عربستان سعودی روز پنجشنبه ۱۹ شهریور، پس از صدور چهارمین هشدار اضطراری در کمتر از ۲۴ ساعت در جنوب غرب این کشور، اعلام کرد خطر برطرف شده است. همزمان گزارشها از ادامهٔ پیشروی حوثیها در غرب یمن به سوی مناطق نزدیک بندر المخا و تنگهٔ بابالمندب حکایت دارد.
چهار منبع نظامی دولت یمن به رویترز گفتهاند حوثیها در جبههٔ غربی به سمت المخا و ذُباب در ساحل دریای سرخ نزدیک شدهاند. رسانههای نزدیک به حوثیها نیز مدعی شدهاند نیروهای این گروه پادگان «خالد بن ولید» و تقاطع منتهی به بندر المخا در استان تعز را تصرف کردهاند؛ ادعایی که هنوز بهطور مستقل تأیید نشده است.
عربستان توضیح بیشتری دربارهٔ منشأ هشدارهای خمیس مشیط نداده، اما این هشدارها پس از چند روز حملات موشکی و پهپادی حوثیها به جنوب این کشور صادر شدهاند.
ائتلاف به رهبری عربستان میگوید حوثیها روز چهارشنبه شهرهای خمیس مشیط، ابها و جازان را با موشکهای بالستیک و پهپاد هدف قرار دادند و حملات آنها به «داراییها و زیرساختهای ملی» عربستان ادامه داشته است.
یک روز پیش از آن نیز چهار شهر ابها، خمیس مشیط، جازان و نجران هدف یکی از گستردهترین حملات حوثیها به عربستان در ماههای اخیر قرار گرفته بودند.
ائتلاف به رهبری عربستان میگوید در این حملات دستکم ۷۳ نفر، از جمله زنان و کودکان، زخمی شدند. وزارت انرژی عربستان نیز اعلام کرد چند تأسیسات بخش انرژی مورد اصابت قرار گرفت، در برخی از آنها آتشسوزی رخ داد و فعالیت شماری از تأسیسات موقتاً متوقف شد.
حوثیها مسئولیت این حملات را بر عهده گرفته و گفتهاند با استفاده از «دهها» موشک بالستیک و پهپاد، پایگاه هوایی ملک خالد در خمیس مشیط و تأسیسات آرامکو در چند شهر جنوبی عربستان را هدف قرار دادهاند.
یحیی سریع، سخنگوی نظامی حوثیها، این حملات را واکنشی به تشدید عملیات نظامی عربستان در یمن توصیف کرده است. او روز چهارشنبه نیز مدعی شد جنگندههای سعودی ظرف ۱۲ ساعت ۵۴ حملهٔ هوایی در استانهای مختلف یمن انجام دادهاند و گفت این حملات «بیپاسخ» نخواهد ماند.
عربستان تاکنون بهطور رسمی مسئولیت همهٔ حملاتی را که حوثیها به این کشور نسبت دادهاند، بر عهده نگرفته است.
دور تازهٔ حملات فرامرزی همزمان با تشدید شدید نبردها در داخل یمن روی داده است.
پادگان خالد بن ولید در محور غرب تعز و در مسیر مناطق ساحلی دریای سرخ قرار دارد؛ منطقهای که در روزهای اخیر شاهد برخی از شدیدترین درگیریهای چند سال گذشته بوده است. حوثیها در این جبهه در تلاشاند به سوی مناطق نزدیک بندر المخا و تنگهٔ راهبردی بابالمندب پیشروی کنند.
در روزهای اخیر نیروهای دولتی یمن که از حمایت عربستان برخوردارند نیز حملاتی را در چند جبهه علیه مناطق تحت کنترل حوثیها آغاز کردهاند. این نیروها میگویند هدفشان بازپسگیری مناطق تحت کنترل حوثیها است.
در مقابل، رسانهها و مقامهای تحت کنترل حوثیها از موجی از حملات هوایی به مناطق مختلف یمن خبر دادهاند.
خبرگزاریها روز پنجشنبه گزارش دادند حوثیها از دستکم ۳۲ حملهٔ هوایی به چهار استان یمن خبر دادهاند. مقامهای حوثی همچنین میگویند شمار کشتهشدگان حمله به یک زندان در شهر الحزم در استان الجوف به ۲۳ نفر رسیده است. مسئولیت این حمله و آمار تلفات آن از سوی منابع مستقل تأیید نشده است.
هشدار عربستان به ایران از طریق پاکستان
در میانهٔ تشدید درگیریها، رویترز گزارش داده است که پاکستان هشدار عربستان سعودی را به ایران منتقل کرده و از تهران خواسته است حوثیها را مهار کند.
