مسعود پزشکیان میگوید تهران آماده است اورانیوم غنیشده تا سطح ۶۰ درصد را رقیق کند و برنامهٔ هستهای خود را در معرض راستیآزمایی قرار دهد و همچنان خواهان پیشبرد توافق با آمریکا بر مبنای تفاهمنامه اسلامآباد است.
رئیسجمهور ایران همچنین از تمایل تهران به بازگشت تفاهمنامه تا پیش از انتخابات میاندورهای آمریکا خبر داده است.
آقای پزشکیان در مصاحبه با شبکه آمریکایی فاکسنیوز که شامگاه پنجشنبه دوم مهر به وقت آمریکا پخش شد، در پاسخ به پرسش برت بایر دربارهٔ اورانیوم غنیشده تا سطح ۶۰ درصد و احتمال دستیابی ایران به سلاح هستهای گفت «به هیچ وجه، به هیچ وجه» و افزود بر اساس فتوای علی خامنهای، «این کار حرام و غیرقانونی است».
او در ادامه دربارهٔ ذخایر اورانیوم غنیشده ایران گفت: «ما گفتهایم آمادهایم آنها را رقیق کنیم. مسئلهٔ بزرگی نیست. آمادهایم خود را در معرض راستیآزمایی قرار دهیم.»
برنامهٔ هستهای ایران و بهویژه ذخایر اورانیوم غنیشده تا سطح ۶۰ درصد یکی از محورهای اصلی اختلاف تهران و واشینگتن بوده است. جمهوری اسلامی تأکید میکند برنامه هستهای آن اهداف صلحآمیز دارد، اما آمریکا و متحدانش بارها دربارهٔ سطح بالای غنیسازی و احتمال استفاده از آن برای تولید سلاح هستهای ابراز نگرانی کردهاند.
آقای پزشکیان در بخش دیگری از مصاحبه به تفاهمنامهٔ اسلامآباد اشاره کرد و گفت تهران همچنان آماده است بر اساس آن با دولت دونالد ترامپ پیش برود.
او گفت: «ما مشکلی نداریم. ما با رئیسجمهور شما به توافق رسیدیم. آن توافق امضا شد و بر اساس آن، ما آماده بودیم و همچنان مایلیم که پیش برویم.»
مسعود پزشکیان در گفتوگویی دیگر با شبکه انبیسی هم گفت «ما نمیخواهیم کار به انتخابات میاندورهای آمریکا برسد و مایلیم آمریکاییها پیش از آن به تفاهمنامه بازگردند.»
تفاهمنامه ۱۴ بندی اسلامآباد روز ۲۸ خرداد به امضای رؤسای جمهور ایران و آمریکا رسید و چارچوبی برای توقف درگیریها و یک دوره ۶۰ روزه مذاکرات با هدف دستیابی به توافق نهایی تعیین کرد.
اما کمتر از سه هفته بعد، در پی حملات منسوب به ایران به چند نفتکش در تنگه هرمز، ارتش آمریکا به مدت دو هفته نقاط مختلف ایران را هدف حمله قرار داد و نیروهای جمهوری اسلامی نیز چند کشور منطقه را با موشک و پهپاد هدف گرفتند. این درگیریها عملاً تفاهم اسلامآباد را از میان برد و آمریکا از ۲۳ تیر محاصره دریایی ایران را از سر گرفت.
مهلت ۶۰ روزه تعیینشده در تفاهمنامه نیز ۲۶ مرداد بدون دستیابی دو طرف به توافق نهایی پایان یافت.
مقامهای جمهوری اسلامی در هفتههای اخیر بارها خواستار بازگشت آمریکا به همین تفاهمنامه شدهاند. خود آقای پزشکیان دهم شهریور گفت اگر واشینگتن به تعهداتش بازگردد، تهران نیز «بلافاصله» اقدام متقابل خواهد کرد.
دونالد ترامپ در مقابل گفته است ایران بهشدت خواهان توافق است و بارها با آمریکا تماس گرفته، اما تأکید کرده که تنها «توافق درست» را خواهد پذیرفت و «یک توافق بد» را قبول نخواهد کرد.
برت بایر در ادامهٔ مصاحبه از رئیسجمهور ایران پرسید با توجه به رویدادهایی که پس از امضای تفاهمنامه رخ داد، چه تضمینی وجود دارد که توافق احتمالی دیگری اجرا شود.
آقای پزشکیان پاسخ داد بر اساس تفاهمنامه قرار بود گروهی برای رسیدگی به «سوءتفاهمها» و «ناهماهنگیها» تشکیل شود، اما فرصتی برای تشکیل آن به وجود نیامد.
