اسرائیل از هدف تازهاش در جنگ بدون تعارف سخن گفته است؛ «شکار» رهبران جمهوری اسلامی تا جایی که، به گفتهٔ مقامهای این کشور، «سر اختاپوس» دوباره رشد نکند.
اما این تنها اقدام اسرائیل در همراهی با آمریکا نیست. هدف قرار دادن زیرساختهای شهری و کشتهشدن شهروندان غیرنظامی هم بخشی از این کارزار است.
اسرائیل و آمریکا در سه هفته گذشته حملاتی به ذخایر انرژی ایران انجام دادهاند، آنهم در هفتههای بلاتکلیفی تنگهٔ هرمز؛ تنگهای که یکی از شریانهای اصلی انتقال انرژی به جهان به شمار میرود.
حملاتی که به گفتهٔ اسرائیل و آمریکا «پیشگیرانه» بود و برای از بین بردن برنامهٔ هستهای ایران و قابلیت برنامهٔ موشکی تهران انجام شد، حالا ابعاد وسیعتری به خود گرفته است با پایانی مبهم.
در برنامهٔ رادیویی «پاراگراف اول»، این موضوع را با علیرضا نامور حقیقی، دانشآموختهٔ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران و تحلیلگر مسائل سیاسی ایران از تورنتو، و مهران مصطفوی، استاد فیزیک و شیمی در دانشگاه پاریس جنوبی و معاون مرکز ملی تحقیقات علمی فرانسه و کنشگر سیاسی از پاریس، به بحث گذاشتیم.
اسرائیل «در پی ایرانِ بیدولت»
علیرضا نامور حقیقی دربارهٔ اینکه جنگ اسرائیل و آمریکا با ایران وارد چه مرحلهای شده است، میگوید: اگر ایران راهبردش را عوض نکند، این جنگ به سمت نابودی سرزمین و ساختار کشور پیش میرود.
به گفتهٔ او، «ترورهای پی در پی رهبران جمهوری اسلامی» و قطع ارتباط بدنهٔ سامانهٔ حکومتی با رهبری نظام، تصمیمگیری در مسائل حیاتی را به حالت تعلیق درآورده است.
این تحلیلگر سیاسی، انتقال از عملیات نقطهزنی به هدف گرفتن زیرساختها را بسیار خطرناک دانسته و میگوید: در غیاب میانجیگری شورای امنیت سازمان ملل، ایران ممکن است به وضعیتی شبیه «دولت فروپاشیده» برسد با حاکمیتی ازهمگسیخته، ناامنی، و درگیری داخلی.
مهران مصطفوی، کارشناس امور هستهای، کلید توقف این جنگ را در دست کاخ سفید دانسته و میگوید تا وقتی آمریکا نخواهد از سازمان ملل استفاده کند، هیچ آتشبس و صلحی ممکن نیست.
او معتقد است: دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا «به خاطر اسرائیل وارد جنگ شده» اما اکنون استعفای جو کنت مقام ضدتروریسم آمریکا «نشانهٔ شکاف در دولت آمریکا است».
به گفتهٔ این کنشگر سیاسی، اسرائیل عملاً بهدنبال خلق ایران بدون حاکمیت است، اما اگر حملات ایران به اسرائیل تشدید شود، ممکن است در داخل این کشور نیز تغییراتی رخ دهد.
خطر بیدولتی و هرجومرج داخلی
علیرضا نامور حقیقی، ادامهٔ درگیریها را مصادف با کاهش امنیت، کمبود برق و گاز، و قدرتگیری نیروهای مسلح محلی میداند که به گفتهٔ این تحلیلگر سیاسی میتواند کشور را وارد فاز درگیریهای داخلی کند که در چنین وضعیتی، حتی خطر تجزیه در مناطق مرزی هم وجود دارد.
