«طرح عمان و ایران برای دریافت هزینه از کشتیهای عبوری از تنگه هرمز»
نیویورک تایمز به نقل از یک مقام ایرانی و چهار دیپلمات گزارش داد که ایران و عمان، با وجود مخالفت علنی آمریکا، در حال پیشبرد طرحی برای دریافت هزینه از کشتیهای عبوری از تنگه هرمز هستند؛ طرحی که میتواند وضعیت پیش از جنگ، یعنی عبور رایگان کشتیها از این آبراه راهبردی، را تغییر دهد.
بر اساس این گزارش، عمان طرحی رسمی به آمریکا و متحدان غربی ارائه کرده که طبق آن شرکتهای کشتیرانی برای استفاده از تنگه هرمز «هزینه خدمات» پرداخت کنند. مقامهای آمریکایی گفتهاند این پیشنهاد را دریافت کردهاند و درباره آن نگرانیهایی دارند. دیپلماتهای آگاه میگویند در طرح عمان این هزینهها داوطلبانه توصیف شده، اما مقام ایرانی گفته پرداختها باید اجباری باشد.
نیویورک تایمز مینویسد تفاهم اخیر ایران و آمریکا عبور ایمن کشتیهای تجاری از تنگه هرمز را بدون دریافت هزینه تضمین کرده، اما فقط برای ۶۰ روز؛ پس از آن قرار است ایران و عمان درباره آینده این مسیر گفتوگو کنند. مقامهای آمریکایی و شماری از کشورهای اروپایی با هرگونه اخذ پول عبور از تنگه هرمز مخالفاند، اما برخی دیپلماتها میگویند اگر این سازوکار «داوطلبانه» باشد، ممکن است از نظر حقوق بینالملل قابل دفاعتر باشد.
ونس درباره تفاهم با ایران: هنوز اهرمهای فشار زیادی داریم؛ بمباران باید در خدمت هدف مشخص باشد
جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، در تازهترین اظهارات خود درباره تفاهم با جمهوری اسلامی گفت واشینگتن همچنان «اهرمهای فشار زیادی» در اختیار دارد و اگر ایران «رفتار نامناسبی» داشته باشد، آمریکا از این اهرمها استفاده خواهد کرد. او همزمان از منتقدانی که فقط خواهان بمباران ایران هستند انتقاد کرد و گفت دونالد ترامپ نشان داده حاضر به استفاده از نیروی نظامی است، اما تنها در صورتی که این اقدام «در خدمت یک هدف» باشد.
آقای ونس در گفتوگو با رسانه دیلیوایر گفت نگرش برخی منتقدان دولت آمریکا از جناح دستراستی «فقط این است که بمب بیندازید و بمب بیندازید و بمب بیندازید و واقعاً نمیتوانند بیان کنند که به چه هدفی. و آنچه رئیسجمهور میگوید این است که من مایلم بمب بیندازم و به وضوح نشان داده است که مایل به انداختن بمب است، اما فقط در صورتی که در خدمت هدف مشخصی باشد.»
معاون رئیسجمهور آمریکا در بخش دیگری از این گفتوگو، با اشاره به اظهارات مقامهای جمهوری اسلامی درباره اینکه مذاکره برای تفاهم درکار نیست و مذاکرات فقط «در سطح فنی» است، آن را «شگرد مذاکره به سبک ایرانی» و «نوعی لفاظی به سبک ایرانیها» خواند. او گفت این شیوه را درک نمیکند، اما به گفته او، «این روشی است که ایرانیها به کار بستهاند.»
آقای ونس همچنین گفت تفاهم اخیر میتواند «یک لحظه بسیار مهم تاریخی» باشد، اما مسیر آینده آن تا حد زیادی به «نحوه پاسخ ایرانیها» به فشارهای اعمالشده از سوی دونالد ترامپ بستگی دارد. او افزود اگر ایران «پاسخ مناسبی» بدهد، ممکن است بعدها گفته شود که در روابط دو طرف «صفحه جدیدی» ورق خورده است.
معاون رئیسجمهور آمریکا تأکید کرد واشینگتن به دنبال تعهداتی «پایدار، قابل بررسی و راستیآزمایی» است تا مطمئن شود ایران به طور کامل از توان هستهای نظامی خلع سلاح میشود.
ونس با اشاره به باز بودن تنگه هرمز برای تجارت نفت گفت صادرات نفت به وضعیت پیش از جنگ بازگشته و دولت آمریکا قصد دارد از این شرایط برای پر کردن ذخایر انرژی جهان و کاهش فشار بر اقتصاد جهانی استفاده کند.