یک مقام ارشد ایرانی به رویترز گفته است پاسخ تهران این بوده که «ایران کنترلی بر حوثیها ندارد».
با این حال، دو منبع ایرانی به این خبرگزاری گفتهاند تهران هفتهٔ گذشته حوثیها را به انجام حملات علیه عربستان تشویق کرده و وعدهٔ کمک مالی و تسلیحاتی بیشتری به این گروه داده است. به گفتهٔ این منابع، چند فرماندهٔ سپاه پاسداران نیز برای کمک به هماهنگی حملات به یمن سفر کردهاند.
این ادعاها بهطور مستقل تأیید نشده و جمهوری اسلامی بارها حوثیها را گروهی مستقل معرفی کرده است. اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت خارجهٔ ایران، روز پنجشنبه نیز گفت حوثیها «نه از کسی دستور میپذیرند و نه نیابتی دیگران» هستند.
مارکو روبیو، وزیر خارجهٔ آمریکا، دو روز پیش نیز با اشاره به نقش نیابتی حوثیها در قبال جمهوری اسلامی گفت معتقد است «دست ایران پشت بسیاری از حملات حوثیها به عربستان سعودی مخفی است».
هشدار پاکستان به ایران از آن جهت اهمیت دارد که اسلامآباد، ریاض و آنکارا ماه گذشته یک پیمان دفاعی مشترک امضا کردند که بر اساس آن حملهٔ مسلحانه به یکی از سه کشور، حمله به هر سه کشور محسوب میشود.
خواجه آصف، وزیر دفاع پاکستان، گفته است سرایت حملات به خاک عربستان میتواند این سازوکار دفاعی را فعال کند.
با این حال، وزارت خارجهٔ پاکستان روز پنجشنبه اعلام کرد در حال حاضر هیچ گفتوگویی دربارهٔ واکنش نظامی اسلامآباد در چارچوب این توافق انجام نشده است.
سجاد حیدر خان، سخنگوی وزارت خارجهٔ پاکستان، گفت: «در حال حاضر چنین چیزی مطرح نیست»، اما افزود که «وقتی زمانش برسد» پاکستان مطابق توافق عمل خواهد کرد.
به گفتهٔ یکی از این منابع، مقامهای سعودی با نمایندگان ارشد نظامی پاکستان و ترکیه در ریاض دیدار کردهاند و سه کشور توافق کردهاند نیروهایشان وارد یمن نشوند و هرگونه واکنش احتمالی از خاک عربستان انجام شود.
تشدید کنونی درگیریها نگرانی از بازگشت یمن به یک جنگ تمامعیار را افزایش داده است. آتشبس با میانجیگری سازمان ملل در سال ۲۰۲۲ بخش عمدهٔ نبردهای گسترده میان دو طرف را متوقف کرده بود، هرچند توافق صلح نهایی حاصل نشد.
دور تازهٔ درگیریها همچنین بیش از گذشته جنگ یمن را به جنگ آمریکا با ایران و بحران گستردهتر منطقه پیوند زده است.
حوثیها که بخش عمدهٔ شمال یمن، از جمله صنعا، را در اختیار دارند، از متحدان جمهوری اسلامی ایران به شمار میروند. این گروه در ماه ژوئیه اعلام کرد کشتیرانی مرتبط با عربستان را در دریای سرخ محاصره میکند و پس از آن حملات میان دو طرف افزایش یافت.
حملات این هفته به تأسیسات انرژی عربستان در شرایطی رخ داده که تنش در تنگهٔ هرمز و حملات متقابل ایران و آمریکا نیز نگرانی دربارهٔ صادرات نفت منطقه را تشدید کرده است.
قیمت نفت برنت روز چهارشنبه از مرز ۱۰۰ دلار در هر بشکه عبور کرد. تحلیلگران علاوه بر اختلال در تردد نفتکشها در تنگهٔ هرمز، تشدید حملات حوثیها به تأسیسات انرژی عربستان و مسیرهای دریای سرخ را از عوامل افزایش نگرانی دربارهٔ عرضهٔ نفت میدانند.
عربستان سعودی از سال ۲۰۱۵ رهبری ائتلافی نظامی را در حمایت از دولت بهرسمیتشناختهشدهٔ یمن بر عهده داشت، اما پس از آتشبس سال ۲۰۲۲ تلاش کرده بود از جنگ مستقیم و گسترده با حوثیها فاصله بگیرد.
حملات چند روز اخیر و پیشروی حوثیها در غرب یمن اکنون این نگرانی را افزایش داده است که آرامش نسبی چهار سال گذشته جای خود را بار دیگر به رویارویی مستقیم و گسترده میان حوثیها و عربستان بدهد.