او گفت: «این فقط مربوط به ما نیست. همین مسئله درباره نیروهای آمریکایی حاضر در منطقه نیز صدق میکند که هر زمان بخواهند به هر مکانی شلیک میکنند. برای جلوگیری از چنین اتفاقاتی، باید دو گروه مشخص شوند و کانال ارتباطی بازی میان آنها وجود داشته باشد تا بتوان پیش از وقوع چنین مواردی از آنها جلوگیری کرد، نه اینکه فقط پس از وقوع واکنش نشان داد.»
اظهارات رئیسجمهور ایران همزمان با تلاشهای تازه تهران و واشینگتن برای ازسرگیری مذاکرات مطرح میشود.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، روز پنجشنبه گفت تهران در هفته جاری از طریق میانجیها پیشنهادی به آمریکا ارائه کرده که میتواند به بازگشایی تنگه هرمز و ازسرگیری مذاکرات برای دستیابی به یک «توافق نهایی» منجر شود.
به گزارش سیانان، بر اساس این پیشنهاد، آمریکا باید ظرف هفت روز شروط مشخصی را اجرا کند تا مذاکرات از سر گرفته شود و تنگه هرمز بازگشایی شود. آقای عراقچی جزئیات این شروط را بیان نکرد، اما گفت آنها «چیزی بیشتر» از مفاد تفاهمنامه اسلامآباد نیستند.
بر اساس این گزارش، تفاهمنامه اسلامآباد شامل کاهش تحریمها، آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران و توقف عملیات نظامی، از جمله در لبنان، بود. یک مقام کاخ سفید نیز در واکنش به اظهارات آقای عراقچی به سیانان گفت گفتوگوها از طریق میانجیها «مثبت و سازنده» بوده است.
ادعای پزشکیان دربارهٔ اعتراضات دیماه
سرکوب اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ نیز از دیگر موضوعات مصاحبه فاکسنیوز بود و برت بایر رئیسجمهور ایران را دربارهٔ شمار کشتهشدگان و نقش نیروهای حکومتی در سرکوب معترضان مورد پرسش قرار داد.
آقای پزشکیان در پاسخ گفت برخی از معترضان مسلح بودند و مدعی شد حکومت ایران «هرگز به مردم خودش حمله نمیکند».
این دومین بار در فاصله دو روز است که رئیسجمهور ایران چنین ادعایی را مطرح میکند. او روز چهارشنبه در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل نیز مدعی شده بود معترضان دیماه از سوی آمریکا و اسرائیل «تهییج شده» و «اسلحه» در اختیارشان قرار گرفته بود.
خانوادههای شماری از کشتهشدگان اعتراضات در واکنش به این سخنان، در پیامی مشترک تأکید کردند بستگان کشتهشده آنها مسلح نبودهاند و برای هیچ دولت خارجی فعالیت نمیکردهاند و خواستار «حقیقت و عدالت و پاسخگویی» شدند.
اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ با تجمع و اعتراض بازاریان تهران در پی افزایش قیمت دلار آغاز شد، اما بهسرعت به اعتراضاتی گسترده علیه جمهوری اسلامی تبدیل شد. نیروهای حکومتی بهویژه در روزهای ۱۸ و ۱۹ دی با شلیک مستقیم گلولههای جنگی به سرکوب مرگبار و خونبار معترضان پرداختند.
سازمان حقوق بشر ایران در تازهترین گزارش خود فهرست بیش از ۴۲۰۰ جانباخته را منتشر کرده و گفته است در میان کشتهشدگان شناساییشده دستکم ۴۲۰ زن و ۲۸۱ فرد زیر ۱۸ سال هم وجود دارند. جمهوری اسلامی پیشتر شمار کشتهشدگان را ۳۱۱۷ نفر اعلام کرده بود.
مسعود پزشکیان بعدها از تعداد بالای کشتهشدگان ابراز تأسف و «شرمندگی» کرد و گفت «نباید کارمان به اینجا میرسید»، اما هیچگاه کشتهشدن معترضان به دست نیروهای امنیتی را تأیید نکرد و حتی خواهان شناسایی و محاکمهٔ آمران و عاملان شلیک به معترضان هم نشد.
آقای پزشکیان در بخش دیگری از مصاحبه با فاکسنیوز گفت ایران خواهان ادامهٔ جنگ نیست و تصمیم دربارهٔ پایان آن را متوجه واشینگتن دانست.