او همچنین گفت اگر ایران تعهدات مورد نظر آمریکا را بپذیرد و با گامهای عملی و قابل سنجش اجرای آنها را ثابت کند، آمریکا نیز میتواند روابط خود را با ایران تغییر دهد.
انتقاد از توقف پخش مصاحبه قالیباف؛ صداوسیما میگوید بخش دوم فردا پخش میشود
مرکز رسانه مجلس از توقف پخش گفتوگوی تلویزیونی ضبطشده محمدباقر قالیباف درباره تفاهمنامه اسلامآباد انتقاد کرد و اعلام کرد این مصاحبه، با وجود تحویل بهموقع به صداوسیما، از میانه پخش متوقف شده است.
این مرکز در اطلاعیهای نوشت قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی و رئیس هیئت مذاکرهکننده جمهوری اسلامی، برای ارائه گزارش به مردم درباره «پیگیری شروط مشخصشده در یادداشت تفاهم اسلامآباد» گفتوگویی تبیینی را با هماهنگی صداوسیما انجام داده بود. به گفته مرکز رسانه مجلس، این گفتوگو بیش از دو ساعت پیش از زمان پخش در اختیار صداوسیما قرار گرفت، اما پخش آن بدون هماهنگی قبلی از میانه قطع شد.
مرکز رسانه مجلس افزود از آنجا که این گفتوگو ضبطی بوده، اگر مسئولان صداوسیما تصمیم داشتند بخشی از آن را پخش نکنند، «کمترین وظیفه» آنان هماهنگی با مجلس بود.
رسانه رسمی قالیباف نیز در واکنش به پرسشها درباره قطع این مصاحبه اعلام کرد بخشهای پخشنشده شامل پاسخ به «ادعای» بازرسی آژانس از سایتهای هستهای ایران، جزئیات پیگیری آزادسازی اموال بلوکهشده، «اعتبار ۳۰۰ میلیارد دلاری بازسازی» در متن تفاهم، پاسخ به اظهارات دونالد ترامپ و «تبیین پیام رهبر جمهوری اسلامی در ۲۸ خرداد» بوده است.
همزمان برخی رسانههای داخلی نوشتند صداوسیما مصاحبه ضبطشده قالیباف را هنگام توضیح او درباره نحوه آزادسازی اموال ایران قطع کرده است. بر اساس این گزارشها، قالیباف در بخش پخشنشده درباره خریدهای پیشین ایران، گشایش اعتبار اسنادی در لندن و مجوز اوفک برای صادرات نفت سخن گفته و تفاهم اخیر را «سند شکست آمریکا» خوانده بود.
در این گزارشها همچنین ادعا شده است که دستکم ۲۰ دقیقه از گفتوگوی قالیباف پخش نشده و برخی این اتفاق را به تغییرات مدیریتی در معاونت سیاسی صداوسیما مرتبط دانستهاند.
پس از انتشار این واکنشها، صداوسیما اعلام کرد بخش دوم مصاحبه قالیباف روز چهارشنبه پخش خواهد شد. با این حال، توضیحی درباره علت توقف پخش بخش نخست این گفتوگو ارائه نشده است.
قطر بر نقش میانجیگرانه خود در مذاکرات آمریکا و ایران تأکید کرد
وزارت خارجه قطر روز سهشنبه اعلام کرد که شیخ محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخستوزیر قطر، بر ادامه تلاشهای میانجیگرانه کشورش و حمایت از همه مسیرهای گفتوگوهای برخاسته از تفاهمنامه میان آمریکا و ایران تأکید کرده است.
به نوشته رویترز، این سخنان شیخ محمد در دیدار با استیو ویتکاف، فرستاده آمریکا، و جرد کوشنر، داماد دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، بیان شد؛ دیداری که در آن تحولات مربوط به مذاکرات جاری آمریکا و ایران بررسی شد.
در این بیانیه جزئیات بیشتری درباره محتوای گفتوگوها ارائه نشده است.
ایران اعلام کرده در روزهای آینده هیچ دیدار مستقیمی با مقامهای ارشد آمریکایی نخواهد داشت؛ موضوعی که چشمانداز پیشرفت توافق صلح را تیرهتر کرده است.
