الیز ویلیامز، گردشگر کانادایی، اندکی پیش از ورودش به ترکمنستان در اوایل سال ۲۰۲۶، از شرکت گردشگری خود هشداری دریافت کرد مبنی بر اینکه در این کشور استبدادی از هتل خود زیاد دور نشود و هنگام تنها بودن در خیابانها از گرفتن عکس خودداری کند.
اما واقعیتی که هنگام ورود با آن مواجه شد بسیار کمتر از حد انتظار محدودکننده بود.
او به رادیو اروپای آزاد/رادیو آزادی میگوید: «همانطور که از عکسهایم میتوانید ببینید، واضح است که اینطور نبود [که عکاسی بهشدت محدود شده باشد]. احساس میکردم کاملاً آزادم که در مکانهای مختلف عکسهای زیادی بگیرم».
آژانسهای گردشگری که سفرهایی به ترکمنستان را برنامهریزی میکنند نیز از نرمتر شدن اخیر رویکردهای رسمی نسبت به بازدیدکنندگان خارجی خبر میدهند.
دیلن هریس، مدیر شرکت گردشگری بریتانیایی «لوپاین تراول»، به رادیو اروپای آزاد/رادیو آزادی میگوید: «قطعاً متوجه تغییر شدهایم». او افزود که «روادید در مقایسه با قبل سریعتر صادر میشوند و در ۱۲ ماه گذشته اصلاً هیچ مورد رد روادید نداشتهایم».
او که تورهای گردشگری برگزار میکند، میگوید روند درخواست روادید از طریق یک فرایند آنلاین جدید سادهتر شده است. او با این حال معتقد است که کمتر شدن رد درخواستها «به احتمال زیاد با تصمیم برای بازتر کردن تدریجی کشور مرتبط است».
از زمان فروپاشی اتحاد شوروی، ترکمنستان در میان مسافران به عنوان سرکوبگرترین و دشوارترین کشور سابق شوروی برای سفر شناخته شده است. مسافران از ردهای خودسرانه درخواستهای روادید و همچنین محدودیتهای شدید در عکاسی و جابهجایی برای کسانی که موفق به ورود به کشور شدهاند، گزارش دادهاند.
یک گروه مستندساز فرانسوی که پیش از «آب شدن یخ» محدودیتها، خود را بهعنوان گردشگر جا زده بود، پس از آنکه مردی ویدئویی از خود منتشر کرد که در آن با لبخند به خبرنگاران فرانسوی با زبان ترکمنی توهین کرد، تصویری هولناک از ماهیت اقتدارگرایانه این کشور دریافت کردند.
همان فرد محلی که گفته میشود با نهادهای امنیتی کشور مرتبط است، ویدئوهایی منتشر کرده بود که در آنها برای هر کسی که بتواند یک مخالف زن برجسته ساکن ترکیه را «ساکت» کند، جایزه نقدی وعده میداد.
به نظر میرسد تغییر در رویکرد رسمی نسبت به گردشگری از اوایل سال ۲۰۲۵ آغاز شده باشد؛ زمانی که یک سیستم روادید الکترونیکی معرفی شد و این موضوع، بعدتر در آوریل ۲۰۲۶ در کنفرانسی در عشقآباد با محوریت «تقویت حضور ترکمنستان در نقشه گردشگری بینالمللی» برجستهتر شد.
از زمان برگزاری این رویداد در عشقآباد، برخی خبرنگاران غربی گزارشهایی مثبت از داخل کشور منتشر کردهاند. در اوایل آوریل، بنجامین ریچ، یوتیوبر محبوب بریتانیایی، ویدئویی آزاد و بدون محدودیت منتشر کرد که میلیونها بار دیده شد و در بخشی از آن، او بهتنهایی اجازه یافت که میخانههای محقر عشقآباد را کشف و بررسی کند.
اما به گفته برخی ساکنان، تغییر نگرش عشقآباد نسبت به خارجیها، به شهروندان خود این کشور تسری پیدا نکرده است.
یکی از ساکنان استان شرقی لباب، که نام او به دلایل امنیتی فاش نشده، به سرویس ترکمنی رادیو اروپای آزاد/رادیو آزادی گفت: «هیچ چیز در زندگی مردم عادی به سمت بهتر شدن تغییر نکرده است».
او افزود: «اینترنت در ترکمنستان بهشدت کنترل میشود، همه وبسایتهای خبری مستقل مسدود هستند و مردم نمیتوانند آزادانه نارضایتیهای خود را در شبکههای اجتماعی بیان کنند».
در اواخر سال ۲۰۲۵، یک وبلاگنویس ترکمن پس از انتقاد از قیمت گوشت در کشور ناپدید شد و سپس به شکل مشکوکی جان باخت. این اتفاق در حالی رخ داد که مقامات ترکمنستان در حال اجرای سرکوب گسترده علیه صداهای منتقد در کشور بودند.
در همین حال، هم ساکنان محلی و هم افراد مطلع در صنعت گردشگری میگویند که این نرمتر شدن برخورد با مسافران در ترکمنستان هنوز باعث افزایش قابل توجه گردشگران خارجی نشده است.
یکی از ساکنان عشقآباد به سرویس ترکمنی رادیو اروپای آزاد/رادیو آزادی گفت که به سختی به یاد میآورد آخرین باری که یک خارجی را در خیابان دیده چه زمانی بوده است.
او گفت: «قبل از سال ۲۰۱۷ میتوانستی با بازرگانان خارجی، سرمایهگذاران یا مهاجران مقیم برخورد کنی، یا گردشگران خارجی را در خیابانهای عشقآباد ببینی. اما حالا به ندرت میتوان بازرگانان یا گردشگران خارجی را در ترکمنستان دید». نام این فرد نیز به دلایل امنیتی فاش نشده است.
هریس میگوید اخیراً افزایش قابل توجهی در علاقه به این کشور مشاهده نشده است، هرچند به گفته او، رزروها از زمان بازگشایی مرزهای کشور پس از همهگیری کووید-۱۹ در سال ۲۰۲۳ در سطح «بالا و پایدار» باقی مانده است.
