وزیر خارجه آمریکا روز پنجشنبه چهارم تیر و در پایان سفرش به خاورمیانه، به کشورهای عربی حوزه خلیج فارس اطمینان داد که هرگونه توافق با ایران منافع آنها را نیز در نظر خواهد گرفت و تأکید کرد اخذ عوارض از کشتیها توسط ایران در تنگهٔ هرمز در توافق واشینگتن و تهران جایی نخواهد داشت.
مارکو روبیو در نشست وزیران خارجه شورای همکاری خلیج فارس در بحرین، محل استقرار ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا، گفت ایالات متحده در پی دستیابی به صلحی پایدار با ایران است؛ صلحی که به بهای امنیت متحدان آمریکا در منطقه نفتخیز خلیج فارس تمام نشود.
بسیاری از کشورهای حاشیه خلیج فارس پس از آنکه در جریان جنگ ۴۰ روزه هدف حملات ایران قرار گرفتند، معتقدند تفاهمنامه امضا شده بین تهران و واشینگتن بیش از حد «نرم» و «امتیازدهنده» است.
ایران در جریان این جنگ، تنگهٔ حیاتی هرمز را مسدود کرد؛ اقدامی که جریان انتقال نفت را به شدت مختل و بازارهای جهانی انرژی و همچنین اقتصاد جهانی را متلاطم کرد.
وزیر خارجه آمریکا که در جریان سفر منطقهای خود ابتدا به امارات متحده عربی و سپس به کویت و بحرین سفر کرد، بعد از نشست بحرین به خبرنگاران گفت که متحدان عرب خلیج فارس نگرانیهای بسیار جدی مشترکی دارند و خواستار آن هستند که در جریان تمام مراحل توافق صلح قرار گیرند؛ توافقی که شامل تنگهٔ هرمز نیز میشود.
روبیو گفت اگر ایران کشتیها را در تنگهٔ هرمز تهدید کند یا مانع عبور آنها شود، «آن وقت دچار مشکل خواهیم شد».
او در نشست شورای همکاری خلیج فارس هشدار داد دریافت هرگونه عوارض از کشتیهایی که از تنگهٔ هرمز عبور میکنند، یک سابقه خطرناک ایجاد خواهد کرد و خطر «هرجومرج کامل» را در پی خواهد داشت.
وزیر خارجه آمریکا گفت: «آبراههای بینالمللی متعلق به هیچ دولت-ملتی نیستند. این یکی از اصول بنیادین جهان امروز است؛ اصلی که بدون آن، جهان دچار هرجومرج کامل خواهد شد.»
او افزود: «اگر واقعاً این اصل را بپذیریم که یک کشور میتواند صرفاً به این دلیل که یک آبراه بینالمللی در نزدیکی قلمرو سرزمینی آن قرار دارد، برای استفاده از آن پول دریافت کند، در آن صورت این رویه مانند یک بیماری واگیردار در سراسر جهان گسترش خواهد یافت.»
روبیو تأکید کرد که دریافت هرگونه عوارض از کشتیها هرگز بخشی از هیچ توافقی نخواهد بود.
«صندوق ۳۰۰ میلیارد دلاری» بازسازی ایران
وزیر خارجه آمریکا در ادامه به خبرنگاران گفت درباره صندوق ۳۰۰ میلیارد دلاری بازسازی ایران که بخشی از پیشنهاد صلح است، گفتوگویی انجام نداده است.
به گزارش رویترز، کشورهای عربی حوزه خلیج فارس نگران هستند که ایران از این پول برای احیای قابلیتهای نظامی خود استفاده کند.
عبداللطیف بن راشد الزیانی، وزیر امور خارجه بحرین که ریاست این نشست را بر عهده داشت، از اعلام عمان درباره ایجاد یک کریدور برای عبور ایمن کشتیها از تنگه هرمز استقبال کرد.
عمان در این نشست اعلام کرد که ترتیبات آینده مربوط به تنگه هرمز شامل دریافت عوارض یا حق عبور از کشتیها نخواهد بود.