تهران میگوید پیش از آغاز مذاکرات درباره برنامه هستهای، باید جزئیات اجرای آتشبس دو هفته پیش روشن شود. همزمان، استیو ویتکاف و جرد کوشنر برای گفتوگو با میانجیهای قطری وارد دوحه شدهاند، اما مقامهای ایرانی و قطری تأکید کردهاند که نشست مستقیمی میان دو طرف برنامهریزی نشده است.
ایران همچنین اعلام کرده کنترل تردد در تنگه هرمز را حق خود و عمان میداند و قصد دارد از اواسط اوت از کشتیها عوارض دریافت کند؛ موضوعی که جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، آن را رد کرده و گفته واشینگتن اجازه چنین اقدامی را نخواهد داد.
قالیباف: اصلاً مذاکرهای با آمریکا نداریم؛ «نباید تنگه هرمز را به ضد خودش تبدیل کنیم»
محمدباقر قالیباف، مذاکرهکننده ارشد جمهوری اسلامی، شامگاه سهشنبه اعلام کرد در حال حاضر «اصلا مذاکرهای با آمریکا نداریم» و همچنین از افزایش تردد کشتیها در تنگه هرمز دفاع کرد.
او در گفتوگویی با تلویزیون حکومتی ایران، محاصره دریایی آمریکا علیه بنادر ایران را که بعد از آتشبس و از فروردینماه آغاز شد، «شدیدترین نوع جنگ» خواند که به گفته او «مردم و نان مردم» را محاصره کرده بود.
قالیباف افزود که برداشته شدن این محاصره «از موفقیتهای بزرگ» تفاهمنامه امضا شده بین ایران و آمریکا بود.
او اعلام کرد که مذاکرات فقط تا زمان امضای یادداشت تفاهم ادامه داشت و سفر به سوئیس برای گفتوگو درباره «اجرای بندهای» همین تفاهمنامه بود که ۲۵ خرداد بین ایران و آمریکا امضا شد.
هیئتهای مذاکرهکننده به ریاست جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، و محمدباقر قالیباف از طرف ایران روز ۳۱ خرداد گفتوگوهایی را در اقامتگاه بورگناشتوک سوئیس آغاز کردند.
در پی این مذاکرات، قطر و پاکستان به عنوان میانجیها اعلام کردند که ایران و ایالات متحده آمریکا توافق کردند که برای نظارت سیاسی بر روند مذاکرات طرفین، یک «کمیته عالی» تشکیل شود.
قالیباف در مصاحبه خود مدعی شد در گفتوگوها «نتایج مذاکرات قبلی» پیگیری میشود تا به نتیجه برسد.
این اظهارات در حالی است که در بند سوم یادداشت تفاهم آمده است: «ایالات متحده آمریکا و جمهوری اسلامی ایران متعهد میشوند که ظرف حداکثر ۶۰ روز، که با توافق متقابل قابل تمدید است، دربارهٔ توافق نهایی مذاکره کرده و به آن دست یابند.»
رئیس مجلس شورای اسلامی همچنین با طرح ادعای تسلط ایران بر تنگه هرمز در پی جنگ ۴۰ روزه هشدار داد که «نباید تنگه را به ضد خودش تبدیل کنیم».
او افزود: «تنگه هرمز زمانی ارزشمند است که روزبهروز تردد در آن بیشتر شود، نه کمتر.»
در پی آغاز حملات آمریکا و اسرائیل در نهم اسفند سال گذشته، ایران این آبراه حیاتی را مسدود کرد. بر اساس تفاهم ایران و آمریکا، «تهران متعهد شده که «ترتیبات لازم را برای عبور ایمن کشتیهای تجاری، بدون دریافت هیچ هزینهای و صرفاً برای مدت ۶۰ روز، از خلیج فارس به دریای عمان و بالعکس فراهم خواهد کرد.»
با باز شدن تنگه هرمز، قیمت نفت به شدت پایین آمد و آمریکا و عمان مسیری جدید برای حرکت کشتیها در نظر گرفتند. ایران هفته گذشته با حمله به دو کشتی سعی کرد این مسیر را مسدود کند. در پی این حملات، ارتش آمریکا در بامداد روزهای شنبه و یکشنبه اهداف نظامی در جنوب ایران را هدف قرار داد.
فردوسیپور: فوتبال را سیاسی و امنیتی نکنید
عادل فردوسیپور، مجری و گزارشگر فوتبال در واکنش به بیانیه فدراسیون فوتبال ایران، از امنیتی و سیاسی شدن انتقادها از عملکرد تیم ملی انتقاد کرد و گفت نقد فوتبالی از تیم ملی «نه خلاف امنیت ملی است و نه کسی را وطنفروش میکند».
