام آمریکایی، ایران را به این اقدام متهم کرده‌اند.

همزمان سپاه پاسداران بار دیگر در واکنش به معرفی یک مسیر موقت از سوی عمان برای عبور کشتی‌ها، تأکید کرد که تردد شناورها در تنگۀ هرمز، بدون هماهنگی و نظارت ایران ناامن و خطرناک بوده و چنین کشتی‌هایی از خدماتی همچون بیمه هم محروم خواهند شد.

دونالد ترامپ می‌گوید به‌زودی «خرید گندم، سویا و ذرت از کشاورزان آمریکایی با پول‌های مسدود‌شدۀ ایران» آغاز خواهد شد.

این در حالی‌است که این موضوع در داخل ایران جنجال زیادی آفریده است. عبد‌الناصر همتی رئیس بانک مرکزی ایران، پیشتر چنین معامله‌ای را «در صورت مناسب بودن کیفیت محصولات کشاورزان آمریکایی»، بلامانع اعلام کرده بود.

طی روزهای اخیر اما و در پی افزایش فشار های داخلی، او تأکید کرد که بر اساس چارچوب توافق اولیه دو کشور، ایران «ملزم» به خرید این محصولات از آمریکا نیست.

محمد باقر قالیباف رئیس مجلس و مذاکره‌کنندۀ ارشد جمهوری اسلامی هم در واکنش به صحبت‌های مقام‌های آمریکایی، با طعنه گفته که تنها «برداشت ایران از محصولات آمریکایی، بی‌اعتمادی‌ای است که چندین دهه است کاشته شده است».

جنجال‌ها بر سر این موضوع زمانی آغاز شد که برخی شهروندان، خرید گندم و ذرت از کشوری که رهبر پیشین جمهوری اسلامی را کشته است، را به استهزا گرفته و آن‌را اقدامی تحقیرآمیز علیه مقامات جمهوری اسلامی دانستند.

شرکت نفت آرامکوی عربستان سعودی پس از نزدیک به چهار ماه وقفه، بارگیری نفت در پایانۀ «رأس تنوره» در خلیج فارس را از سر گرفت.

دو نفتکش بسیار بزرگ (VLCC) در حال بارگیری در این پایانه مشاهده شدند و یک نفتکش دیگر هم در انتظار بارگیری بود. ظرفیت بارگیری هر نفتکش VLCC معادل دو میلیون بشکه نفت خام است.

پیش از این، آرامکو در روز ۱۷ اسفندماه ۱۴۰۴ توانسته بود برای آخرین بار از این پایانه برای بارگیری نفت خام به مقصد چین استفاده کند. در این فاصله، در طول جنگ ایران و بسته‌بودن تنگۀ هرمز، همۀ صادرات نفت عربستان از بندر ینبع در دریای سرخ انجام می‌شد.

رافائل گروسی،‌ مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، روز جمعه تأکید کرد که برای اجرای تفاهم‌نامه ایران و آمریکا در راستای پایان جنگ، نیاز به یک نظام راستی‌آزمایی «بسیار قوی» در ایران هست.

آقای گروسی در نشستی خبری در ژاپن گفت: «به نظر من، هدف از این تفاهم‌نامه تضمین این است که در ایران سلاح اتمی ساخته نخواهد شد. دولت ایران به روشنی تمام اعلام کرده است که چنین نیتی ندارد. اما طبیعتا نیت خیر کافی نیست.»

او در ادامه تأکید کرد که «باید یک نظام راستی‌آزمایی بسیار قوی [در ایران] داشته باشیم... و هر چه زودتر بهتر».

تأکید رئیس جمهور آمریکا در هفته‌های گذشته در راه رسیدن به توافق موقت با ایران همواره این بوده است که ایران نباید به سلاح هسته‌ای دست یابد، مسئله‌ای که در تفاهم‌نامه همچون برجام به‌روشنی به آن اشاره شده و تهران تعهد داده است که در پی سلاح اتمی نخواهد بود.

وزیر خارجه ایتالیا روز پنج‌شنبه، چهارم تیرماه، از گفت‌وگوی تلفنی با همتای ایرانی‌اش، عباس عراقچی، خبر داد و گفت در این گفت‌وگو خواستار بازگشایی کامل تنگه هرمز و صدور اجازه عبور به همه کشتی‌های باری ایتالیایی حاضر در منطقه شده است.

آنتونیو تایانی در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس اظهارات دیگر مقام‌های ایتالیا از جمله نخست‌وزیر را در مشارکت نکردن این کشور در حمله به ایران تکرار کرده و گفته ایتالیا هرگز اجازه استفاده از پایگاه‌های خود برای جنگ علیه ایران را نداده است.

به نوشته او، این امر با رعایت دقیق معاهدات با ایالات متحده انجام می‌شود.

وزیر خارجه ایتالیا در پایان پیامش بازگشایی سفارت این کشور در تهران را «نشانه روشنی از گفت‌وگو» خوانده است.

مارک روته، دبیرکل ناتو، پیشتر در پاسخ به انتقادهای دونالد ترامپ رئیس‌جمهور آمریکا در زمینه عدم کمک ناتو به ایالات متحده گفته بود که آمریکا از پایگاه‌های ایتالیا که عضوی از ناتو است در جریان جنگ اخیر با ایران استفاده کرده بود.

مقام‌های ایتالیا این اظهارات را رد کرده و گفته‌اند پروازهای انجام شده صرفا پشتیبانی بوده است.

نخست‌وزیر کانادا روز پنج‌شنبه گفت کشورش باید سفارتخانه‌های خود در ایران و ونزوئلا را بازگشایی کند.

به گفته مارک کارنی، فقدان حضور دیپلماتیک، توانایی اتاوا را برای کمک به کانادایی‌های خارج از کشور و واکنش به بحران‌های بشردوستانه، به‌رغم اختلافات عمیق با حکومت‌های ایران و ونزوئلا، را مختل می‌کند.

او در توضیح بیشتر گفت: «تعامل به معنای تأیید نیست. داشتن سفارت، داشتن خدمات کنسولی در یک کشور، به این معنی نیست که ما سیاست‌های آن کشور را تأیید می‌کنیم.»

او در عین حال گفت هنوز در این زمینه تصمیمی گرفته نشده، اما تأکید کرد که این شرایط «باید تغییر کند و حرکت به سمت این تصمیم، کاری است که باید انجام دهیم.»

روابط دیپلماتیک ایران و کانادا از سال ۲۰۱۲ میلادی قطع شده و سفارتخانه‌های دو کشور تعطیل هستند. استیون هارپر، نخست وزیر وقت کانادا در آن زمان جمهوری اسلامی را «مهم‌ترین تهدید برای صلح جهانی» خوانده بود.