«کاری که امنیت متحدانمان را در منطقه تضعیف کند، انجام نمیدهیم»
وزیر خارجه آمریکا، ساعاتی پیشتر در کویت نیز بار دیگر بر «هماهنگی» با متحدان واشینگتن در منظقه و خودداری از هرگونه اقدامی که به تضعیف این کشورها در منطقه منجر شود، تأکید کرد.
روبیو در کویت با امیر مشعل الاحمد الصباح و صباح الخالد الصباح، ولیعهد این کشور، دیدار و تأکید کرد که واشینگتن هیچ توافقی با ایران را که بهای آن امنیت کشورهای خلیج فارس باشد، انجام نخواهد داد.
او گفت: «ما هیچ اقدامی انجام نخواهیم داد که امنیت متحدان دیرینهمان در منطقه را تضعیف کند.»
روبیو تأکید کرد که تعهدات نظامی آمریکا در خلیج فارس واقعی و عملی است: «این تضمینهای امنیتی واقعی هستند؛ فقط وعده نیستند، بلکه عملیاند.»
او در عین حال با دفاع از معافیت ۶۰ روزه بخشی از تحریمهای نفتی علیه ایران، افزود این اقدام موقت و قابل بازگشت است؛ «هر زمان وارد مذاکره میشوید، فرآیند بدهبستان وجود دارد.»
این یکی از صریحترین مواضع روبیو درباره پیشنهاد ایران برای ایجاد سازوکار جدید در خلیج فارس بود که ممکن است شامل دریافت هزینه عبور از تنگه هرمز شود.
او این ایده را کاملاً رد کرد و گفت: «من هیچ کشوری در جهان را نمیشناسم که از دریافت عوارض یا هزینه برای استفاده از تنگه حمایت کند. کل جهان با آن مخالف خواهد بود.»
رویترز نوشته این موضع با نگرانی کشورهای عرب خلیج فارس همسو است و نشان میدهد واشینگتن بر باز ماندن این مسیر حیاتی دریایی به عنوان یک آبراه بینالمللی تأکید دارد.
روبیو همچنین از ایران خواست اجازهٔ بازگشت هرچه سریعتر بازرسان هستهای را بدهد و گفت: «این باید انجام شود. این تعهدی است که دادهاند و باید به آن پایبند بمانند.»
او در فرودگاه کویت به خبرنگاران اعلام کرد که گفتوگوهای فنی میان ایالات متحده و ایران در روزهای ۲۹ یا ۳۰ ژوئن (۸ یا ۹ تیر) در سوئیس از سر گرفته خواهد شد.
با این حال، به نوشته خبرگزاریهای بینالمللی، برخی مسائل کلیدی هنوز حل نشدهاند؛ از جمله برنامه موشکهای بالستیک و پهپادی ایران -که برای کشورهای خلیج فارس بسیار مهم است- و همچنین وضعیت ذخایر اورانیوم غنیشده تا سطح ۶۰ درصد جمهوری اسلامی.
روبیو در اظهارات خود تأکید کرد متحدان خلیج فارس در تمام مراحل مذاکرات در جریان خواهند بود: «ما کاملاً با شرکای خود در خلیج فارس هماهنگ خواهیم بود.»
او در کویت همچنین در مراسم برافراشتن پرچم در سفارت آمریکا که فعالیتش در جریان حملات پهپادی مرتبط با ایران متوقف شده بود، شرکت کرد.
خبرگزاری فرانسه نوشته این مراسم معنایی فراتر از دیپلماسی داشت و نشاندهندهٔ بازگشت به وضعیت عادی پس از ماهها جنگ و تنش بود.
وزیر خارجه ایالات متحده آمریکا در بدو ورود به ابوظبی گفت هدفش بیشتر «شنیدن» نظرات متحدان عرب دربارهٔ توافق تهران و واشینگتن و «لحاظ کردن» دیدگاههای آنها در تصمیمات ایالات متحده است.