او گفت تیم ملی فوتبال ایران در جام جهانی نه عملکردی «فاجعهبار» داشته و نه «قهرمانانه»، بلکه مانند دورههای پیشین از مسابقات حذف شده است.
فردوسیپور افزود عملکرد تیم ملی باید «واقعبینانه و منصفانه» بررسی شود و تأکید کرد نباید از یکسو حذف تیم را فاجعه جلوه داد و از سوی دیگر با روایتسازی، آن را موفقیتی بزرگ معرفی کرد.
او همچنین با انتقاد از محدود کردن فضای رسانهای پیرامون تیم ملی گفت مسئولان فدراسیون، سرمربی و کادر تیم باید پس از بازگشت از جام جهانی در یک نشست خبری با حضور همه رسانهها، دربارهٔ دلایل نتیجه نگرفتن تیم توضیح دهند.
فردوسیپور گفت تیم ملی «پیر بوده و نتیجه نگرفته»، اما این به معنای فاجعه نیست و باید اجازه داد نقدهای فوتبالی مطرح شود.
او در بخش دیگری از سخنانش گفت ایزوله کردن تیم ملی و محدود کردن دسترسی رسانهها و افراد به حلقهای خاص، کمکی به این تیم نکرده است.
مجری سابق برنامه «۹۰» تأکید کرد: «بگذارید فوتبال، فوتبالی بررسی شود؛ اینقدر فوتبال را با سیاست گره نزنید.»
یک شهروند آمریکایی در اسرائیل به اتهام جاسوسی برای ایران «بازداشت شد»
رسانههای اسرائیلی روز سهشنبه به نقل از پلیس این کشور گزارش دادند که یک شهروند ۲۰ ساله آمریکایی به ظن جاسوسی برای دستگاه اطلاعاتی ایران بازداشت شده است.
این فرد که ساکن منطقه اورشلیم بزرگ است، متهم شده که از «مکانهای حساس» در اسرائیل عکسبرداری و فیلمبرداری کرده و در ازای هر مأموریت، چند صد دلار دریافت کرده است.
قرار است علیه او به اتهام برقراری ارتباط با عامل خارجی و به خطر انداختن امنیت ملی اسرائیل کیفرخواست صادر شود.
پلیس اسرائیل اعلام کرد که این فرد در ۹ ژوئن و با همکاری سازمان امنیت داخلی اسرائیل (شینبت) و پس از دریافت اطلاعات از سرویسهای امنیتی بینالمللی بازداشت شده است.
با این حال پلیس اسرائیل مشخص نکرده که کدام سازمانهای اطلاعاتی خارجی در ارائه این اطلاعات نقش داشتهاند.
نتانیاهو در جنوب لبنان: ایران و حزبالله باید اینجا را ترک کنند
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در جریان بازدید از نیروهای ارتش این کشور در جنوب لبنان، خطاب به ایران و حزبالله گفت: «از اینجا خارج شوید؛ شما اینجا هیچ جایگاهی ندارید.»
او روز سهشنبه نهم تیرماه گفت اسرائیل با حمله به ایران و تضعیف آنچه «محور ایران» خواند، مهمترین حلقه این محور یعنی حزبالله را هدف قرار داده است.
نتانیاهو افزود لبنان و اسرائیل دو کشور دارای حاکمیت هستند که یکدیگر را به رسمیت میشناسند و باید در امنیت و صلح زندگی کنند و تأکید کرد ایران و حزبالله نباید در این منطقه حضور داشته باشند.
نخستوزیر اسرائیل همچنین گفت تا زمانی که حزبالله مسلح باشد و امنیت اسرائیل را تهدید کند، نیروهای این کشور از جنوب لبنان خارج نخواهند شد. او خطاب به نظامیان اسرائیلی نیز تأکید کرد در صورت مشاهده هرگونه تهدید، بدون درنگ اقدام کنند.
نتانیاهو دستور نابودی کامل زیرساختهای حزبالله در جنوب لبنان را صادر کرد
بنیامین نتانیاهو به ارتش این کشور دستور داد زیرساختهای حزبالله لبنان در جنوب این کشور، از جمله تونلها و تأسیسات روی زمین و زیرزمینی، بهطور کامل نابود شود.
