وزیر خزانهداری ایالات متحده، روز چهارشنبه سوم تیر گفت واشینگتن بر نحوه هزینه شدن داراییهای آزاد شده ایران بر اساس تفاهمنامه با تهران نظارت خواهد کرد و به همین منظور سازوکاری در دوحه، پایتخت قطر، برای نظارت بر این وجوه خواهد داشت.
اسکات بسنت در گفتوگویی با شبکه خبری سیانبیسی تأکید کرد که درصد زیادی از داراییهای آزاد شده ایران برای «خرید مواد غذایی و دارویی از آمریکا» استفاده خواهد شد، حتی اگر ایران گفته باشد که نحوه هزینه این منابع را خودش تعیین خواهد کرد.
او بدون ارائه جزئیات درباره سازوکار نظارت بر مصرف این منابع گفت این وجوه توسط وزارت خزانهداری آمریکا در خاورمیانه نظارت خواهد شد.
مقامهای جمهوری اسلامی در روزهای اخیر با رد اظهارات مسئولان آمریکایی گفتهاند نحوه استفاده از منابع آزاد شده در اختیار تهران است.
اظهارات اسکات بسنت تقریبا همزمان با انتشار پیام دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا در شبکه اجتماعی تروثسوشال بیان شد که در آن رئیس جمهور آمریکا نوشت: «ما بخشی از پولهای آنها را که کاملاً تحت کنترل ماست، برای کمک به کشاورزان و دامداران خودمان آزاد خواهیم کرد تا برای خرید ذرت، گندم، سویا و موارد دیگر استفاده شود.»
به گفته ترامپ، «مواد غذایی در ایران بهشدت مورد نیاز است و ما این اقلام را منحصراً از ایالات متحده برای آنها خریداری خواهیم کرد.»
موضوع استفاده از منابع آزاد شده ایران برای خرید محصولات آمریکایی را نخستین بار جیدی ونس، معاون رئیس جمهور آمریکا، پس از شرکت در مذاکرات با مقامهای ایران در سوئیس بیان کرد. پس از او دونالد ترامپ هم بارها این موضوع را تکرار کرد.
او شامگاه دوشنبه اول تیرماه گفت: «پولی که آزاد میشود قرار است برای خرید مواد غذایی استفاده شود... آن هم صرفاً از طریق ایالات متحده و از کشاورزان ما.»
او افزود: «ذرت، سویا و دیگر محصولات کشاورزی در چارچوب تازهترین پیشرفتهای دولت با ایران از کشاورزان آمریکایی خریداری خواهد شد.»
رئیسجمهور ایالات متحده همچنین از ابراز خوشحالی کشاورزان در این زمینه خبر داد و گفت: «تماسهای زیادی داشتهام. آنها از این موضوع بسیار راضی بودند».
بر اساس بند ۱۱ تفاهمنامه، ایالات متحده آمریکا متعهد شده است «تمامی منابع مالی و داراییهای مسدودشده یا محدودشده جمهوری اسلامی ایران را بهطور کامل در دسترس استفاده قرار دهد» و دو طرف «بهطور متقابل دربارهٔ رویههای مربوط به آزادسازی این منابع مالی در طول مذاکرات توافق خواهند کرد.
اسکات بسنت در اظهارات روز چهارشنبهاش همچنین گفت هر پولی که ایران دریافت کند، از محل وجوه مسدود شده ایران تأمین میشود و ابتدا «برای منافع مردم ایران» استفاده خواهد شد.
در واکنش به اظهارات مقامهای آمریکا، عبدالناصر همتی رئیس کل بانک مرکزی ایران گفته است که «براساس یادداشتهای امضا شده هیچ الزامی برای خرید نهادههای کشاورزی از آمریکا نداریم».
به گفته او هرگونه خرید کشاورزی بر اساس قیمت و کیفیت خواهد بود، نه شرایط تحمیلی آمریکا. او افزود: «البته اگر نرخ و کیفیت نهادههای آمریکایی در مقایسه با سایر کشورها مناسبتر باشد، مانعی برای خرید از آن کشور نداریم و اصولاً طی سالهای اخیر خریدهای جهاد کشاورزی از طریق شرکتهای بزرگ امریکایی و اروپایی بوده است.»
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی هم الزام به خرید محصولات آمریکایی را رد کرده است.