آقای نامور حقیقی معتقد است: اسرائیل با تضعیف زیرساختها و ایجاد هرجومرج، میخواهد جمهوری اسلامی را بدون جنگ مستقیم سرنگون کند، اما وقتی ساختارها از کار بیافتند، حتی حکومت بعدی هم گرفتار بحران داخلی میشود و دیگر برای اسرائیل تهدیدی نخواهد بود.
به باور مهران مصطفوی، اسرائیل با پشتوانهٔ جریان راست مذهبی خود بهدنبال گسترش مرزها تا ایران است و از وجود هر دولت بزرگ در منطقه بیزار است و برای رسیدن به این هدف به حمایت آمریکا نیاز دارد.
به اعتقاد او، اگر دونالد ترامپ بخواهد میتواند جلوی اسرائیل را بگیرد و جنگ تمام خواهد شد.
مهران مصطفوی ادامهٔ این جنگ را به سود بنیادگرایان در داخل ایران دانسته و معتقد است: کشته شدن علی لاریجانی دبیر شورای عالی امینت ملی و دیگر چهرههای جمهوری اسلامی، نشانهٔ تلاش اسرائیل برای تقویت تندروها در ایران است؛ کسانی که به گفتهٔ او میگویند: «جنگ را باید تا ظهور امام زمان ادامه داد».
علیرضا نامور حقیقی، با یادآوری تجربهٔ سوریه، لیبی و عراق، میگوید که در خاورمیانه هیچ انتقال خشونتآمیزی سریع به ثبات نیانجامیده است.
با این حال، آقای نامورحقیقی ایدهٔ «شهروندان ادارهٔ کشور را پس از بمباران به دست میگیرند» امکانپذیر میداند، ولی میگوید: شاید مردم وارد عمل شوند، اما نه مسالمتآمیز. عبور خشونتبار، حکومت خشونتبار میسازد.
مهران مصطفوی در این زمینه انگشت انتقادش را به سمت گروههای مخالف ایرانی حامی حملهٔ نظامی به ایران گرفته و میگوید: این افراد چون خودشان ناتواناند، مردم را هم ناتوان میدانند و میگویند باید اسرائیل بیاید ما را نجات دهد. اما ملت ایران تواناست. جنگ هیچگاه آزادی و برابری نیاورده است. کار آنان متوقف کردن مسیر طبیعی دموکراسی در ایران بود.
خروج از بنبست جنگ
علیرضا نامور حقیقی تنها راه خروج ایران از این بنبست را مذاکره با شورای امنیت سازمان ملل و تعلیق بخشی از برنامهٔ هستهایش میداند و میگوید: ایران باید اعلام کند آمادهٔ توقف غنیسازی برای ۱۵ سال است. در مقابل، آمریکا و متحدانش هم تضمین دهند اقدامی علیه ایران انجام ندهند. چنین توافقی میتواند اولین گام برای بازگشت دیپلماسی باشد.
با این حال، مهران مصطفوی معتقد است که رئیسجمهور آمریکا تنها بهدنبال راهی است تا اعلام پیروزی کند. اما به باور این استاد دانشگاه پاریس جنوبی، هیچ گزینهای برای او «برد» محسوب نمیشود.
آقای مصطفوی میگوید: اگر تنگهٔ هرمز بسته بماند، او بازنده است؛ اگر هم نیروی نظامی زمینی بفرستد و کشور را ویران کند، بازندهتر.
علیرضا نامور حقیقی، به جز بازنگری در پروندهٔ هستهای معتقد است، ایران برای در امان نگه داشتن تمامیت ارضیاش باید از خصومت با آمریکا پرهیز کند و شعار نابودی اسرائیل را هم کنار بگذارد.
مهران مصطفوی هم ضمن اشاره به آنچه آغاز یک جنگ «غیرقانونی» از سوی بنیامین نتانیاهو نخستوزیر اسرائیل برای نابودی ایران مینامد، میگوید: تنها راه برای جلوگیری از ادامهٔ این جنگ، فشار افکار عمومی آمریکا بر دولت دونالد ترامپ است.