نتانیاهو در بازدید از نیروهای ارتش گفت دستور او این است که «چیزی باقی نماند» و تأکید کرد تا زمانی که حزبالله کاملاً خلع سلاح نشود و تهدیدی برای اسرائیل نباشد، ارتش اسرائیل از منطقه مرزی عقبنشینی نخواهد کرد.
او حزبالله را مهمترین حلقه در محور متحدان ایران خواند و مدعی شد از حدود ۱۵۰ هزار راکت و پرتابه این گروه تنها هشت درصد باقی مانده و اسرائیل حدود ۹ هزار «تروریست» را در لبنان کشته است.
دولت لبنان و حزبالله منطقه امنیتی ایجادشده از سوی اسرائیل در جنوب لبنان را «اشغال» و ناقض قوانین بینالمللی میدانند. رسانههای لبنانی میگویند مساحت این منطقه حدود ۶۲۰ کیلومتر مربع، معادل شش درصد خاک لبنان است.
آیا باید منتظر تحولاتی در صحنه سیاست داخلی ایران بود؟ گفتوگو با رضا علیجانی
توافق اولیه میان ایران و آمریکا که در سوئیس بهدست آمد، هنوز کاملا اجرا نشده و مسیر پیشروی آن برای دستیابی طرفین به یک توافق جامع بسیار ناهموار جلوه میکند. اما کشمکش پیرامون این تفاهمنامه نه تنها به درگیری لفظی و نظامی ایران و آمریکا منتهی نشده بلکه هر روز و ساعت در داخل ایران بحث بر سر آن تندتر میشود.
با شدت گرفتن این اختلافها، مسعود پزشکیان رئیسجمهور، مخالفان داخلی تفاهمنامه را به همسویی با عملیات رسانههایی که او «معاند» خواند متهم کرد و گفت «تمامی مراحل مذاکرات» با «هماهنگی کامل و مستمر» با رهبر جمهوری اسلامی انجام شده است؛ صحبتهایی که پس از بیانیه نزدیک به سه چهارم اعضای مجلس خبرگان در مخالفت با توافق ابراز میشد. البته خود بیانیه هم بلافاصله واکنش منفی دبیرخانه خبرگان را در پی داشت.
این کشمکش را چگونه باید فهمید و آیا زیر پوست صحنه سیاست ایران تحولاتی تازه در راه است؟
رضا علیجانی، تحلیلگر و فعال سیاسی ساکن پاریس، به رادیوفردا میگوید سرنوشت این اختلافات را اقدام بعدی مجتبی خامنهای روشن خواهد کرد که آیا از مدافعان مذاکره و توافق حمایت خواهد کرد یا خیر.
بسنت: حتی بعد از لغو تحریمها هیچ کشوری جز چین از ایران نفت نخریده است
وزیر خزانهداری آمریکا روز سهشنبه اعلام کرد که بهرغم لغو تحریمهای نفت ایران از سوی ایالات متحده، هیچ کشوری به جز چین اقدام به خرید نفت ایران نکرده است.
اسکات بسنت در گفتوگو با شبکه فاکسنیوز گفت: «به ما دستور داده شد که تحریمهای نفت ایران را لغو کنیم. نکته بسیار جالب این است که به جز چین، که حتی زمانی هم که نفت ایران تحت تحریم بود آن را خریداری میکرد، هیچکس نفت ایران را نخریده است.»
او افزود: «بنابراین، نفت ایران همچنان با تخفیف به چین فروخته میشود و ایرانیها تاکنون نتوانستهاند آن را به فروش برسانند، زیرا خریداران تا حدی نگران هستند که آیا دوباره تحریمها بازخواهد گشت؟ آیا ممکن است از سوی وزارت خزانهداری آمریکا با مشکل مواجه شوند؟»
بسنت تأکید کرد که این روند دلیلی برای ایران است که از مذاکرات با آمریکا استقبال کند.
وزارت خزانهداری دولت دونالد ترامپ در پی امضای تفاهمنامه ایران و آمریکا در ۲۵ خرداد ماه، مجوز فروش نفت ایران را صادر کرد.
این مجوز کلی برای تولید و فروش نفت خام و فرواوردههای نفتی توسط حکومت ایران از تاریخ ۳۱ خردادماه به مدت دو ماه یعنی تا پایان مردادماه سال جاری اعتبار دارد.
این مجوز واردات نفت ایران به ایالات متحده را هم شامل میشود. تنها دو کشور کره شمالی و کوبا از این مجوز بهرهمند نمیشوند.